Manifest: schaliegas is niks voor Nederland

55 hoogleraren tekenden dit manifest dat uitlegt waarom schaliegas voor Nederland een slecht idee is

Is schaliegas nu een ‘game changer’, die een ‘wereldwijde revolutie’ ontketent, of is het vooral een hype? Wie nuchter de voor- en nadelen tegen elkaar afweegt, constateert dat er vooral sprake is van een hype, die voor Europa niet echt interessant is en voor Nederland al helemaal niet.

Schaduwzijde
In de Verenigde Staten heeft schaliegaswinning een grote vlucht genomen. Op duizenden plekken zijn boringen verricht via de omstreden methode van ‘fracking’, waarbij onder hoge druk grote hoeveelheden water, zand en chemicaliën in het gesteente worden gespoten. Het gesteente breekt, waardoor gas vrijkomt.

De Verenigde Staten wil minder afhankelijk worden van het Midden-Oosten; de financiële en economische voordelen van schaliegas zijn evident. Het levert miljoenen banen op, een lage gasprijs en mogelijkheden tot gasexport. Het aanbod is nu groter dan de vraag, waardoor de gasprijs in de VS momenteel een derde is van de prijs in Europa en een vijfde van die in Azië.

De schaduwzijde van schaliegaswinning in de VS wordt echter ook steeds duidelijker. Experts waarschuwen dat de huidige lage gasprijs niet lang houdbaar is en onvermijdelijk gaat stijgen. Bovendien zijn de makkelijkst winbare bronnen nu aangeboord, zijn die snel uitgeput en worden de resterende bronnen duurder. Dat blijkt uit een analyse van 65.000 bronnen in de VS en Canada door de Canadese Geologische Dienst, die een productievermindering van 60 tot 90 procent verwacht na 2020. Ook de export van het gas, in vloeibare vorm (LNG), zal de prijs verder opdrijven. Er dreigt dus een schaliegasbubbel die binnen afzienbare tijd kan imploderen.

Ook de ecologische schaduwzijde van grootschalige schaliegaswinning wordt steeds pregnanter. Momenteel loopt een onderzoek van de Environmental Protection Agency (EPA) naar de milieu- en natuurschade, die omvangrijk kan zijn.

Grondeigenaar
Wat betekent dit nu voor Europa? Veel mensen in Europa bepleiten het kopiëren van het Amerikaanse schaliegasmodel. In de VS is echter alles anders, zowel ondergronds als bovengronds. Het schaliegas zit in Europa veel dieper, waardoor het technisch lastiger te winnen is. De twee grootste schaliegasgebieden in de EU liggen in Polen en Frankrijk, met naar schatting zo’n 3.500 miljard kubieke meter elk, samen nog geen 30 procent van de geschatte winbare voorraden in de Verenigde Staten, ongeveer 25.000 miljard kuub.

Maar vooral bovengronds is in Europa alles anders dan in de VS. In Europa is de staat eigenaar van de ondergrond en niet de landeigenaar. Een boer in de VS op wiens land schaliegas wordt gevonden, profiteert hiervan, in Europa heeft hij er vooral last van. Ook de milieuwetgeving is in Europa veel strenger dan in de VS. Het zal bij invoering van schaliegaswinning in Europa hoe dan ook leiden tot een tragere ontwikkeling van de productie en tot een hogere prijs dan in de VS.

Voor Europa zijn schattingen gemaakt van de ecologische risico’s van schaliegaswinning door het Tyndall Centre in Engeland en het Wuppertal Instituut. Beide gerenommeerde onderzoeksinstituten spreken van onvermijdbare milieuschade en onaanvaardbare maatschappelijke risico’s. Onvermijdbare effecten zijn: aantasting van het landschap, uitstoot van verontreinigende stoffen, uitstoot van broeikasgassen bij de aanleg, grondwaterverontreiniging en geluidsoverlast. Daarnaast zijn er onzekerheden rond aardbevingen en methaanlekkage.

  • © .

