Zijn arme mensen vaker dik?

Is overgewicht een gevolg van lage sociaaleconomische status?

Wat een opluchting moet het geweest zijn voor mensen die zich zorgen over hun gewicht maken. Het viel dan ook overal te lezen: Niet alle mensen met overgewicht hebben grotere gezondheidsrisico´s. Ongeveer de helft van de mensen met overgewicht is fit en heeft een gezond metabool systeem (verantwoordelijk voor het verwerken van energiestoffen in het lichaam). Valt het dus mee en is alle angst voor wat extra kilootjes sterk overdreven?

Is dit het goede nieuws waarop we hebben gewacht en kunnen we ons abonnement op weight watchers en de sportschool opzeggen? Misschien, maar dat – het wordt de overgewicht paradox genoemd – was al eerder vastgesteld. Waar het echter om gaat is dat de andere 50 procent van de mensen met overgewicht wel grote risico´s loopt op het krijgen van diabetes 2, hart- en bloedvatziekten en ziekte van Alzheimer.

Hoe komt dat? Omdat overgewicht door heel wat factoren bepaald wordt – aanleg, voeding, beweging, slaapgedrag, werkomstandigheden, opleiding, woonomgeving, stress – is het erg moeilijk om met simpele oplossingen te komen. Overgewicht zelf aanpakken is eigenlijk een uitzichtloze zaak en daar gaat het ook helemaal niet om.

Je zult de factoren die betrokken zijn bij het ontstaan van overgewicht aan moeten pakken en dan allemaal. Dus niet eindeloos op de weegschaal en kijken of je je spijkerbroek weer aankan, maar kijken of je voldoende beweegt, of je gezond eet en al die andere dingen die ervoor zorgen dat je niet te zwaar wordt. Roepen dat het vooral door je aanleg komt helpt je niet verder. Het gaat om een leefstijl en die moet je in de breedste zin van het woord proberen te veranderen.

Sociale klasse is een factor in het totaalplaatje. Ongezond gedrag zoals overgewicht, roken, stevig alcoholgebruik verklaren bijna de helft van alle sociale ongelijkheid bij het ontstaan van diabetes 2. Bekend was al dat gewichtstoename veel voorkomt in bepaalde sociale groepen, maar het was nog niet duidelijk dat voedingsgewoonten en gebrek aan beweging minder gevolgen voor diabetes 2 hebben dan sociaaleconomische status.

Dat leidt tot de conclusie dat als je diabetes 2 wilt voorkomen je een veel beter inzicht moet hebben in hoe de verschillende factoren met elkaar samenhangen en dat je niet vies moet zijn se sociaaleconomische factoren als uitgangspunt te nemen voor een goede analyse en voor het ontwikkelen van een behoorlijk preventief programma.

Het is daarom redelijk dat de meeste preventieprogramma´s zich richten op de bevolkingsgroepen die dat het meest nodig hebben: Nederlanders met een lage sociaaleconomische status. Bezuinigen op preventie betekent dus benadelen van juist die groepen en draagt bij aan een tweedeling: de mensen die het op allerlei gebied goed gaat en gezonder eten, meer aan beweging doen en wat slanker blijven aan de ene kant en aan de andere kant de mensen het minder voor de wind gaat en ook nog eens de grootste gezondheidsrisico´s lopen. Roepen dat mensen met ongezond gedrag daarom dus een hogere premie moeten betalen is daarom ook asociaal.

Ivan Wolffers, hoogleraar, arts, publicist

 

 

8 Reacties Doe mee met de discussie →


  1. Ton Albers

    Gelul! Ook dommige mensen (ander woord voor lage sociaaleconomische status) weten wat het verschil is tussen een gezonde en ongezonde levensstijl.

    • Vervelevisionair

      Gezien het eerste woord, dat u opduikt uit de registers van uw vocabulair, mag ik concluderen dat u een ervaringsdeskundige bent?

      (in antwoord op Ton Albers)
  2. Mieke

    Het is goed om te lezen dat Wolffers, bekend om zijn pleidooien voor een gezondere individuele levensstijl, nu ook een lans breekt voor het betrekken van inzicht in sociale klasse-verschillen in het onderzoek naar de oorzaken van obesitas. Onlangs schreef ik daar een uitgebreide column over voor de site van Sociale Vraagstukken http://www.socialevraagstukken.nl/site/column/lekker-gruwelen-over-onbeheerste-mensen/. Ik ben het helemaal eens met de conclusie van Wolffers dat je, als je diabetes2 wilt voorkomen, je een veel beter inzicht moet hebben in de verschillende factoren, inclusief sociaaleconomische. Sowieso zou de strijd tegen obesitas en diabetes2 gebaat zijn bij meer fundamenteel en onafhankelijk onderzoek. Waarom is er nog geen Onderzoekscentrum Obesitas als dit zo’n belangrijk maatschappelijk probleem is? Het is fijn in Wolffers een medestrijder te hebben.
    Toch is hij nog niet helemaal om. Want enerzijds meldt hij dat “voedingsgewoonten en gebrek aan beweging minder gevolgen voor diabetes 2 hebben dan sociaaleconomische status” om vervolgens direct terug te vallen op een pleidooi voor meer gerichte preventie, op mensen met een lagere sociaaleconomische status, zodat ze meer gaan bewegen en gezonder gaan eten. Het gaat toch veel mínder om individueel gedrag?
    Laten we inderdaad zorgvuldig onderzoek doen, waarbij we niet alleen kijken naar individueel consumptie- en beweeggedrag, maar juist meer naar de rol van de sociale omgeving, inclusief het aanbod: de rol van de voedingsindustrie en de fastfoodsector, de beschikbaarheid van gezonde voeding en de kosten en de kennis die daarvoor nodig zijn. Inzicht is belangrijk, pas daarna komt het oordeel.

