ZATERDAG 26 MEI 2012

De verborgen kracht van een vreemde wiskundige wet
vrijdag 15 oktober 2010
Door: Maarten Muns
Categorie: Wetenschap

Wat hebben aardbevingen, melkwegstelsels en verweggelegen kosmische objecten zoals pulsars gemeen, vraagt NewScientist zich deze week af. Het blijkt dat hun gedrag zich op wiskundig vlak laat leiden door een exotische wet, waar wiskundigen inmiddels zoveel over weten dat deze wet voor diverse doeleinden ingezet kan worden. 
De 'wet van Benford' zegt dat in uitgebreide getallenverzamelingen het eerste getal van een nummer niet willekeurig is. Er is een kans van 30,1 procent dat dat nummer een 1 is. Hoe hoger de nummers worden, hoe kleiner de kans dat dat getal als eerste in een nummer voorkomt. De kans dat het eerste getal in een gegeven nummer een 9 is, is slechts 4.9 procent.
De wet is al in 1938 ontdekt door natuurkundige Frank Benford. Hij toonde aan dat bovengenoemde kansverdeling optreedt bij uiteenlopende verschijnselen, van oppervlakten van rivieren tot honkbaluitslagen tot het aantal woorden in een willekeurig stukje uit de krant. Later bleek dat de wet nog steeds op blijft gaan als je in een andere eenheid meet, bijvoorbeeld van meters naar yards. Voor wiskundigen is dit allemaal niets nieuws. Andere wetenschappers zien mogelijkheden.
Geologen waren kort geleden in staat om door middel van de wet naschokken van een aardbeving te voorspellen. Wiskundigen hebben de wet van Benford inmiddels zover uiteengerafeld dat er al toepassingen zijn gevonden om belastingfraudem, verkiezingsmanipulatie en stiekem ge-photoshopte afbeeldingnen te ontmaskeren. Wees dus gewaarschuwd voor de verborgen kracht van getallen.

Bron: NewScientist

  < 
 > 

Meer berichten:

Reacties (13)
Dat is helemaal niet zo'n bijzonder.
Reeksen die naar oneindig gaan (grote reeksen) moet je logaritmisch benaderen.
de kans dat een getal met 1 begint is dan log(2) - log(1) =0,301-0 = 0,301
de kans dat een getal met 9 begint is log(10) - log(9)=1-0.954= 0.046

algemeen de kans dat een getal met N begint is dan log(N+1)-log(N)

(waarbij opgemerkt dat voor het 10tallig stelsel log10 als basis nemen.)
Geplaatst op: vrijdag 15 oktober 2010 | Door: zandbak

"de kans dat een getal met 1 begint is dan log(2) - log(1) =0,301-0 = 0,301"

Meer specifiek omdat op een logaritmische schaal het gebied rond 1 (gebied onder de grafiek nabij x=1) bovenproportioneel groot is bij een logaritmisch uniform verdeelde functie, het hoeft niet eens log10 als basis te hebben. hoewel een andere basis het resultaat wel iets beinvloed leidt het meestal toch tot een bovenproportioneel groot gebied rond lage waarden zoals 1.

Grote reeksen data van uit de echte wereld zijn vaak logaritmisch uniform verdeeld, maar niet altijd.
Geplaatst op: vrijdag 15 oktober 2010 | Door: Jan

Kom maar op met de volgende aardbeving.
Heeft onze hoogbegaafde reaguurder al gereageerd?
Geplaatst op: vrijdag 15 oktober 2010 | Door: Aad van Rooijen

Oh die heerlijke wetenschap, de wiskunde, moeder aller wetenschappen.

Het spijt me maar bij de reactie van zandbak krijg ik een beetje de smaak in de bek van: simpel toch die wetmatigheid, als ik het op school niet gehoord had, had ik het zelf wel kunnen bedenken.

Ik ga er van uit dat hij het niet zo bedoelde.
Geplaatst op: vrijdag 15 oktober 2010 | Door: jeewee

Ik verbaas mij er meer over dat de schrijver v/h artikel zelf niet de logaritmische wetmatigheid achter de gatallenreeksen heeft aangestipt.

Wel interessant overigens dat de belastingdienst hiermee denkt aan te kunnen tonen dat een boekhouding van b.v. een retaurantketen, cafe of winkel vervalst is. Ik zou toch denken dat in de winkels op het prijslabel het cijfer 9 het meeste voorkomt. maar niet altijd als eerste cijfer natuurlijk.
Geplaatst op: vrijdag 15 oktober 2010 | Door: zandbak

@jeewee

Daarom heb ik het iets verder uitgelegd. Je voelt aan je water al dat de wet van Benford "vreemd" is, en dan heeft je water een beetje gelijk: de set data moet logaritmisch uniform zijn, anders gaat het hele verhaal niet op. Lang niet alles in het universum is logaritmisch uniform verdeeld, veel dingen wel, maar lang niet alles.
Geplaatst op: vrijdag 15 oktober 2010 | Door: Jan

Dus als ik het goed begrijp moet iets logaritmisch uniform verdeeld zijn om logaritmisch uniform verdeeld te zijn.

