Ik schreef dat biograaf Nop Maas zijn onderwerp Gerard Reve bijna heilig verklaarde. Daarop kom ik terug. Het is gewoon niet waar, zoals ik bij het voortlezen in zijn bewonderenswaardige levensbeschrijving moet vaststellen. Maas is wel degelijk objectief en durft veel te vermelden dat ons te denken kan geven over de balorige schrijver. Vooral één ding wordt je heel duidelijk: als je met Reve om had moeten gaan, had je gauw ruzie gekregen. 

Ik sprak met iemand die beroepshalve verscheidene keren met Reve te maken had. Hij geeft toe dat Reve hem zelf niet aanviel. Tenslotte was Reve ondanks zijn uitvallen een diplomaat die zijn carrière doorgaans behendig wist te bevorderen. Iemand die hij erg nodig had, zoals een Johan Polak, wist hij lang te ontzien. Maar de man die ik sprak, zei dat het daarmee nog niet was opgelost: hij moest geregeld de stemming kalmeren als Reve een ander in het gezelschap aanviel – ook niet prettig.
Waarom vergiste ik me zo in mijn oordeel over de biografie? Het heeft iets te maken met de levenshouding van de biograaf, waarvan je onvermijdelijk toch kennis neemt in zoveel honderden bladzijden. Ik zei het waarschijnlijk al en anders herhaal ik het maar eens: Nop Maas lijkt absoluut geen hekel aan de geest van de jaren zestig en zeventig te hebben – en daarvan ga ik nu eenmaal steigeren. Of vergis ik me nu ook weer?
Maas lijkt ook erg gesteund te hebben op de medewerking van Hanny Michaelis, die van 1948 tot 1959 met Reve getrouwd was. Er wordt rijkelijk geciteerd uit de brieven aan en van haar, en haar dagboek draagt ook veel bij aan deze biografie. Daar is op zich niets tegen. Hanny Michaelis lijkt een verstandige vrouw geweest te zijn, die ook nog heel wat buitensporigheid kon verdragen. Maar al met al lijkt ze me toch vrij conventioneel geweest te zijn: zo’n beetje rood, zo’n beetje progressief – allemaal in de stijl van die tijd. 

Ze ging dan ook niet voor niets om met Han Lammers, die bij de oprichting van Nieuw Links betrokken was en mijns inziens weinig bewondering verdient. Zou het kunnen dat Maas zich ietwat verplicht voelde tegenover Hanny Michaelis en haar daarom zo ongeveer het laatste woord laat in deze biografie? Het zal wel een factor geweest, zijn, maar ik denk dat hij haar standpunten ongeveer deelt. Overigens overleed Hanny Michaelis in 2007, hetgeen Maas tot op zekere hoogte meer vrijheid gaf.

Tegen het slot van deel twee van de biografie krijg je de indruk dat Nop Maas het langzamerhand ook te gek gaat vinden wat Reve allemaal verkondigt. Maar was het zo gek? Bedenk wel in welke tijd hij het allemaal zei. De extreem-linkse onzin kwam omhoog als kokende melk. In 1974 zegt Reve: ‘We zien de staat en de politie aan gezag inboeten en terreurgroepen opkomen die dingen afdwingen. Die over 5 jaar uitgeverijen gaan verbranden, boeken gaan verbranden, kranten gaan verbranden en over 10 jaar waarschijnlijk mensen gaan verbranden.’ 

Lees verder op Het Nieuwe Journaal