Wat de meeste mensen echt willen, is niet kennis maar zekerheid. En dus manipuleren ze er lustig op los om hun gewenste wereldbeeld in tact te houden. Want de feiten zijn vaak in strijd met de eigen overtuiging. De onaangename spanning die ontstaat bij het kennis nemen van die feiten, wordt cognitieve dissonantie genoemd. Het is een geestesgesteldheid waarin de mensheid vrijwel permanent verkeert.
Om dat onaangename gevoel kwijt te raken zet je een filter tussen jezelf en de werkelijkheid. Je hoort alleen wat je wilt horen. Op elk terrein, van (liefdes)relaties tot de politiek. Daarom werkt een democratie ook zo gebrekkig. En houden ongelukkige relaties zo lang stand.
Een enkele keer - meestal niet eens een vrijwillig gekozen moment, denk aan een plotselinge echtscheiding - verschijnt er even een klein maar helder lichtje in dit duistere firmament. Dan zeggen mensen: eigenlijk heb ik het altijd wel geweten. Om vervolgens weer opnieuw te verzinken in gemakzuchtige of angstige zelfmanipulatie.
Daarom wordt de boodschapper van het slechte nieuws altijd zo akelig behandeld. Het is een spelbreker die ons sprookjesspelletje verstoort. Vroeger werd die boodschapper letterlijk onthoofd, tegenwoordig alleen in rituele zin. En als hij niet gedemoniseerd kan worden, kun je hem altijd nog negeren.
Dit laatste zie je vaak bij financiele transacties. Langzamerhand zou het inzicht moeten zijn gerijpt dat banken niet erg terzake kundig zijn - zie de internet-zeepbel van alweer bijna tien jaar geleden. En onbetrouwbaar - zie bijvoorbeeld knevelhypotheken, woekerpolissen en kredietcrisis. Toch lezen de meeste mensen de kleine lettertjes nog steeds niet, ook al worden ze tegenwoordig wat groter afgedrukt. Ach, het zal wel meevallen, toch ?
Bij Goldman Sachs verkochten ze enthousiast hun rommelhypotheken en gokten tegelijkertijd met hun eigen geld op het instorten van de hypotheekmarkt. In de kleine lettertjes daarbij stond toch echt dat wellicht niet alle informatie werd verstrekt, dat de wel gegeven informatie niet per se accuraat was, en dat er potentieel botsende belangen in het geding waren. Er had net zo goed kunnen staan: vertrouw ons niet. Maar trok de clientele hier conclusies uit ? Welnee.
Zelf ken ik een bestuur van een vereniging van eigenaren dat zeven ton activa op slechts drie banken heeft gezet in plaats van zeven - terwijl er bij crisis toch slecht een ton per bank wordt gegarandeerd. Ach, het zijn grote banken, dat gaat wel goed, meent men. Naiviteit ? Je zou het ook "criminal negligence' kunnen noemen, strafbaar verzuim.
Nou ja, dit is gokken met andermans geld. Maar ook als het om onze eigen centjes gaat, zijn we geneigd de waarschuwing in de - niet voor niets wettelijk verplichte - bijsluiter te onderschatten. Of zelfs te negeren. Terwijl mensen daar in het verleden toch heel erg veel geld mee zijn kwijtgeraakt.  
The New Yorker citeert Hegel, die gezegd zou hebben: "Het enige dat we van de geschiedenis leren, is dat we niets van de geschiedenis leren." Amen.
 

Bron: The New Yorker

Meer berichten:

Zeven veel voorkomende verwondingen tijdens het barbecuen

Wat is het nut van de mug?

Mensen met tatoeages hebben vaker seks

Wat te doen als het internet eraf ligt

Politie gaat woninginbraak serieus nemen

5 mythen over gezondheid en sport die men nog steeds gelooft