Bedankt Jan!

Als we jou niet hadden en onze oogjes niet dan zouden we nooit meer wat zien.
Geplaatst op: zaterdag 16 oktober 2010 | Door: Anton

@Anton

Tuurlijk, joh, mag jij denken dat ik dat gezegd heb.
Geplaatst op: zaterdag 16 oktober 2010 | Door: Jan

@zandbak
Je kijkt naar de boekhouding als een getallenverzameling, dan vindt je een bepaalde distributie. Die is afwijkender naarmate er meer gefraudeerd wordt. Maakt niet uit welke getallen.
Geplaatst op: zaterdag 16 oktober 2010 | Door: petrossa

@Petrossa

Omdat fraudeurs bij verzonnen bedragen willekeurige getallen kiezen, als ze in plaats daarvan loagritmisch uniform verdeelde getallen kiezen is fraude niet meer te detecteren op deze manier.
Geplaatst op: zaterdag 16 oktober 2010 | Door: Jan

Dit is toch al heel oud nieuws. Ik herinner me bijvoorbeeld dat de Scientific American er al tientallen jaren geleden een artikel aan heeft gewijd. Ook het gebruik van deze wet om fraude op te sporen is al heel lang bekend en is echt geen nieuwe toepassing.
Geplaatst op: zaterdag 16 oktober 2010 | Door: Wim

Nou snap ik alleen nog niet hoe je met behulp van deze wiskundige wet aardbevingen kunt voorspellen.
Geplaatst op: zondag 17 oktober 2010 | Door: Aad van Rooijen

Naschokken Aad. En waarschijnlijk dus omdat ervaring heeft uitgewezen dat naschokken logaritmisch uniform verdeeld zijn.
Geplaatst op: zondag 17 oktober 2010 | Door: Ab



Reageren

Om te kunnen reageren moet u zich eerst hier registeren.
Reacties die niet voldoen aan de huisregels worden verwijderd.

Wachtwoord   

Vink aan als u niet wilt dat uw emailadres gepubliceerd wordt

foto
Vinden mannen dom uitziende vrouwen aantrekkelijker?


Mannen op zoek naar een one-night-stand blijken de voorkeur te geven aan een niet al te pientere, dronken [...]

foto
Top 10 nieuwe diersoorten
Elk jaar worden er nieuwe, onontdekte diersoorten gevonden. Het International Institute for Species Exploration[...]

foto
Max Planckinstituut: Elke 10 tot 20 jaar kans op ernstige kernramp
De kans op een ernstige kernramp werd altijd geschat op eens in de 2000 jaar of zelfs eens in de 100.000 jaar. Maar [...]

foto
Waarom we vaak kiezen wat de ander ook kiest
Al op het schoolplein of in de speeltuin willen kinderen altijd met hetzelfde speelgoed spelen. Maar ook in latere [...]

foto
Hoe word je astronaut (en wat schuift het?)
Hoe word je astronaut? Vanuit het internationale ruimtestation ISS adviseert André Kuipers om een [...]

foto
We hebben hersenen, omdat we bewegen
Wat we waarnemen met onze ogen, oren en andere zintuigen, wordt door onze hersenen verwerkt zodat we passend kunnen [...]
De Koppensneller
Oorlogsmisdadiger Klaas Faber (90) dood. (14:47) De Nieuwe Pers

Sigaretten in Nieuw-Zeeland worden 40% duurder (08:54) de Volkskrant

Job Cohen heeft een nieuwe baan (16:13) AT5

Mooi weer houdt lang stand (12:19) De Telegraaf

NS vreest lege treinen door Lenteakkoord (09:25) de Volkskrant

Nederlander geeft minder uit aan Oranjegekte (19:22) Nos

Ungerecht und überflüssig:Bayern-Fans pfeifen bei Robben (18:02) Die Welt

Beter geen Spelen: Grote toernooien schaden de economie (17:34) Powned

Vandaag eerste zomerse dag. (16:05) Het Parool

PVV-Eurofractie naar vlaggetjesdag in Urk (12:06) Visserijnieuws

ADVERTENTIE
Tip en volg ons!
ADVERTENTIE
VoorpaginaArchiefOver onsContactAdverteren Huisregels RSS-FeedPDAIPhone
Laatste wijziging: Sat, 26 May 2012 21:47:23 +0200 (Sat, 26 May 2012 19:47:23 GMT)
Pagina gegenereerd: Sat, 26 May 2012 21:47:23 +0200 (Sat, 26 May 2012 19:47:23 GMT) 
Procestijd pagina: 0.275 sec.