Toxisch mengsel
Een laatste risico betreft het mengsel van water en chemische substanties dat met het schaliegas naar boven komt. Dat mengsel bevat toxische, corrosieve, carcinogene en radioactieve stoffen, zoals benzeen, kwik, arseen en radon, die in het grond- en oppervlaktewater terecht kunnen komen. Mede op grond hiervan heeft Frankrijk de winning van schaliegas verboden, Duitsland wil er voorlopig ook niet aan en in Polen trekken investeerders zich terug na teleurstellende ervaringen met proefboringen.

Wat betekent dit alles nu voor Nederland? De winning van schaliegas is veel lastiger dan van regulier aardgas, er zijn veel boringen nodig op korte afstand (500-1000 meter) van elkaar. Dat is lastig in Nederland, met zijn hoge bevolkings- en bebouwingsdichtheid en hoog ontwikkelde infrastructuur. Ook zijn de geschatte voorraden schaliegas niet omvangrijk en zijn die afgelopen jaren fors naar beneden bijgesteld. Recente schattingen door TNO variëren van 200 tot 500 miljard kubieke meter, het Amerikaanse EIA zit iets hoger met circa 700 miljard. Uitgaande van de huidige jaarlijkse productiecapaciteit van 40-50 miljard kuub uit Slochteren, betekent dit hooguit vijf tot vijftien jaar meer gas. Dit levert een paar duizend banen op en enkele miljarden per jaar. De ecologische schade kan echter oplopen tot een veelvoud van dit bedrag. Niet voor niets heeft Vitens, Nederlands grootste drinkwaterproducent, gewaarschuwd voor de mogelijke risico’s voor de drinkwatervoorziening, met name voor grondwaterverontreiniging. Ook het RIVM heeft zijn zorgen uitgesproken over de kwaliteit van het grondwater in Nederland.

Schaliegaswinning is een zeer intensieve fossiele industrie: grote boortorens van tientallen meters hoog, vrachtauto’s die af en aan rijden, een productie die dag en nacht doorgaat, miljoenen kubieke meters water per bron en duizenden liters giftige chemicaliën per bron. Het veroorzaakt veel lokale luchtverontreiniging, geluidsoverlast, landschapsvervuiling en een verhoogde kans op aardbevingen. Zo’n industrie wil niemand in de buurt van woonwijken en natuurgebieden in een dichtbevolkt land als Nederland.

Proefboringen
Een strategisch argument is dat schaliegas in de VS kolen verdringt, wat in Europa leidt tot extra import van goedkope kolen en verdringing van regulier gas. Dit leidt tot extra uitstoot van CO2. Bovendien gaat schaliegaswinning gepaard met het lekken van methaan, een sterk broeikasgas. Inzetten op schaliegas betekent dus een forse extra uitstoot van broeikasgassen en een vertraging van de transitie naar een duurzame energievoorziening, die in Nederland al zeer traag verloopt.

Sommige experts pleiten voor meer onderzoek naar de mogelijkheden van schaliegaswinning in Nederland. Dat betekent per saldo het toestaan van proefboringen; die zijn echter duur (10-20 miljoen euro per boring), er zijn er veel van nodig (minstens tientallen) en ze leveren onvermijdbare schade en overlast op.

De conclusie is dat Nederland heel veel extra moeite moet doen om een betrekkelijk geringe hoeveelheid schaliegas te gaan exploiteren. Nederland kan zich beter concentreren op het halen van de duurzame energiedoelstelling van 16 procent in 2020. Dat is al een enorme opgave.

