‘Nederland zou juryrechtspraak moeten krijgen’

De Nederlandse rechtsstaat is gebaat bij de invoering van juryrechtspraak, te beginnen bij moorden. Dat pleidooi houdt rechter Wouter van den Bergh, tot vorige week vice-president bij de Amsterdamse rechtbank, vandaag in Trouw.

Van den Bergh vindt het ‘onbestaanbaar’ dat burgers geen enkele betrokkenheid hebben in de rechtspraak.

Nederland heeft tijdens de Franse bezetting korte tijd lekenrechtspraak, waarbij de burger een oordeel velt over strafbare gedragingen, gehad.

Van den Bergh noemt het Belgische jurysysteem als voorbeeld. Daar treden in rechtszaken burgers op als ‘assisen’. De assisen beslissen over het daderschap, de strafmaat is een kwestie van overleg tussen de assisen en de rechters. In de Angelsaksische landen gaat de jury over het daderschap en de rechter over de straf.

Bron(nen):   Trouw      

5 Reacties Doe mee met de discussie →


  1. Genuine_Defector

    Blijf het een heikel punt vinden. Je weet nooit wat je in huis haalt met leken erbij, terwijl een rechter ervoor heeft gestudeerd en de nodige praktijkervaring heeft. Aan de andere kant kun je stellen dat de burger weet wat er in de samenleving leeft en dat het recht uiteindelijk altijd in enige mate een reflectie moet zijn van die samenleving. Maar ja, het probleem daar weer van is dat ‘de burger’ niet bestaat en iedereen zo zijn eigen ideeën heeft over wat goed of fout is. Of hoe goed en hoe fout iets is, om het beter te zeggen.

    En dan nog iets. Gisteren zag ik een advocaat op televisie twijfelen aan de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht. Geen mens is natuurlijk volkomen onafhankelijk en puur objectief. Dat bestaat niet. Rechters zijn mensen en hebben gevoelens en ideeën over hoe een samenleving eruit zou moeten zien. Dat hoort in de rechtszaal geen plaats te hebben, maar ik moet de eerste persoon nog tegenkomen die dat helemaal kan uitschakelen. Tenzij je het over psychopaten hebt, maar die wil je niet als rechter hebben. Daarnaast – een aantal rechters (hoeveel weet ik niet, maar meer dan genoeg) blijkt bijbanen en nevenfuncties te hebben. Dat tast de onafhankelijkheid aan. Een argument voor lekenrechtspraak lijkt mij dan ook dat zo’n jury dat weer enigszins recht zou kunnen trekken.

    Ik beschouw mezelf politiek gezien als liberaal en midden-rechts (als men nog in hokjes wil denken). Stel dat ik onverhoopt voor de rechter kom te staan en geconfronteerd wordt met een jurybank vol hippies en socialisten. Nu overdrijf ik natuurlijk, maar mijn punt is; is zo’n jury genoeg onafhankelijk en objectief in die zin dat ze hun persoonlijke overtuigingen thuis laten bij het beoordelen van een casus? Een rechter is daar toch meer in getraind dan de gemiddelde burger, me dunkt.

    Lastig, en ik ben er dan ook niet per se voor of tegen.
    Geen enkel rechtssysteem ter wereld is puur onafhankelijk en objectief. Niet in bijvoorbeeld Amerika (met jury) of hier (zonder jury). Het gaat er om of het uiteindelijk goed genoeg is. Wat dat betreft scoort Nederland altijd hoog in de verschillende internationale lijstjes.

    • kletsmajoor

      Ik denk er ongeveer hetzelfde over maar ik ben wel voor juryrechtspraak. Ik maak me al heel lang zorgen over neiging van rechters om zich af te zonderen van de samenleving en in een zeer theoretisch wereldje te redeneren. Juryrechtspraak kan een manier zijn om hen meer met de echte wereld in contact te brengen.

