Brieven aan Olga, dat een zekere Onno Blom samenstelde en dat de brieven van Jan Wolkers aan Annemarie Nauta bevat, de vrouw die voornamelijk model stond voor de ‘Olga’ van ‘Turks fruit’. Zijn toelichting, grotendeels gebaseerd op recente gesprekken met Annemarie Nauta, is ook goed. En het boekje is mooi uitgegeven, met facsimile’s van (soms geïllustreerde) brieven, foto’s van de sexy vrouw, tekeningen die Wolkers van haar maakte… 

Voor mij is Wolkers een van de zeldzame Nederlandse schrijvers die een normale dus gretige verhouding tot seks had, net zoals Jan Sluijters een van de zeldzame schilders is van wie je dat kan zeggen. Ik bedoel daarmee natuurlijk ook dat ze hun lust een grote plaats in hun werk gaven – want een kunstenaar moet zijn obsessies tonen – en dat ze van formaat waren. Want aan Jan Cremer of Jef Geeraerts heb ik toch niet zo veel, net zo min als aan Peter Klashorst. 

Alle grote verschillen in aanmerking genomen – zegt het verschil in bekendheid al niet duidelijk genoeg dat ik me niet met Wolkers moet meten? – besef ik toch dat er overeenkomsten zijn. Om te beginnen uiteraard die drang. Een passage in de brief van 4 april 1957 sprak me aan. In de Parijse dierentuin kijkt hij naar parende herten die hij wil tekenen, en op een gegeven moment heeft hij niet meer! ‘Als je er bij geweest was, had ik je geloof ik ter plaatse geneukt’, schrijft hij die avond nog aan Olga. ‘ Ik was zo wild geworden. Ik had zo’n behoefte om je overal te zoenen en te likken, en mijn kloten in je leeg te stoten. Ik kon niet meer werken, het brandde achter mijn ogen…’ 

Een passage die doet denken aan een fragment in ‘Sur l’eau’ van Guy de Maupassant, waar deze vertelt hoe hij in het restaurant van een hotelletje een liefkozend paar gezien heeft en later vanaf zijn boot zich helemaal kan voorstellen wat het stel daar achter dat ene verlichte raam op de bovenverdieping aan het doen is. Ook hij heeft het dan niet meer. En zo had ik het bijvoorbeeld niet meer toen ik op een winterse wandeling in de heuvels van de Var een auto zag staan met de veelzeggende beslagen ruiten. Dan werkt mijn fantasie onmiddellijk zeer gedetailleerd en kan ik het gemis aan seks amper nog verdragen. 

De sensualiteit van Wolkers blijkt ook uit zijn liefde voor Renoir, een kunstenaar die zijn generatiegenoten doorgaans maar niets vinden op grond van de techniek, van het sentiment… Het zal Wolkers (en mij) een zorg wezen. Renoir komt in dit toch zeer beperkte aantal brieven aan Olga meer dan eens ter sprake, zoals wanneer hij in het museum voor Aziatische kunst een gebeeldhouwd fragment heeft ontdekt van ‘een vrouw die een kindje in haar armen omhoog houdt, zo mooi van vorm, zo innig teder van sentiment, zoals alleen Renoir in z’n beste werken heeft’. Later ziet hij ‘een mooi naakt’ van Renoir in het Musée Rodin. En als hij de evident op het werk van Renoir geïnspireerde film ‘La Partie de Campagne’ van Jean Renoir heeft gezien, noteert hij: ‘De vrouwen die er in voorkwamen, waren echte Renoir-typen, mollig, indolent en verrukkelijk sensueel.’