De meeste morele intuïties zijn kinderlijk eenvoudig. Voor wat, hoort wat, bijvoorbeeld. Of het principe dat mensen voor hun eigen daden verantwoordelijk zijn. Maken ze er een potje van, dan moeten ze op de blaren zitten. Doen ze voortreffelijk werk dan verdienen ze een beloning. Deze morele intuïties kenmerken zich door rechtlijnigheid. Het onderscheid tussen goed en fout is volstrekt helder. Het is zwart of wit.

Als politici maatregelen nemen die aansluiten bij deze alledaagse morele intuïties, kunnen zij hun beleid makkelijk verkopen. Denk aan harde straffen voor mensen die frauderen met een uitkering. Het wordt pas ingewikkeld als politici maatregelen overwegen die haaks staan op onze alledaagse morele intuïties. Neem de Europese schuldencrisis. De Grieken hebben zich misdragen. Ze hebben te veel geld uitgegeven. Ze hebben geknoeid met de boekhouding. En belastingontduiking is er een nationale sport. De morele intuïtie is dat zij moeten boeten voor hun fouten. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de meeste Nederlanders tegen verdere hulp aan Griekenland zijn.

In de politiek is echter een andere morele logica dominant, namelijk de gevolgen-ethiek. In deze benadering is goed wat goede gevolgen heeft. Als het volgen van alledaagse morele intuïties desastreuze gevolgen heeft, is dat in deze optiek fout. Wie ervoor kiest de Grieken aan hun lot over te laten, is verantwoordelijk voor de gevolgen van een Grieks faillissement. Die gevolgen kunnen immens zijn. Als Griekenland stopt met betalen, raken Europese landen en ook Europese banken miljarden kwijt. Met een beetje pech vallen er banken om. Dat leidt weer tot nieuwe dilemma’s. De banken redden met belastinggeld of het risico lopen dat ze andere banken in hun val meetrekken. Een faillissement van Griekenland stimuleert ook speculatie tegen Ierland, Portugal en Spanje. Voor je het weet heb je een kredietcrisis in het kwadraat.

Lees verder bij De Volkskrant

Bron: De Volkskrant