Opnieuw lees ik met veel plezier in de Reve-biografie van Nop Maas. Zijn grote gedetailleerdheid stoort me niet in het minst. Ga gerust tot op het bot, man, tot op het bot. Er valt me een klein verschil met het eerste deel op. Het lijkt of Nop Maas grappiger durft te zijn. Zijn introducerende zinnetjes zijn soms leuker. Hij moet wel oppassen dat hij niet ‘de pedalen gaat verliezen’, zoals ze in Frankrijk zeggen. Hij kiest al te evident de zijde van Reve. 

Iemand die Reve vaak heeft meegemaakt en ook deze Nop Maas heeft ontmoet zei me al bij het eerste deel: ‘Die Maas was compleet verliefd op Reve.’ De biografie heeft wel deze kleur, moet ik zeggen, en krijgt steeds meer iets van een hagiografie. Omdat Reve al heilig is in Nederland, zal dat weinigen storen, maar ik stoor me gauw aan iets. Ik neem aan dat er een voorbeeld van mij verwacht wordt. Zo schrijft Maas: ‘Van Hattum was volgens Reve gewoon iemand van een oudere generatie homoseksuelen – we zullen er later nog meer ontmoeten – die de haat overnamen die het gepeupel tegen homo’s koesterde.’ Dat zinsdeel tussen de gedachtestrepen is net iets te partijdig voor een goede biograaf, vind ik. De hele biografie krijgt geleidelijk trouwens iets van een verheerlijking van de herenliefde. 

Terwijl in dit deel van de biografie juist die prachtige passage voorkomt waarin Reve brandhout maakt van de meeste homoseksuelen: ‘Nooit, nooit, een verstandig woord… altijd over eten en kleren… hun laffe geslis…’ Wat heb ik dit zelf vaak meegemaakt. En het standpunt van Reve dat homo’s neurotici waren, is wel zeer to the point. Waarom dan nog al die reclame voor het homoschap? Ik moet zeggen dat ik, gelukkig geen vader, bepaald niet gelukkig geweest zou zijn als mijn zoon me was komen vertellen dat hij voor de herenliefde viel. Hoewel het voor de homo’s waarschijnlijk de beste tijd is die ze in de geschiedenis zullen beleven, lijkt hun leven me gemiddeld helemaal niet zo te benijden – maar vertelt u me of ik me vergis 

Ik zou overigens niet graag met Reve zijn omgegaan. Met zijn anale fixatie had hij de gewoonte een scheet in een glas te laten, die hij dan ook nog aan zijn bezoek wilde laten ruiken. Van Oorschot riep dan iets als: ‘Nee, Gerard, nee!’ Nu was Van Oorschot voor geld tot alles bereid – en Reve was zijn bestseller-schrijver. Ik ben niet tot alles bereid en zou Huize Het Gras definitief verlaten hebben. Net als Wolkers over wie ik het onlangs had, dwong Reve zijn omgeving tot van alles. Het is altijd hetzelfde verhaal met die mensen die een beetje pit hebben. Overigens zou ik met Reve ook zeker ruzie hebben gekregen over astrologie en andere kul. Het zou beslist zijn gegaan als in Reves contact met Renckens van de Vereniging tegen de Kwakzalverij: een paar brieven en dan stilte. 

Ik blijf hardnekkig tegenspreken dat je geen gevoel voor poëzie en ongrijpbare zaken zou hebben als je niet in wichelen en dergelijke onzin gelooft. Uit de grond van zijn hart spreekt Reve in een brief aan een Engelse vriend van ‘the validity of the birth horoscope – because no serious scientist denies that any longer…’ Wat een bullshit! Ik zou ertegen in de aanval zijn gegaan. En dat terwijl de enige kennissen die ik met Reve gemeen had, de zusjes Meyer waren, die wichelden dat het een lieve lust was, met Reve en zijn vrienden als beste klanten. Ouwe wijven onder elkaar. 

Maar, zoals veel lezers, neem ik het maar op de koop toe, om tot die heerlijke passages te geraken die je nergens anders vindt in onze letteren. Grappige passages, zoals wanneer Reve beschikkingen treft voor wat er na zijn dood met hem moet gebeuren moet: ‘De R.K. Kerk keurt tegenwoordig de verbranding van doden goed, en niet meer van levenden.’ Vakkundige passages, zoals deze opmerkingen over het schrijven: dat je het moet hebben over ‘jezelf, & over wat je beweegt & je leven is’; dat je dient te noteren ‘wat je dacht, voelde, denkt en voelt, & hoe je je aftrok terwijl je hier & daar aan dacht…’ Wijze passages, zoals de uiteenzetting over gewenste menselijke kwaliteiten: ‘De moed om de zinledigheid van het leven onder ogen te zien, om je ermee te verzoenen dat het leven met de rede beschouwd, helemaal geen zin zou hebben, integendeel, en de dood onder ogen te zien, ook echt als het einde, weer terugvallen in een eindeloze nacht, de moed daartoe,, die een eerste vereiste is en die geen mens praktisch bereikt… En dan tenslotte is het enige wat je overblijft gewoon te werken, zonder ook maar de geringste hoop, en te aanvaarden tenslotte dat wat je maakt nergens blijft. En mocht je beroemd worden of blijven, gedurende enige honderden jaren, dan zal het zijn op grond van een totaal verkeerde interpretatie van de werkelijke bedoeling.’ Wat me doet denken aan de al even illusieloze uitspraak van Henry de Montherlant dat ‘de wereld draait op het misverstand’. 

Lees verder op Het Nieuwe Journaal