Dat het CDA bij de verkiezingen twintig zetels verloor, lag aan het 'gebrek aan eensgezindheid' en de 'zelfgenoegzaamheid van de partijtop'. Een partijtop die 'als vanzelf rekende op regeringsverantwoordelijkheid'. De campagne werd gekenmerkt door een 'technocratische aanpak' en was 'te eenzijdig economisch van toonzetting'. Het sociale gezicht van het CDA werd verwaarloosd. Niet verstandig van een partij die met het evangelie als richtsnoer een appèl aan de samenleving wil doen: 'Als politiek nog alleen om economische en materiële belangen draait, kan net zo goed op een andere partij worden gestemd.'

Geen slechte analyse van de oorzaken van de gigantische nederlaag die het CDA op 9 juni leed. In werkelijkheid zijn de citaten afkomstig uit mijn notitieblokje van zomer 1994. In Doorn presenteerde Til Gardeniers haar vernietigende Rapport Evaluatiecommissie. De zelfgenoegzame partijleiders die 'als vanzelfsprekend rekenden op regeringsverantwoordelijkheid' heetten niet Jan Peter Balkenende en Maxime Verhagen maar Ruud Lubbers en Elco Brinkman. Hun campagne draaide niet om de heiligverklaring van de hypotheekrenteaftrek maar om de verlaging van de uitkeringen en de bevriezing van de AOW. De kiezers die de bijbelse bewogenheid misten, namen de benen naar D66 en de VVD. De partijtop beloofde plechtig dat ze de kritiek van Gardeniers ter harte zou nemen. Frans Andriessen, Jan Peter Balkenende, Piet Hein Donner, Ernst Hirsch Ballin, Ab Klink en Herman Wijffels schreven hun vingers blauw aan rapporten over de vraag hoe de christen-democratie de eeuwwisseling kon overleven.

Balkenende mocht als premier gestalte geven aan een CDA dat wél midden in de

Lees verder bij Vrij Nederland

Bron: Vrij Nederland