Gisteren heeft de democratie gesproken. Over haar uitspraak, en de gevolgen ervan, staat de rest van de krant vol. Laten we daarom hier de democratie zelf ter sprake brengen en, meer in het bijzonder, de vraag of ook zij misschien behoort tot de vele eindige verschijnselen die de geschiedenis der mensheid heeft getoond, die als gevolg van inwendige oorzaken, zo niet ten einde zijn gekomen, dan toch, soms met behoud van de naam, onherkenbaar zijn veranderd.
De vraag is niet zo gekunsteld, want in de, historisch gezien, erg korte tijd van twintig jaar zijn wijzelf getuigen geweest van de mutatie, zelfs de verdwijning, van zulke verschijnselen. In Europa zijn de Sovjet-Unie en het communisme ondergegaan, meer als gevolg van innerlijke tegenstrijdigheden dan van uitwendige druk of tegenstand.
In China bestaat het in naam nog wel, maar heeft het in feite plaatsgemaakt voor een kapitalisme dat meer trekken gemeen heeft met dat uit Marx’ en Dickens’ tijd dan met de westerse verzorgingsmaatschappijen. Het aandeel dat lonen en salarissen in het bruto nationaal product innemen, is van 1983 tot 2005 gedaald van 57 naar 37 procent en sindsdien statisch gebleven. De duurzaamheid van het experiment lijkt bedreigd.
En de grote winnaar van de Koude Oorlog, het kapitalisme zelf? In zijn Hochburg, de Verenigde Staten, heeft de staat in 2008 – nog tijdens het regime van Bush jr. – banken door een injectie van vele miljarden van de ondergang moeten redden, en kort daarna de auto-industrie. In andere landen, onder andere Nederland, is hetzelfde gebeurd. De zege van het kapitalisme is kortstondig en, op z’n minst, hol gebleken. En nog is het niet herrezen uit zijn zelfgegraven graf.
Lees verder in NRC Handelsblad
Rutte blijft volhouden dat het mooi weer is zelfs wanneer het plenst Afgelopen donderdag keek ik naar het verantwoordingsdebat in de Tweede Kamer. Ik ben er nog niet van hersteld. [...] | ||
Geen nieuws Ver van huis. San Francisco. De lobby van een hip hotel. Ik zoek nieuws op mijn iPad en vind het niet. Robben na [...] | ||
Subsidie voor Joop.nl is belachelijk Onlangs bepleiten Philippe Remarque (hoofdredacteur van deze krant), Frank Volmer van TMG (De Telegraaf) en Sander [...] | ||
Je weet dat iedereen die zegt dat Europa zich níet voorbereidt op de grexit, liegt Demissionair minister van Financiën De Jager zei gisteren in het debat over het ESM dat de PVV met alle [...] | ||
Facebook, het moderne poesiealbum De aandelen Facebook zijn kort na de beursgang achteruit gekacheld van 38 naar 34 dollar. Beleggers zijn dus alweer [...] | ||
Laat Hare Majesteit dan een mooi gebaar maken in deze zware tijden Het begrotingsakkoord, dat mensen hard treft, is de inzet bij de volgende verkiezingen. De neopopulisten zullen geen [...] | ||





|