Tussen mijn 31ste en 35ste had ik een baan in New York. Mijn jonge gezin was mij spoedig gevolgd. De oudste ging al dadelijk naar de lagere school, waar hij leerde lezen. Dat gebeurde op een andere manier dan wij gewend waren. Terwijl dat bij ons de kinderen letter voor letter bijgebracht werd, volgden ze in Amerika een andere methode. Daar was de omtrek van het hele woord de basis van het leesonderwijs.

Die methode is, zo heb ik begrepen, later naar Engeland overgewaaid en daar, weer later, aanleiding geworden voor een ideologische strijd. Want de gebrekkige lees- en spellingsvaardigheid die bij een hele generatie Engelsen is geconstateerd, wordt nu toegeschreven aan die Amerikaanse ‘logografische’ methode.

In een rapport, getiteld So why can’t they read? wordt vastgesteld dat eenderde van de leerlingen van de Londense basisscholen leesproblemen heeft. Vijf procent kan zelfs helemaal niet lezen en 20 procent verlaat de middelbare school zonder goed lezen en schrijven te kunnen. Dit verschijnsel heeft niets te maken met de toevloed van allochtone kinderen. Integendeel, die zijn vaak leergierig en maken snelle vorderingen.

Nu moet onmiddellijk gezegd worden dat dit rapport is uitgegeven door de door Margaret Thatcher gestichte denktank Centre for Policy Studies en dat de auteur de chef is van de onderwijsredactie van de conservatieve The Sunday Telegraph. De opdracht tot het rapport werd door de eveneens conservatieve burgemeester van Londen, Boris Johnson, gegeven. Maar is dat op zichzelf genoeg reden om het rapport dadelijk naar de prullenmand te verwijzen?

Mijn wijsheid ontleen ik aan een artikel dat ik in de Frankfurter Allgemeine Zeitung van 28 juli jl. las. Ik was er des te gevoeliger voor omdat ik dergelijke verhalen ook over aankomende studenten aan de Nederlandse universiteiten had gehoord. Zelfs studenten journalistiek, die bij uitstek met taal te maken zouden hebben, moest nog extra geleerd worden goed Nederlands te schrijven en spellen. (Ik moet zeggen dat ik zulke manco’s bij mijn ‘Amerikaanse’ kinderen nooit geconstateerd heb.)

Liggen die manco’s in taal- en spellingsvaardigheid aan het basisonderwijs? Taalonderwijsdeskundige Jannemieke van de Gein meent van niet. In een artikel in het septembernummer van Onze Taal constateert zij dat „leerlingen aan het einde van de basisschool veel beter zijn in de werkwoordspelling (daar beperkt zij zich toe) dan gedacht wordt”. „Er mankeert, om kort te gaan, maar weinig aan de spelling van de werkwoordvormen in het schrijfwerk van achtstegroepers. Het vervolgonderwijs heeft daardoor weinig meer te doen dan hun kennis en vaardigheid onderhouden. En precies dat onderhoudswerk lijkt het werkelijke zwakke punt in het spellingonderwijs na de basisschool.”

Haar conclusie luidt dan ook „dat het met de werkwoordspelling (kort gezegd: ‘word’ of ‘wordt’?) na de basisschool in rap tempo bergafwaarts gaat. Hoe is die achteruitgang te verklaren? Is dat onderzocht, bijvoorbeeld door het ministerie van Onderwijs? Niks, hoor.”

Lees verder in NRC