De 55 ondertekenaars:

Prof.dr.ir. Jan Rotmans, hoogleraar Duurzame Transities, Erasmus Universiteit Rotterdam
Prof.dr. Theo Beckers, hoogleraar Duurzame Ontwikkeling (em.), Tilburg Universiteit
Prof.dr. Frans Berkhout, hoogleraar Innovatie & Duurzaamheid, VU Amsterdam
Prof.dr. Jan Boersema, hoogleraar Milieuwetenschappen, Cultuur en Religie, VU Amsterdam
Prof.dr.ir. Jacqueline Cramer, hoogleraar Duurzaam Innoveren, Universiteit Utrecht.
Prof.dr.ir. Bert de Vries, hoogleraar Energie en Mondiale Verandering, Universiteit Utrecht
Prof.dr. Reyer Gerlagh, hoogleraar Milieu-economie, Tilburg Universiteit.
Prof.dr. John Grin, hoogleraar Beleidswetenschap, Universiteit van Amsterdam
Prof.dr.ir. Michiel Haas, hoogleraar Materialen en Duurzaamheid, Technische Universiteit Delft
Prof.dr. Wim Hafkamp, hoogleraar Milieukunde, Erasmus Universiteit Rotterdam
Prof.dr. Marko Hekkert, hoogleraar Dynamiek van Innovatiesystemen, Universiteit Utrecht.
Prof.dr.ir. Arjen Hoekstra, hoogleraar Water Management, Universiteit Twente.
Prof.dr. Kees Hummelen, hoogleraar Chemie, Rijksuniversiteit van Groningen
Prof.dr. Harry Hummels, hoogleraar Ethiek, Organisaties en Samenleving, Universiteit Maastricht
Prof.dr. Jan Jonker, hoogleraar Duurzaam Ondernemen, Radboud Universiteit Nijmegen 
Prof.dr. Rene Kemp, hoogleraar Innovatie en Duurzame Ontwikkeling ICIS, Universiteit Maastricht
Prof.dr. Alfred Kleinknecht, hoogleraar Economie van Innovatie, Technische Universiteit Delft 
Prof.dr. Carolien Kroeze, hoogleraar Milieusysteemanalyse, Wageningen Universiteit
Prof.dr. Rik Leemans, hoogleraar Milieusysteemanalyse, Wageningen Universiteit
Prof.dr. Harro van Lente, hoogleraar Filosofie van Duurzame Ontwikkeling, Universiteit Maastricht
Prof.dr. Pieter Leroy,  hoogleraar Milieu en Beleid, Radboud Universiteit Nijmegen
Prof.ir. Peter Luscure, hoogleraar Installatietechniek / C2C, Technische Universiteit Delft 
Prof.dr. Pim Martens, hoogleraar Duurzame Ontwikkeling, Universiteit Maastricht
Prof.dr.ir. Anthonie Meijers, hoogleraar Filosofie van de Techniek, Technische Universiteit Eindhoven
Prof.dr.ir. Arthur Mol, hoogleraar Milieubeleid, Wageningen Universiteit.
Prof.dr. Paquita Pérez Salgado, decaan Faculteit Natuurwetenschappen, Open Universiteit Nederland
Prof.dr. Ad Ragas, Hoogleraar Milieu- Natuurwetenschapppen, Open Universiteit Heerlen.
Prof.dr. Lucas Reijnders, hoogleraar Milieukunde, Universiteit van Amsterdam
Prof.dr. Sjoerd Romme, hoogleraar Ondernemerschap en Innovatie, Technische Universiteit Eindhoven
Prof.dr. Annemieke Roobeek, hoogleraar Strategie en Transformatiemanagement, Universiteit Nyenrode
Prof.dr. Huub Savenije, hoogleraar Hydrologie en Waterhuishouding, Technische Universiteit Delft
Prof.dr. Bert Scholtens, hoogleraar Duurzaamheid en Financiële Instellingen, Rijksuniversiteit Groningen
Prof.dr. Johan Schot, hoogleraar Geschiedenis der Techniek, Technische Universiteit Eindhoven
Prof.dr. Wim Sinke, hoogleraar Zonne-energie, Universiteit van Amsterdam
Prof.dr. Sjak Smulders, hoogleraar Macro-Economie, Universiteit van Tilburg
Prof.dr. Jan Stel, hoogleraar Oceanische Ruimte en Menselijke Activiteit, Universiteit Maastricht
Prof.dr. Frans Stokman, hoogleraar Methoden/Technieken Sociale Wetenschappen, Rijksuniversiteit Groningen
Prof.dr. Egbert Tellegen, hoogleraar Sociologie en Milieu, Universiteit Utrecht
Prof.dr. Gerard van Bussel, hoogleraar windenergie, Technische Universiteit Delft
Prof.dr.ir. Andy van den Dobbelsteen, hoogleraar Climate Design & Sustainability, Technische Universiteit Delft
Prof.dr.ir. Klaas van Egmond, hoogleraar Milieukunde, Universiteit Utrecht
Prof.dr.ir.  Anke van Hal, hoogleraar Sustainable Housing Transformation, Technische Universiteit Delft
Prof.dr. Ekko van Ierland, hoogleraar Milieueconomie i.h.b. Natuurlijke Hulpbronnen, Wageningen Universiteit
Prof.dr. Theo van de Klundert, hoogleraar Economie, Universiteit van Tilburg
Prof.dr. Daan van Soest, hoogleraar Milieu-Economie, Vrije Universiteit Amsterdam en Universiteit van Tilburg 
Prof.dr. Rob van Tulder, hoogleraar International Business-Society Management, Erasmus Universiteit Rotterdam
Prof.dr. Arjen van Witteloostuijn, hoogleraar Economie, Universiteit van Antwerpen, Tilburg en Utrecht 
Prof.mr. Jonathan Verschuuren, hoogleraar Internationaal en Europees Milieurecht, Universiteit van Tilburg
Prof.dr.ir. Pier Vellinga, hoogleraar Klimaatverandering Wageningen Universiteit/VU Amsterdam
Prof.dr. Louise Vet, hoogleraar Evolutionaire Ecologie, Wageningen Universiteit
Prof.dr.ir. Arjen Wals, hoogleraar Sociaal Leren en Duurzame Ontwikkeling, Wageningen Universiteit 
Prof.dr. Gail Whiteman, hoogleraar Duurzaamheid en Klimaatverandering, Erasmus Universiteit Rotterdam
Prof.dr. Herman Wijffels, hoogleraar Duurzaamheid en Maatschappelijke Verandering, Universiteit Utrecht
Prof.dr. Aart de Zeeuw, hoogleraar Milieueconomie, Universiteit van Tilburg
Prof.dr. Bastiaan Zoeteman, hoogleraar Internationaal Duurzaamheidsbeleid, Universiteit van Tilburg