  3. Mieke

    Het is goed om te lezen dat Wolffers, bekend om zijn pleidooien voor een gezondere individuele levensstijl, nu ook een lans breekt voor het betrekken van inzicht in sociale klasse-verschillen in het onderzoek naar de oorzaken van obesitas. Onlangs schreef ik daar een uitgebreide column over voor de site van Sociale Vraagstukken http://www.socialevraagstukken.nl/site/column/lekker-gruwelen-over-onbeheerste-mensen/. Ik ben het helemaal eens met de conclusie van Wolffers dat je, als je diabetes2 wilt voorkomen, je een veel beter inzicht moet hebben in de verschillende factoren, inclusief sociaaleconomische. Sowieso zou de strijd tegen obesitas en diabetes2 gebaat zijn bij meer fundamenteel en onafhankelijk onderzoek. Waarom is er nog geen Onderzoekscentrum Obesitas als dit zo’n belangrijk maatschappelijk probleem is? Het is fijn in Wolffers een medestrijder te hebben.
    Toch is hij nog niet helemaal om. Want enerzijds meldt hij dat “voedingsgewoonten en gebrek aan beweging minder gevolgen voor diabetes 2 hebben dan sociaaleconomische status” om vervolgens direct terug te vallen op een pleidooi voor meer gerichte preventie, op mensen met een lagere sociaaleconomische status, zodat ze meer gaan bewegen en gezonder gaan eten. Het gaat toch veel mínder om individueel gedrag?
    Laten we inderdaad zorgvuldig onderzoek doen, waarbij we niet alleen kijken naar individueel consumptie- en beweeggedrag, maar juist meer naar de rol van de sociale omgeving, inclusief het aanbod: de rol van de voedingsindustrie en de fastfoodsector, de beschikbaarheid van gezonde voeding en de kosten en de kennis die daarvoor nodig zijn. Inzicht is belangrijk, pas daarna komt het oordeel.

  4. Le_bon_sauvage

    Is element van de culture of poverty: veel tijd doorbrengen in een sociale context waar consumeren de norm is, en aan jezelf werken wordt gezien als verraad tov de groep. Is grappig, vroeger was veel eten een statussymbool van rijken, nu van armen. Roken was iets voor zelfbewuste successvolle mensen, nu iets voor kantines en schaftketen.

  5. PARasiet

    65plussers worden gezonder en leven langer.

    Stress is een belangrijke faktor en heeft niks meer met gezonde voeding te maken.
    Vroeger kregen zakenmensen meer hartproblemen.
    Nu zijn er geen zakenmensen meer ?

    Waarom hebben we het zelden of nooit over alkohol ?

    Een ander onderzoek heeft bewezen dat je van (veel) bewegen niet afvalt. Integendeel.
    Een half uur maximaal bewegen is meer dan genoeg voor je.
    Ik heb banen gehad waarvan ik af moest vallen.
    Eerst wel met een (streng) dieet.

    Ga maar eens naar Monsanto kijken wat voor kankertroep die allemaal verspreidt.
    Maakt geen (hoog-)leraar zich druk over.
    Er schijnt zelfs een wet te zijn in Amerika die in het voordeel van Monsanto is.
    Ze hebben nog nooit wat bewezen.
    De praktijk bewijst het.

    Van veel eten word je dik ?
    Is ook nooit bewezen.
    Van duur eten val je zelfs af.
    Mijn vrouw en ik letten op de kalorieën, maar ze valt nog amper af.
    Integendeel.
    Mij is het wel gelukt.
    En daavoor had ik blijkbaar diabetes 2 voor nodig.
    Rara ?
    Waarschijnlijk had ik die al door een medicijn op mijn 13de.
    Ook medicijnen, zij gebruikt er veel, zijn ongezond.
    Daar heb ik geen onderzoek voor nodig.
    Zij is het levende bewijs.

  6. Antje Douwsma

    De jager is ook veel te dik

  7. kletsmajoor

    En waar is de eigen verantwoordelijkheid in dit verhaal? De schrijver lijkt er een totaal mechanistisch beeld van gedrag op na te houden.

Reacties niet toegestaan