‘Papa is een nare man, zegt mama’

Het komt regelmatig voor dat kinderen na een scheiding geen concact meer hebben met één van hun ouders. In de meeste gevallen is dat de vader. Er is sprake van een ‘Parental Alienation Syndrome’ (PAS) of ouderverstoting ‘als de natuurlijke loyaliteit van een kind tegenover de ouders is verbroken’, zegt Ed Spruijt, pedagoog en auteur van het Handboek scheiden en de kinderen. Dit houdt in dat een kind na een scheiding zonder aanwijsbare reden een ouder niet meer wil zien en dat ligt aan de houding van de ouder waar het kind bij woont. Het kind wordt hierdoor onzeker, vatbaar voor zelfhaat en raakt op latere leeftijd in de knoop. Het kan zichzelf ervan overtuigen dat een ouder kwaadaardig is en nooit van hem gehouden heeft. Spruijt deed in 2005 onderzoek onder 5.000 kinderen van gescheiden ouders in Nederland en vond dat 10% van hen een ernstige vorm van PAS had. Wanneer een kind een ouder niet meer wil kennen na misbruik of mishandeling is dat géén ouderverstoting, dan is de reden duidelijk.

PAS werd voor het eerst beschreven in de jaren ’80 door de Amerikaanse kinderpsycholoog Richard Gardner. Sindsdien bakkeleien psychologen en psychiaters en vaderrechten-activisten of dit een psychiatrische stoornis is of niet. Als het een stoornis is, moet het in de Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-V) komen te staan. Wat in de DSM staat, bestaat; wat er niet in staat, is omstreden. Als PAS in de DSM-V staat, zullen zorgverzekeraars de behandeling ervan vergoeden. Ze betalen niet voor een niet-bestaande stoornis. Het zal dan ook makkelijker zijn om subsidie te krijgen voor wetenschappelijk onderzoek. Vaderrechtenactivisten willen dan weer dat het als een officiële stoornis wordt gezien, omdat dat ‘bewijst’ dat hun ex-en pathologische leugenaars zijn. Wel zou opname in de DSM-V rechters en psychologen kunnen helpen om het gedrag van het kind te herkennen zodat ze tijdig kunnen ingrijpen. En als het een erkende stoornis is, geeft dat ook een zekere mate van herkenning en bevestiging aan de slachtoffers.

Tegenstanders denken dat PAS te pas en te onpas gebruikt zal worden. Misschien houdt een moeder haar kind weg bij de vader omdat het een gewelddadige man is en gebruikt de vader de diagnose PAS om de beschuldiging van mishandeling onderuit te halen. ‘Bovendien horen dit soort problemen niet in een psychiatrisch handboek’, zo stelt de Vlaamse professor psychologie Paul Verhaeghe. ‘Het is geen ziekte, het is een sociaal verschijnsel’. En wie heeft een stoornis en wie moet je behandelen? Het kind of de ouder die het kind bij de andere ouder weghoudt? Het gedrag van een kind in een dergelijk extreme situatie is niet afwijkend, de ouder vertoont het extreme gedrag. Ook kan het etiket ‘psychiatrische stoornis’ een kind beperken in zijn leven. Er zijn al genoeg kinderen met dure diagnoses en dito pilletjes.

Handboek scheiden en de kinderen
Ed Spruijt
€ 32,50
Bohn Stafleu van Loghum
ISBN: 9789031379880

Bron(nen):   De Pers  Slate  Ouderverstoting.nl