Gisteren heeft de democratie gesproken. Over haar uitspraak, en de gevolgen ervan, staat de rest van de krant vol. Laten we daarom hier de democratie zelf ter sprake brengen en, meer in het bijzonder, de vraag of ook zij misschien behoort tot de vele eindige verschijnselen die de geschiedenis der mensheid heeft getoond, die als gevolg van inwendige oorzaken, zo niet ten einde zijn gekomen, dan toch, soms met behoud van de naam, onherkenbaar zijn veranderd.
De vraag is niet zo gekunsteld, want in de, historisch gezien, erg korte tijd van twintig jaar zijn wijzelf getuigen geweest van de mutatie, zelfs de verdwijning, van zulke verschijnselen. In Europa zijn de Sovjet-Unie en het communisme ondergegaan, meer als gevolg van innerlijke tegenstrijdigheden dan van uitwendige druk of tegenstand.
In China bestaat het in naam nog wel, maar heeft het in feite plaatsgemaakt voor een kapitalisme dat meer trekken gemeen heeft met dat uit Marx’ en Dickens’ tijd dan met de westerse verzorgingsmaatschappijen. Het aandeel dat lonen en salarissen in het bruto nationaal product innemen, is van 1983 tot 2005 gedaald van 57 naar 37 procent en sindsdien statisch gebleven. De duurzaamheid van het experiment lijkt bedreigd.
En de grote winnaar van de Koude Oorlog, het kapitalisme zelf? In zijn Hochburg, de Verenigde Staten, heeft de staat in 2008 – nog tijdens het regime van Bush jr. – banken door een injectie van vele miljarden van de ondergang moeten redden, en kort daarna de auto-industrie. In andere landen, onder andere Nederland, is hetzelfde gebeurd. De zege van het kapitalisme is kortstondig en, op z’n minst, hol gebleken. En nog is het niet herrezen uit zijn zelfgegraven graf.
Lees verder in NRC Handelsblad
Mark Rutte is een bullebak Dus Mark Rutte is helemaal niet de aimabele, joviale, tweeduimenomhoog, sympathieke, sportieve, goedlachse, [...] | ||
Zapduim uit de kom Afgelopen donderdag gaat mijn mobiele telefoon. Het is Henk Bleker. De Henk Bleker? Inderdaad: de Henk Bleker. Ik mag [...] | ||
Zogenaamd Joods clubje Heb je het gehoord? De Vereniging van Joodse Organisaties (VJO) wil overleg met de minister van Onderwijs over het [...] | ||
De eindeloze crisis De zomer van 2012 zou de geschiedenis in moeten gaan als een triomf van de democratie. Verkiezingen in Griekenland, [...] | ||
Journalistiek van alledag Als elk goed idee was ook dit briljant in zijn eenvoud. Begin jaren zeventig vatte Gerard van Westerloo, net in dienst [...] | ||
Er zijn geen problemen met allochtonen De Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling kwam vandaag met een 'briefadvies' aan minister Leers: Hef het woord [...] | ||





|