Jonge Lucebert was aanhanger van Hitler

Hij is de dichter van een van de bekendste en zachtste regels uit de Nederlandse taal: ‘alles van waarde is weerloos’. Maar dichter Lucebert dacht in zijn jonge jaren anders over macht en geweld: hij was aanhanger van Hitler, ontdekte zijn biograaf. De jonge Lucebert (pseudoniem van Bertus Swaanswijk, 1924-1994), die zich na de Tweede Wereldoorlog manifesteerde als revolutionaire en zeer geëngageerde dichter en schilder, blijkt tijdens de Duitse bezetting bevlogen te zijn geraakt van de ideologie van de nazi’s, inclusief hun antisemitische gedachtengoed. Dat onthult Wim Hazeu in zijn biografie van Lucebert, die vandaag verschijnt. Hij meldde zich zelfs vrijwillig voor dienst aan de Duitsers en hun doelen.

Hij ondertekende sommige brieven met ‘Sieg Heil!’ en ‘Heil Hitler!’. De jonge Bertus beschouwde Nederland vanuit zijn ‘Wahlheimat’ als verdorven. “Eerst wanneer alle Germaansche stammen verenigd zijn zal de Jood geen gelegenheid meer hebben bloed tegen gelijk bloed op te zetten.” Veel later was er dit:

er is niet meer bij weinig

noch is er minder

nog is onzeker wat er was

wat wordt wordt willoos

eerst als het is is het ernst

het herinnert zich heilloos

en blijft ijlings

 

alles van waarde is weerloos

wordt van aanraakbaarheid rijk

en aan alles gelijk

 

als het hart van de tijd

als het hart van de tijd