donderdag 9 februari 2012
voorpagina politiek economie samenleving media wetenschap opinie boeken cultuur
minder lezen, meer weten

Weg met de ruimtetijd
vrijdag 13 augustus 2010
Door: Maarten Muns
Categorie: Wetenschap

Een van de centrale uitgangspunten van de twintigste-eeuwse natuurkunde is Einsteins algemene relativiteitstheorie. Deze zegt dat ruimte en tijd niet los van elkaar gezien kunnen worden. Ze zijn samen verwoven in een vierdimensionale structuur die we ruimtetijd noemen. Bovendien zei Einstein dat ruimtetijd niet absoluut is maar relatief. De ruimtetijd kan vervormd worden door zware objecten zoals sterren, die door hun zwaartekrachtsvelden voor 'krommingen' in de structuur zorgen.
Alles goed en wel, maar Einsteins relativiteitstheorie heeft sindsdien één grote vijand, de kwantummechanica. Dit is de natuurkundige theorie die het gedrag van de allerkleinste deeltjes beschrijft. Het probleem is dat op kwantumschaal allerlei vreemde onzekerheden en fluctuaties meespelen die prima in wiskundige formules op te schrijven zijn, maar zodra ze gecombineerd worden met de relativiteitstheorie onzin opleveren. Er zijn al talloze exotische theorieën bedacht om de twee met elkaar te combineren, waaronder de veelbelovende snaartheorie, maar tot nu toe zonder goed resultaat.

Petr Horava, een natuurkundige van Berkley University, kwam tot een geheel nieuw inzicht bij het bestuderen van grafiet, het materiaal waarvan potloden zijn gemaakt. Hij ontdekte dat de electronen daarin zich rustig gedragen bij kamertemperatuur. Hun bewegingen zijn prima te omschrijven met kwantummechanica, en omdat ze zich slechts met een fractie van de lichtsnelheid bewegen, spelen relativistische effecten nauwelijks een rol. Maar toen Horava de koolstofatomen afkoelde tot slechts een paar graden boven het absolute nulpunt, gebeurde er iets vreemds. De electronen begonnen rond te schieten met bijna de snelheid van het licht. Bij zulke hoge snelheden gaan relativistische effecten een rol spelen, in het bijzonder de zogenaamde Lorentz-symmetrie.*

Horava vroeg zich af of wat hij in zijn koolstof waarnam, niet ook kan gelden voor het hele heelal. Bij de oerknal was het heelal uitzonderlijk heet. Pas toen het heelal afkoelde begon de Lorentz-symmetrie (en daarmee de effecten van de relativiteitstheorie) een rol te spelen. Horava paste Einsteins formules zo aan dat de Lorentz-symmetrie geen rol meer speelt. Wat overbleef was een set formules waarmee hij de zwaartekracht op kwantumschaal kon beschrijven, zonder de onzinnige uitkomsten van voorheen.
Allerlei wetenschappers zijn razend enthousiast over het idee van Horava. Het kan het begin zijn van een oplossing op vragen over donkere materie, donkere energie en zwarte gaten. Bovendien geeft Horava de tijd een specifieke richting. In Einsteins vergelijkingen heeft de tijd geen richting (terwijl we die wel waarnemen, namelijk van verleden naar toekomst)
 

* Een van de kenmerken van de relativiteitstheorie is iets wat Lorentz-symmetrie wordt genoemd. Dit zorgt dat de lichtsnelheid voor alle waarnemers altijd gelijk is. Hoe snel een waarnemer zelf ook beweegt, deze symmetrie zorgt dat de tijd langzamer gaat lopen en het licht doet zodoende altijd even lang over het afleggen van een afstand. Ruimte en tijd zijn symmetrisch, ze passen zich aan elkaar aan.

Bron: New Scientist

  < 
    
 > 

Meer berichten:

Reacties (12)
Weggewikt door de redactie.
Geplaatst op: vrijdag 13 augustus 2010 | Door: Aad van Rooijen

"Bovendien zei Einstein dat ruimtetijd niet absoluut is, zij is relatief".