32 Reacties Doe mee met de discussie →


  1. Hobbykip

    Veel duurzaamheid profeten zo te zien…… niks mis mee maar het laat wel mooi zien welke belangen er spelen.

    • zo maar iemand

      Hun belang dat als er schaliegas geboord gaat worden, zij hun baan kwijtraken? Werkelijk? Hele afdelingen van universiteiten zullen er gesloten worden, en de milieu-professoren zullen moeten gaan schoffelen voor hun uitkering. Sure. Trouwens, die professor titel, die hebben ze vast bij een pakje boter gekregen, die ‘linkse milieu-gekkies’. Je weet toch.

      (in antwoord op Hobbykip)
  2. kletsmajoor

    De technieken om schaliegas te winnen zullen steeds beter worden omdat de Amerikanen er wel vol op inzetten en het doorontwikkelen. Dat betekend dat er steeds meer gas winbaar wordt dat ook nog eens schoner kan worden gewonnen. Mijn advies: rustig afwachten tot het einde van Slochteren echt in zicht komt en dan met de dan sterk verbeterde techniek alsnog die 30 miljard binnenhalen (of meer want er kan dan meer gas bereikt worden).

  3. Grietver

    37 van de 55 ondertekenaars hebben iets met duurzaam/milieu/etc op het visitekaartje staan.

    Wat me het meeste opviel is dat de vastgestelde onvermijdbare effecten (volgens Tyndall en Wuppertal) voor meer dan de helft ook voor windmolens geldt. En de meeste argumenten zijn economisch van aard en betreffen het ondernemersrisico van uitbaters. Dat lijkt mij niet heel relevant in manifest voor heel Nederland.

    Ik vraag me (serieus) af of ze bewogen zijn met Nederland of toch meer met eigen baan en/of gedachtegoed.

