Community Architecture: 10 jaar particulier opdrachtgeverschap in Nederland

In het boek 'Community Architecture in Nederland' onder redactie van Henk van der Woude e.a. wordt teruggekeken op 10 jaar particulier opdrachtgeverschap (PO). De essentie van 'Community Architecture' is zeggenschap. De 'woonconsument' krijgt steeds meer zeggenschap over de kwaliteit van de eigen woning en leefomgeving en wordt 'woonproducent'. Een ander kenmerk van Community Architecture is dat die tot stand komt door of met een collectief van toekomstige gebruikers: Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO). Er treedt daarbij een omkering op van het bouwproces die de rol van de architect, de overheid en de ontwikkelende partijen verandert, maar vooral de rol van de burgers wiens woon- en leefomgeving het aangaat. In dit boek wordt Community Architecture in een historische en maatschappelijke context geplaatst en onderzocht aan de hand van 7 cases:
  1. Het vrije collectief: ADM Amsterdam De Amsterdamse Doe-het-zelf Maatschappij is een grote woon-werkgemeenschap. Er zijn woningen geïmproviseerd in een voormalig kantoorpand, elders op het terrein en in boten. Er is veel culturele bedrijvigheid.
  2. Het huurderscollectief: La Mémé, Brussel Huurders spelen een rol in het ontwerpproces en kiezen zelf de architect.
  3. Het economisch collectief: De Dichterlijke Vrijheid, Rotterdam CPO-project in Spangen dat landelijke bekendheid kreeg toen de gemeente Rotterdam de casco’s ‘gratis’ ter beschikking stelde aan particulieren tegen een investeringsverplichting.
  4. Het buurtcollectief: Vrijburcht, Amsterdam Het plan voor dit CPO-project is afkomstig van een buurtcollectief, na een oproep van de gemeente Amsterdam om een bouwplan in te dienen. Naast woningen zijn er diverse voorzieningen zoals horeca, kinderopvang, een parkeergarage, een binnentuin, een haven en een zwemvlonder.
  5. Het publiek-private collectief: Nieuw Leyden, Leiden 200 woningen zijn ontwikkeld door middel van CPO en 200 (sociale) huurwoningen zijn vraaggericht ontwikkeld.
  6. Het stadscollectief: Homeruskwartier, Almere Almere is een proeftuin voor (C)PO, onder aanvoerderschap van wethouder Adri Duivesteijn. Er vindt een zoektocht plaats naar het vormgeven van organische groei (gezien de geprognotiseerde bevolkingsgroei), met de burger als woonproducent. Een voordeel daarbij is dat de gemeente zelf de grond bezit. In het nieuwe stadsdeel Almere Poort is een scala aan type kavels beschikbaar ten behoeve van (C)PO.
  7. Het ideologisch collectief: EVA Lanxmeer, Culemborg Deze duurzame wijk omvat 250 woningen in een waterwingebied en betreft een coproductie van de gemeente en Stichting EVA. Bewoners hebben het beheer van de wijk overgenomen: de energievoorziening en de collectieve binnengebieden, een appelboomgaard en een kinderboerderij.
Community Architecture in Nederland Henk van der Woude e.a. Uitgeverij Thoth € 26,50 ISBN 978 90 6868 611 1

Bron(nen):   Gebiedsontwikkeling TU Delft