donderdag 13 mei 2010
Door: Henk Steenhuis
Categorie: Opinie
Graag uw aandacht voor een artikel van de hand van Niall Ferguson in Foreign Affairs. Ferguson is historicus en verbonden aan Harvard, aan de universiteit van Oxford en het Hoover instituut van de Stanford University. Recentelijk is hij ook verbonden aan Ayaan Hirsi Ali, wat het en der tot headlines heeft geleid.
In zijn lange beschouwing 'Complexity and Collapse' bestudeert Ferguson de levenscyclus van grote wereldrijken die steeds opnieuw een zeker patroon te zien geven: ze komen op, ze zijn machtig en ze gaan neer om tenslotte te verdwijnen. De these van Ferguson is, nadat hij de wereldgeschiedenis overziet van het oude Romeinse rijk tot de Sovjet Unie: die neergang komt heel snel en komt bij verrassing - als een dief in de nacht.
Dat aan iets dat groot en machtig is ooit een einde komt is geen verrassing, en in dat verband citeert Ferguson de filosoof Henry St. John die over grote rijken heeft geschreven: "Every hour they live is an hout the less that they have to live."
Hegel, Marx, Oswald Sprengler, Paul Kennedy met zijn 'The Rise and Fall of the Great Powers,' ieder kwam met een ander model maar de grondtoon was dat er een vast ritme bestond bij opgang en ondergang van een beschaving.
Een grote wereldmacht, zegt Ferguson, is een complex systeem met vele duizenden raderen. Op enig moment belandt dat systeem in een kritische situatie, omdat veel zaken niet langer naar behoren werken. En dan is 1 klein incident voldoende om heel dat raderwerk stil te zetten.
Het stuk in Foreign Affairs komt met mooie vorbeelden waarbij een gebeurtenis slechts een incident lijkt (het schot in Sarajewo waarmee de Eerste Wereldoorlog begon, de val van de Twin Towers), maar wie (achteraf) goed kijkt, ziet heel iets anders: al veel eerder werden een aantal fatale ontwikkelingen in gang gezet en op dat ene cruciale moment kwamen meerdere onheilspellende zaken opeens samen.
De hoogontwikkelde, complexe samenleving is volgens Ferguson bijzonder gevoelig voor averij en dus fragieler dan ooit. Stel dat internet niet meer werkt, dan zijn er opeens heel veel zaken die niet meer naar behoren functioneren en dreigt de chaos.
Tenslotte richt de auteur zijn vizier op de VS en komt tot een zwarte conclusie: de VS verkeren in geweldige financiële problemen en ieder wereldrijk dat ooit ten onder ging, bezweek aan soortgelijke geldelijke misère. Verder, en dat past helaas mooi in het patroon, zijn de militaire verplichtingen van de VS veel te groot en te duur. Samen vormen deze zaken de ideale mix voor een decline. En die komt zomaar, ineens.
Waarbij 'niemand' het zag aankomen.
Het artikel is alleen online beschikbaar voor abonnees.
Bron: Foreign Affairs
Reacties (6)
Het Romeinse Rijk is eigenlijk juist een anomalie in Fergusons redenering: niet alleen overleefde het meerdere crises die het aan de rand van de afgrond brachten, het einde voltrok zich over tenminste twee eeuwen, van de eerste barbaarse invallen tot het einde van de Senaat in de late vijfde eeuw. Maar de oplossing die de Romeinen vonden was het continu heruitvinden van hun rijk: een Romein van rond het jaar nul zal het Rijk in 300 niet meer als Romeins hebben beschouwd. De les is dan ook dat het onverdroten vasthouden aan je beginselen je uiteindelijk opbreekt. Assyrië is een mooi voorbeeld: dat wilde zich 'puur' houden en toen de neergang van het rijk was ingezet (dankzij Meden en Perzen vooral) was het ook binnen een paar jaar helemaal bekeken.
Geplaatst op: donderdag 13 mei 2010 | Door: Alberto Bertorelli ()
Volgens Douglas Adams kent elke cultuur 3 fases, elk gekenmerkt door een bijhorende vraag: 1-wat eten we 2-wanneer eten we en 3-met of zonder mayonaise. Wij zitten duidelijk in de mayonaisefase van onze cultuur...
Geplaatst op: donderdag 13 mei 2010 | Door: Patrick ()
Alles goed en wel. Maar hoe komt het dat ik bepaalde culturen steeds maar doorgaan met bestaan. Culturen die ik zo intens slecht vind dat ik alleen daarom wens dat er een Allah bestaat en dat die hele cultuur met al haar inwoners een miljard maal de eeuwigheid lang in het onmetelijk hete vuur van Allah zal liggen te braden. Bepaalde verderfelijk en onmenselijke culturen komen maar niet aan hun eind, net alsof er géén god is die straft, net alsof er géén menselijke maatstaf is en géén rede. Waarom kan aan de ene kant onrecht maar blijven doorgaan?
Ik ben niet altijd op alle terreinen een grote fan geweest van het Amerikanisme, maar ondanks hele reeksen met zeer nadelige en uiterst mens-onvriendelijke toestanden van de Amerikaanse samenleving is er toch ook wel wat goed over te vertellen. En het Amerikanisme zou op zijn eind lopen? Ik geloof er niet veel van!
Als een cultuur ten gronde moet gaan omdat er slechte kanten aan zitten dan moet dat zo zijn, maar dan moet het ook zo zijn dat slechtere culturen éérst moeten worden beëindigd, en de slechts middelmatige later.
Persoonlijk denk ik dat onder de volgevreten huid van de domme Amerikaan nog ergens een wezen schuilt dat denkt en gevoel heeft. En dat onder de mantel van vraatzucht en schraperigheid nog ergens een hart moet kloppen.
Geplaatst op: donderdag 13 mei 2010 | Door: vanhetgoor ()
Zoals in een eerder artikel op deze site werd gesuggereerd. Amerika zou al veel minder in geldnood zitten als ze hun belastingsdruk zouden verhogen. 9%! Zelfs in het op dat vlak notoir lakse Romeinse rijk was de belastingsdruk hoger!
Geplaatst op: donderdag 13 mei 2010 | Door: Stefan van den Broeck ()
Het instorten van de VS is van binnenuit georganiseerd, net als de val van de Tin towers. Het rijk dat zich aan de waarneming van velen onttrekt is de nieuwe wereldorde. Zoek maar op Global Governance dan weet je dat het een realiteit is. Het Romijnse rijk heeft daar een belangrijke rol in. Zij weten alles over ons. Wij weten maar bar weinig over hen. Hoe dat in zijn werkgaat? Via protocollen.
Geplaatst op: maandag 31 mei 2010 | Door: Frederik Blom ()
Weggewikt door de
redactie.
Geplaatst op: dinsdag 13 juli 2010 | Door: dgfh ()
Reageren