    • zo maar iemand

      Ja, hoogleraren die iets met duurzaam/milieu op het visitekaartje hebben staan, wat weten die nou van duurzaam/milieu!

      En windmolens, die staan toch bekend om hun onvermijdbare milieuschade en onaanvaardbare maatschappelijke risico’s. Onvermijdbare effecten zijn: aantasting van het landschap, uitstoot van verontreinigende stoffen, uitstoot van broeikasgassen bij de aanleg, grondwaterverontreiniging en geluidsoverlast. Daarnaast zijn er onzekerheden rond aardbevingen en methaanlekkage.

      (in antwoord op Grietver)
  4. vanhetgoor

    Het is niet noodzakelijk om professor te zijn om in te zien dat schaliegas mogelijk helemaal niet de redding voor Nederland is. Over tien jaar is het aardgas op, dan is er misschien nog hooguit voor tien jaar schaliegas. Maar de winning kost veel energie en gewoon erg veel chemicaliën om in de grond te persen zodat het gas vrij komt uit het gesteente. Ik vermoed dat het niet rendabel zal zijn. Iedereen mag hopen wat hij wil, ja aardgas is schoon, dat weten we wel. En schaliegas is het beste alternatief voor als dat schone aardgas op is.

    Ik denk dat schaliegas gewoon te veel moeite kost om los te maken uit steenlagen. Als er voor elke kuub aardgas een even zo grote hoeveelheid stomend heet gestookte chemicaliën de aarde in moet worden geperst dan is dit hele project gewoon de 2013 uitvoering van de kernfusie en de cyclotron. Maar dan versie 3.11!

    • kletsmajoor

      “…ik vermoed dat het niet rendabel zal zijn… Ik denk dat schaliegas gewoon te veel moeite kost…”

      Meten is weten. Proefboringen doen dus. Als dan blijkt dat de resultaten tegenvallen (met de huidige techniek) kunnen we er met reden van af zien of later weer proeven nemen als er betere en schonere technieken zijn bedacht.

      (in antwoord op vanhetgoor)
      • Heldoppantoffels

        Ik vermoed niets, het kost teveel als je denkt in termen van milieu en veiligheid voor onze watervoorziening!

        (in antwoord op kletsmajoor)
    • Pietje_Precies

      als het niet rendabel zou zijn, is er ook geen discussie. welke gek gaat nou op een onrendabele manier energie opwekken????
      (oh chips, dat doen we al jaren met onze groene droom, eh stroom)

      (in antwoord op vanhetgoor)
      • vanhetgoor

        De kosten van de mislukte experimenten met het delven van schaliegas worden gewoon doorberekend in de energie-nota, de kosten worden dus toch door de consument betaald.

        Iedereen kan het op zijn vingers narekenen, er is een chemische substantie nodig, die onder druk en onder hoge temperatuur de grond in moet worden geperst, dan breekt de steenlaag open en komt het gas vrij.

        Iedereen kan narekenen dat dit kostbaar is.

        Misschien is het beer om direct voor geothermische energie te gaan. Dat kost echt niets, alleen het oppompen kost geld.

        (in antwoord op Pietje_Precies)
  5. Templein

    Een interessant verslag staat op http://www.energiebusiness.nl van Energiedag.
    André Jurjus, directeur van Energie Nederland, voorziet een sombere toekomst voor de fossiele sector, dus ook voor schaliegas. De conventionele productie van energie staat onder druk. Sinds de privatisering wordt er vooral gepoogd om de markt concurrerend en efficiënt te maken, zegt hij. Maar in 2020 moet 42 % van de elektriciteit duurzaam zijn.
    Jurjus legt uit dat het groeimodel voor de fossiele brandstof is gestopt. Er is een krimpmodel nodig, omdat de vraag krimpt.
    Duitsland stopt ook al met een groot aantal kern – en kolencentrales. E.ON bericht dat er de komende jaren liefst 16 centrales gaan sluiten in o.a. Duitsland, Frankrijk, Engeland, Spanje en Italië. Samen een capaciteit van 11 gigawatt.