      Naast de neiging tot afzonderen storen andere zaken me ook. Ten eerste de traagheid waar mee het rechtssysteem werkt en ten tweede dat het rechtssysteem slecht kan omgaan met fouten. Het lijkt wel alsof het rechtssysteem in de greep is van perfectionisten. Dat verklaart misschien deels waarom het zo traag verloopt: men gaat vooraf heel veel tijd steken in het voorkomen van fouten want een fout kan niet soepel worden gecorrigeerd. Als er toch fouten worden geconstateerd leidt dit vaak tot aanzienlijke strafvermindering wat door de samenleving weer niet begrepen wordt. Ook meen ik een neiging bij rechters te zien om de samenleving te straffen voor “inmenging” in een zaak door strafvermindering te geven. Zie b.v. de ‘kopschoppers’-zaak onlangs.

      (in antwoord op Genuine_Defector)
      • Genuine_Defector

        Ook dat is iets waar ik inderdaad vraagtekens bij zet. Ik wil hier niet meteen van de vermeende ‘ivoren toren’ spreken, maar soms krab ik me ook achter de oren bij bepaalde uitspraken van rechters. En dan vraag ik me ook af in hoeverre ze nog in de samenleving staan. Dat er meer zo over denken, blijkt ook wel uit de recente zaak met de Poolse hardrijder die een jongetje in Den Haag had doodgereden. De OvJ (of hulp-OvJ, weet het niet meer precies) die aanvankelijk zegt dat ze geen hogere straf kunnen eisen, waarna de rechter er vrolijk zeer fors overheen gaat, nadat familie en nabestaanden de rechtszaal hebben verbouwd. Tja, ik weet niet wat ik daar allemaal van moet denken. Het laat mij zien dat rechters dus beïnvloedbaar zijn en reageren op agressieve nabestaanden. Dat is een slechte zaak, maar of een jury daar anders op reageert?

        De traagheid ligt verder ook in de enorme werklast en -druk bij de rechterlijke macht. Er zijn simpelweg te veel zaken aanhangig. En om kwaliteit te waarborgen, moet je toch elke zaak serieus nemen. Neemt niet weg dat er ook veel wordt geseponeerd, naar ik dacht ook om de rechterlijke macht wat te ontlasten. Als iedereen écht (volkomen) eerlijk zou zijn, had je bijna geen recht(ers) nodig. De schuld ligt wat dat betreft ook in de samenleving zelf. Het perfectionisme zou allicht kunnen voortvloeien uit de periode waarin vormfoutjes tot vrijspraak konden leiden. Dat is nu naar ik dacht een stuk minder.

        Dat laatste ben ik ook met u eens. Ik snap werkelijk niet waarom een kopschopper minder straf zou moeten krijgen na inbreuk op de privacy door het vertonen van beelden. Dat is – als u het mij vraagt – weer een typisch voorbeeld van het slachtofferdenken inzake daders. “Ze zijn al gestraft” en dergelijke. Wat een onzin. Dat hoort totaal geen rol te spelen bij het bepalen van de strafmaat. If you can’t do the time, don’t do the crime. Ofwel, dan hadden ze in eerste instantie maar niet moeten kopschoppen. Maar nu heeft u het over de strafmaat. En – als ik het goed begrijp – hoeft een jury daar niet per se over te oordelen. Dat hangt dus van het specifieke jurysysteem af. En als je dat toelaat, gaat het wat mij betreft toch net iets te ver. Veel mensen – waaronder ikzelf – schreeuwen al vrij snel ‘doodstraf’ of ‘levenslang’. Terwijl lange straffen niet per se effectief zijn om een veilige samenleving te creëren. Eerder het tegendeel.

        (in antwoord op kletsmajoor)
      • Genuine_Defector

        Hoe dan ook – om even af te sluiten – een proef met jury zou ik zeker verwelkomen. Mits dit op een goede en eerlijke manier geregeld kan worden.

        (in antwoord op kletsmajoor)
  2. Karel Kritisch

    Zodat een halve gare over ieders lot kan beslissen? Dank je de koekoek.

Reacties niet toegestaan