Muizen vaak helemaal niet geschikt om medicijnen op te testen

Muizen zijn vaak helemaal geen geschikte proefdieren om nieuwe medicijnen op te testen. Dat is in ieder geval zo bij bloedvergiftiging (sepsis), brandwonden en ernstige verwondingen. Maar ook bij andere ziekten waar het afweersysteem bij betrokken is, zoals kanker en hart- en vaatziekten, kun je vraagtekens plaatsen over de relevantie van de resultaten voor mensen. Zo maakte een grote groep onderzoekers bekend op PNAS, nadat ze hier 10 jaar lang onderzoek naar hebben gedaan.

Sepsis is een acute ontstekingsreactie die in 25 tot 50% van de gevallen een dodelijke afloop kent. Op zoek naar nieuwe medicijnen tegen sepsis werden altijd muizen gebruikt als proefdieren. Waarom er bijna nooit goed functionerende medicijnen voortkwamen uit deze onderzoeken is nu duidelijk. Het afweersysteem van muizen verschilt op één cruciaal punt sterk van dat van ons. Onze genen zijn weliswaar aan elkaar verwant, maar doen niet hetzelfde op het moment dat het afweersysteem op hol slaat. Soms wordt dan bij een muis een gen geactiveerd dat bij de mens onderdrukt wordt. Een medicijn toedienen dat dit gen onderdrukt zal goed werken bij de muis, maar kan bij de mens juist een dodelijke reactie uitlokken.

Dit betekent dat de resultaten van jarenlang onderzoek zo de prullenbak in kunnen, omdat ze niet representatief zijn voor mensen. De miljarden die de afgelopen decennia in deze onderzoeken zijn gestopt, zijn voor niets uitgegeven. Binnen de wetenschappelijke wereld is er met groot ongeloof gereageerd op dit onderzoek. Hoe kan het dat dit nooit eerder goed is onderzocht?

Het goede nieuws is dat deze onderzoeken voortaan wel op een juiste manier kunnen worden uitgevoerd. Belangrijk is ook dat gebleken is dat de menselijke genen die actief worden bij een acute ontstekingsreactie steevast dezelfde zijn. Wat dat betreft is er geen verschil tussen mannen en vrouwen, jong en oud, sepsis of brandwonden, … Als er een goed middel gevonden wordt tegen een acute ontstekingsreactie zal dat dus in al die gevallen even effectief zijn, maar zover is het helaas nog niet.

Bron(nen):   Noorderlicht  NY Times    

5 Reacties Doe mee met de discussie →


  1. Ron Kersten

    Nou lekker dan ! Als dit inderdaad zo is dan is het toch wel “slordig” dat onderzoekers zomaar hebben aangenomen dat een muis een geschikt proefdier is voor menselijke ziekten/behandeling. We hebben dus altijd geld gedoneerd aan onderzoekers dat een bodemloze put is ingegaan en niets zal opleveren ?

    • Niegol

      Nee hoor, daar is al rekening mee gehouden.

      De wetenschappers die dat werk doen zijn zich al decenia bewust van de verschillen. er zijn een paar onhandigheden (FcYR1 in de mens is FcYR2 in de muis genoemd en andersom), maar daar wordt goed op gelet.

      We doen juist de proeven op zo’n manier dat we letten op de zaken die wel hetzelfde zijn. Als er dan naar de mens overgestapt wordt gaat dat op een erg voorzichtige manier (zitten nog enorme toxicologie stuidies tussen bijvoorbeeld) en worden de dosis eerst heel klein gehouden.

      Alternatief zou zijn om apen te gebruiken (lijken meer op de mens) maar ik denk niet dat dat een goed idee is.

      Deze zorgvuldigheid is trouwens ook een van de redenen dat geneesmiddel ontwikkeling zo vreselijk duur is. En het lijkt te werken. Er zijn buitengewoon weinig gevallen bekend (ik kan er zo maar een bedenken) waarbij dit is misgegaan.

      Overigens ziet het hele traject er zo uit:

      1) op cellen (in een kweekflesje dus)
      2) op veel meer soort cellen (nog steeds in kweekflesjes)
      3) hele uitgebreide chemishe analyses en modeleringen
      4) zebravisjes of muizen
      5) andere dieren (afhankelijk van het type geneesmiddel word iets gekozen dat geschikt is)
      6) uitgebreide tox studie (hele hoge doseringen etc worden getest)
      7) “first in man” studie (erg kleine groep, hele voorzichtige dosering. Vaak zijn dit patienten bij wie niets anders meer werkt en die geen lange levensverwachting meer hebben. Deze patienten doen uit vrije wil mee (informed consent) ).
      8) klinishe fase 1 (gezonde vrijwilligers erg voorzichtig en buitengewoon goed in de gaten gehouden)
      9) fase 2 (kleine patienten groep, een of meerdere ziekenhuizen)
      10) fase 3 (uitbreiding patienten groep, diverse ziekenhuizen)
      11) zeer uitgebreide beoordeling door wetgevers en experts.
      12) registratie medicijn en opvolgplicht (dus jarenlange plicht om goed in de gaten te houden wat er gebeurd met de patienten)

      Gaat dus niet over een nacht ijs, geen zorgen 🙂

      (in antwoord op Ron Kersten)
  2. grasspriet

    Nou hè hè, eindelijk komt het dan eens in het nieuws. Als zelfs dezelfde diersoort onderling heel anders reageert op allerlei dingen als voedsel en kruiden, hoe logisch is het dan dat heel verschillende diersoorten anders reageren op dingen.

    Er zijn tegenwoordig bovendien veel betere testmethoden waar geen dier aan te pas komt dankzij de vooruitgang in computers maar nog veel landen hebben het als wettelijke plicht staan om stoffen eerst op dieren uit te moeten testen.

    • Niegol

      ben ik het deels mee eens.
      We gaan vooruit, maar we kunnen nog niet precies zeggen wat voor effect medicijnen op hele wezens hebben. Wel ben ik het met je eens dat de wetgever enorm achterloopt bij de wetenschap op dit gebied, en dat we met maximaal met een kwart van de dierproeven die we nu gebruiken dezelfde veiligheid kunnen creeeren.

      Overigens zijn er in Nederland dierproeven verplicht, die (gek genoeg) in Nederland verboden zijn….

      Huh?
      Ja, je moet om in NL een medicijn op de markt te brengen bepaalde dierproeven doen, die we een aantal jaar geleden hebben verboden omdat ze onnodig lijden veroorzaken en weinig informatie verschaffen (bijvoorbeeld de adventitious virus test op cavias, die al lang niet meer nodig is omdat een PCR proef (DNA onderzoekje waar geen dier voor nodig is) dezelfde info kan geven).

      die doen we nu dus lekker in Italie, waar alles nog wel mag… zucht…

      (in antwoord op grasspriet)

Reacties niet toegestaan