Dat is onbegrijpelijke onzin. Einstein zelf formuleerde het als volgt: "het relativiteitsprincipe houdt in dat de natuurwetten voor iedereen die zich in rechtlijnige eenparige beweging t.o.v. elkaar verkeren hetzelfde zijn". Dat is alles. Dit principe is (bij Einstein) absoluut en zegt vooralsnog niets over die ruimtetijd. De uyitspraak dat ruimtetijd zelf niet absoluut zou zijn maar relatief is kwatsch : het betekent niets en als het wat betekent slaat het nergens op.
Geplaatst op: vrijdag 13 augustus 2010 | Door: J.Morika

Weggewikt door de redactie.
Geplaatst op: vrijdag 13 augustus 2010 | Door: Genuine Defector

Verschillen in tijdsverloop bij hogere snelheden tov lagere snelheden zijn daadwerkelijk gemeten met atoomklokken.
Geplaatst op: vrijdag 13 augustus 2010 | Door: Hans Langbroek

@Hans Langbroek, tegen wie zeg je dat nou? Als het een reactie zou zijn op wat ik zeg, geef dan het verband eens aan svp.
Geplaatst op: vrijdag 13 augustus 2010 | Door: J.Morika

(terwijl we die wel waarnemen, namelijk van verleden naar toekomst
Deze zin vind ik het boeiendst. Ergens zit iets fout-maar wat? Kan het niet zo zijn dat wij door onze sterfelijkheid geneigd zijn om dit te gebruiken? Verbeeld je dat we even lang bestonden als dat om ons heen-Is die waarneming geen zelfbedrog?
Geplaatst op: zaterdag 14 augustus 2010 | Door: Suzan

Weggewikt door de redactie.
Geplaatst op: dinsdag 7 september 2010 | Door: yueyan

Weggewikt door de redactie.
Geplaatst op: dinsdag 7 september 2010 | Door: yueyan

Weggewikt door de redactie.
Geplaatst op: dinsdag 7 september 2010 | Door: yueyan

Weggewikt door de redactie.
Geplaatst op: dinsdag 7 september 2010 | Door: yueyan

Weggewikt door de redactie.
Geplaatst op: dinsdag 7 september 2010 | Door: yueyan

Weggewikt door de redactie.
Geplaatst op: vrijdag 17 september 2010 | Door: kellygreen



Reageren

Om te kunnen reageren moet u zich eerst hier registeren.
Reacties die niet voldoen aan de huisregels worden verwijderd.

Wachtwoord   

Vink aan als u niet wilt dat uw emailadres gepubliceerd wordt

foto
De vrolijke kant van dyslexie
Over dyslexie wordt doorgaans gesproken in sombere tonen, vooral door ouders die menen dat hun Japie faalt als gevolg [...]

foto
Laat je peuter met z'n handen eten: dat voorkomt obesitas
Peuters die de kans krijgen om met de vingers te eten hebben meer kans om een gezond eetpatroon en een gezond gewicht [...]

foto
Bier is gezonder dan wijn
Vaak wordt beweerd dat het drinken van 1 of 2 glazen wijn per dag goed is voor de gezondheid. Nu is echter aangetoond [...]

foto
De Big Freeze komt juist door de opwarming van de aarde
In grote delen van Europa is het ongewoon koud. Bij ons leidt dat tot spoorproblemen, elders vriezen massaal mensen [...]

foto
Mythen over veroudering en wijsheid
Vroeger dacht men dat hersencellen van volwassenen zich niet meer konden vernieuwen: vanaf 18 jaar begon de aftakeling. [...]

foto
Hoe maak je van een muis een olifant?
Het is moeilijk om het je voor te stellen maar de olifant, die op dit moment het grootste landzoogdier is, was ooit [...]
De Koppensneller
'CDA is blut en schrapt mogelijk najaarscongres' (17:29) Elsevier

Aandeelhouders Ahold dagvaarden Deloitte (14:35) Welgeld

Na dooi in het weekeind keert de winter volgende week weer terug (13:56) de Telegraaf

Geert Wilders presenteert het onderzoek naar de gulden op 5 maart. Komt allen! (13:53) Nu.nl

Dikker ijs? Met blokjes CO2 en een deken (10:05) de Volkskrant

Na 200 jaar wordt het wel eens tijd om een boek van Charles Dickens te lezen (17:26) NRC

De voormalige advocaat Dion Bartels is zijn aartsvijand vastgoedman Richard Homburg in de armen gevallen (17:19) Follow the Money

Premier van Zweden wil dat zijn landgenoten doorwerken tot 75 (15:11) Nu.nl

Rita Verdonk en haar werk voor de BVD (13:55) Leugens

Vrouw betrapt die zei dat haar 52-inch TV was gestolen. Hij paste niet door het raam waardoor de rovers weg zouden zijn gegaan. (12:11) Mail online

Tip en volg ons!
VoorpaginaArchiefOver onsContactAdverteren Huisregels RSS-FeedPDAIPhone
Laatste wijziging: Thu, 09 Feb 2012 04:01:34 +0100 (Thu, 09 Feb 2012 03:01:34 GMT)
Pagina gegenereerd: Thu, 09 Feb 2012 04:01:34 +0100 (Thu, 09 Feb 2012 03:01:34 GMT) 
Procestijd pagina: 0.29 sec.