‘Camille Claudel, 1915’ – 30 jaar in de psychiatrie dankzij haar familie

‘Camille Claudel, 1915’ is de 7e film van de Franse filmer Bruno Dumont. Zijn eerdere films zijn ook te zien in een retrospectief in EYE.

De film laat een klein stukje zien uit het leven van Camille Claudel (1864-1943). Ooit was ze een gevierd kunstenares, maar in 1913 werd ze op verzoek van haar familie als geesteszieke opgesloten in een klooster annex gesticht te midden van verstandelijk gehandicapten, waar ze tot haar dood bleef.

Nadat ze 15 jaar lang de minnares was van haar leermeester Auguste Rodin, die qua leeftijd haar vader had kunnen zijn, kwam aan die relatie een einde. Er wordt door haar broer – de schrijver Paul Claudel – even gesuggereerd dat ze een abortus heeft ondergaan, maar daar wordt verder niet over gerept. Zij kon het niet verwerken dat Rodin nooit met haar zou trouwen en vermoedde een complot waarbij hij ook handlangers gebruikte die stiekem haar huis doorzochten en haar wilden vergiftigen, ook nog na zijn dood.

De film is deels gebaseerd op de briefwisseling tussen Camille en haar broer Paul – die zelf aan een milde vorm van godsdienstwaanzin lijkt te lijden, maar Dumont toont Claudels paranoia op een weinig overtuigende manier. Volgens de Volkskrant doet Juliette Binoche het perfect in de rol van Camille: ‘zonder veel woorden maakt ze de wanhoop voelbaar die door Camilles lijf giert’. Wanhopig is Camille wel, al kabbelt het meer dan dat het giert, omdat – behalve haar broer Paul – niemand op bezoek komt, omdat haar familie wel wil betalen voor het gesticht maar niet voor haar wil zorgen, ook al vindt de psychiater dat ze wel weer zelfstandig zou kunnen leven, ergens in alle rust op het platteland.

De Volkskrant noemt dat: ‘radicale cinema, arthouse in zijn meest strenge vorm, die doet denken aan de tijd dat de kunstzinnige film domineerde’. Sober is het wel, maar nergens is ook maar een greintje paranoïde angst te voelen. De essentie van Dumonts stijl ligt in de close ups van de gezichten en de associatie met oude, onbeweeglijke landschappen. Onschuldige, schuldige gezichten. Onschuldige, schuldige landschappen. Weinig woorden, weinig emoties.

 

 

Volkskrant – 4 sterren
Filmkrant – 4 sterren

 

Bron(nen):   EYE      

3 Reacties Doe mee met de discussie →


  1. JerushaG

    Een paar fouten in het bovenstaande stukje geconstateerd: de paranoïa van Camille wordt door Dumont subtiel weergegeven, o.a. door te laten zien dat Camille – als enige patiënt – zelf haar eten bereidde, uit angst (paranoïa) om vergiftigd te worden. En ook door hoe ze aan haar psychiater vertelt hoe ze denkt dat Rodin haar te gronde probeert te richten. Haar psychiater zegt dan: “Maar juffrouw Claudel, die relatie is al twintig voorbij.” Dat lijken me heldere (regie)aanwijzingen voor haar paranoïa, dunkt me.

    Verder was het Camille die Rodin verliet. Niet andersom. Nadat voor haar duidelijk was dat Rodin van twee walletjes wilde blijven eten (zijn levenspartner, Rose Beuret, als basis; zij zorgde goed voor zijn natje en zijn droogje – ze kon bijv. erg goed koken – en Camille voor de passie en als muze) trok ze haar conclusies. Zij maakte het uit. Zij kon en wilde hem niet langer delen. Rodin wilde haar niet kwijt, maar wilde ook niet alleen voor haar kiezen. Hij heeft nog geprobeerd haar over te halen niet bij hem weg te gaan, maar haar besluit stond, ondanks dat ze hartstochtelijk veel van hem hield, vast.

    • Redactie Welingelichte Kringen

      Waardering voor een film is per definitie subjectief. Camille ‘vermoedde een complot waarbij Rodin ook handlangers gebruikte die stiekem haar huis doorzochten en haar wilden vergiftigen, ook nog na zijn dood’, vandaar dat ze haar eten apart kookt. De psychiater bevestigt dat de paranoia nog steeds aanwezig is, maar niet dermate ernstig dat zij opgenomen zou moeten blijven. Dumont laat mij niets voelen van angst, laat staan paranoïde angst. Daarom vind ik de omschrijving van de Volkskrant als ‘wanhoop die door haar lijf giert’ weinig toepasselijk.
      Over de relatie met Rodin en het einde daarvan kom je in deze film nagenoeg niets te weten. Hij wilde niet met haar trouwen en dat kon ze niet verwerken. Ze heeft – blijkens een opmerking van haar broer – ‘haar kind vermoord’. De uitspraak over wie er een punt de relatie zette is daarom uit het artikel verwijderd.
      Chantal Caes

      (in antwoord op JerushaG)
      • JerushaG

        Ja, zo is het. Waardering voor een film is subjectief. Maar ik heb de manier waarop Dumont Camille’s paranoia wilde weergeven (subtiel) wel begrepen. Natuurlijk was Camille niet echt gek, maar intens wanhopig van verdriet. Dat wilde Dumont ook laten zien.
        Vrouwen werden in die tijd al snel voor krankzinnig of hysterisch versleten als ze meer emotie toonden dan de toenmalige norm (hoe mannen hun emoties toen uitten: vrijwel niet, want ongepast). Dumont liet in de film zien dat haar broer Paul rijper voor de psychiater was dan Camille. (Ook al was hij een begenadigd schrijver, hij was pas goed van het padje af. En haar moeder ook trouwens.) En hoe onrechtvaardig het was dat zij zo lang, en onder die omstandigheden, opgesloten werd.
        Zoals ik al zei, het is niet Dumont’s doel om op de emoties van zijn publiek te werken. Hij kiest voor een vorm van hyper-realisme. Je krijgt wel een heel ongemakkelijk gevoel door de confrontatie met de vreselijke omstandigheden. En het duurt maar en duurt maar. Eigenlijk wil je bijna weglopen, van ‘ik wil dit niet meer zien’. Dumont’s films zijn geen avondje escapisme, maar “in your face”.

        Ja, Camille heeft Rodin’s kind geaborteerd. Dat was, zeker in de ogen van een godsdienstwaanzinnige als Paul Claudel, een doodzonde, en waarschijnlijk in zijn ogen ook een teken van krankzinnigheid.
        De film beslaat drie dagen in 1915, en laat voornamelijk de beklemmende, geestdodende omstandigheden zien waarin Camille verkeerde, en het oeverloze wachten op het bezoek van haar broer. Inderdaad, over de relatie met Rodin kom je niet veel te weten. Dan moet je de literatuur raadplegen. Maar je kunt ook de film van Bruno Nuytten gaan bekijken uit 1988. Wel een echte tranentrekker met veel aanzwellende violen, maar je komt toch al iets meer te weten over de relatie tussen Rodin en Camille.

        (in antwoord op Redactie Welingelichte Kringen)

Reacties niet toegestaan