Herinneringen uit het dodenhuis is de titel die Dostojevski gaf aan het aangrijpende boek dat hij schreef over zijn herinneringen aan de goelag van de tsaar (in wezen niet verschillend van die van Solzjenitsyn honderd jaar later). Waarom zou ik aan een artikel over mijn weliswaar minder dramatische ervaringen in het ziekenhuis niet de titel ‘Herinneringen uit het ziekenhuis’ geven?

Wanneer ik mij daaraan waag, dan is dat niet om mij met Dostojevski te meten, maar om verslag te doen van een vrij ingrijpende periode. Tien dagen ziekenhuis (in feite drie ziekenhuizen in de Haagse regio) is geen lange periode, maar zij gaf mij genoeg tijd voor reflectie. Eigenlijk was het geen nadenken wat ik deed, maar meer een laten opkomen van herinneringen aan mijn kinderjaren. Ik neem aan dat dat een normaal verschijnsel is bij mannen van mijn leeftijd.

Iedereen is, of hij het nu wil of niet, product van zijn omgeving. In mijn geval zijn dat er twee, want mijn moeder kwam uit Parijs. Maar haar omgeving was nogal bijzonder, want zij behoorde tot de protestantse minderheid – een getalsmatig niet, maar economisch wel vrij belangrijke groep, die zich o.a. ingezet heeft voor het redden van Joden tijdens de Duitse bezetting.

Maar toen was mijn moeder al zestien jaar dood, want zij stierf toen ik nog geen zeven was. Ik heb slechts enkele vage herinneringen aan haar. Maar als het waar is dat de eerste levensjaren beslissend zijn voor de vorming van een persoonlijkheid, dan moet haar invloed op mij groot zijn geweest. Ik weet alleen niet welke die is geweest.

Nu werd dit herinneringsproces mij gemakkelijk gemaakt, omdat ik een roman naar het ziekenhuis had meegenomen die speelt in Frans-Zwitserland, een streek waar ik in mijn jeugd vele vakanties heb doorgebracht. Die streek is protestants en heeft nauwe verbindingen met protestants Frankrijk. Het is dan ook met de kinderen van de zuster van mijn moeder, die met een Genevois getrouwd was, dat ik deels ben opgegroeid. Daar heb ik vrij goed Frans leren spreken, dat nu, bij gebrek aan oefening, wat versleten is geraakt.

Lees verder in NRC