    Bovendien is er minder vraag vanwege de economische crisis. We nemen met zijn allen minder energie af. En er is minder energie centraal nodig vanwege de nieuwe prosumers (mensen die zelf energie opwekken en consumeren, decentraal dus).

    De fossiele industrie is in paniek. Buiten Jurjus vermeden alle andere fossiele bobo’s op die energiedag dit onderwerp. Het is als de CD-industrie van bijvoorbeeld Hans Breukhoven. Die ging failliet omdat hij te laat voorsorteerde. Het verdiende zo lekker, al die CD’s.

    • kletsmajoor

      Waarom zetten de Amerikanen dan wel vol in op schaliegas? De energieprijs in de VS daalt dankzij schaliegas en hun CO2-uitstoot daalt dankzij schaliegas. In Europa stijgt de energieprijs en stijgt de uitstoot van CO2 doordat meer kolen worden verstookt om voor de prematuur gesloten kerncentrales te compenseren. Dit gebeurt vooral in landen die inzetten op duurzame energie (Denemarken, Engeland, Duitsland, Noorwegen). Dat lijkt me niet het kenmerk van een winnende strategie.

      (in antwoord op Templein)
      • Heldoppantoffels

        Kijk eerst maar eens naar de aflevering van Tegenlicht die “Gasland” heet en laat me even weten of je dan nog enig enthousiasme kunt vinden voor het boren naar schaliegas:

        http://tegenlicht.vpro.nl/afleveringen/2012-2013/gasland.html
        Mij is het duidelijk, NIET DOEN!

        (in antwoord op kletsmajoor)
        • kletsmajoor

          Die aflevering heb ik allang gezien maar ik vond hem niet overtuigend.

          (in antwoord op Heldoppantoffels)
          • Heldoppantoffels

            Welk deel vond je niet overtuigend? Het deel dat men zware chemicaliën de grond in spuit of misschien het deel waaruit duidelijk blijkt dat mensen gezondheids klachten krijgen, of misschien dat deze chemicaliën zich in het grondwater verspreiden en in de drinkvoorraad terecht kunnen komen?
            Jouw argumenten zijn overweldigend….

            (in antwoord op kletsmajoor)
          • kletsmajoor

            Documentaires die op het gevoel spelen met geselecteerde beelden en meningen staan bij mij niet op de eerste rang van betrouwbare bronnen.

            Je hebt, hoop ik, toch wel door wat de manier van werken is van heel veel TV-documentaires? Hun methode is ‘stemming maken met mooie plaatjes en praatjes’. Bij de Nederlanse Publieke Omroep vertegenwoordigt elke omroep min of meer een politieke ideologie. Ze maken daarom bijna nooit objectieve documentaires maar bedienen hun achterban met (mis)informatie die die achterban graag wil horen. Zembla, Tegenlicht, HollandDoc, Nieuwsuur, Een vandaag, Buitenhof, PowNews, etc zijn echt geen objectieve programma’s. Dat geeft niets want zo is het ooit afgesproken toen de Publieke Omroep werd opgericht. Maar dat moet je dus wel in je achterhoofd houden als je naar Tegenlicht zit te kijken. Je moet hun informatie altijd crosschecken.

            (in antwoord op Heldoppantoffels)
          • Heldoppantoffels

            Selectief luisteren noem ik dit.

            (in antwoord op kletsmajoor)
          • kletsmajoor

            Ik noem het: iets om over na te denken.

            (in antwoord op Heldoppantoffels)
          • RhodBerth

            In Amerika zoekt met op 500m diepte naar Schaliegas. In de Nederlandse plannen wordt op 2000m diepte gezocht, ver weg bij het grondwater vandaan.

            Kortom, vanwege problemen met de Amerikaanse methode wordt de Nederlandse methode als slecht gezien.

            (in antwoord op Heldoppantoffels)
          • Pietje_Precies

            bovendien wordt hier -ondanks deze feiten- TOCH het grondwaterargument te pas en te onpas gebruikt.

            (in antwoord op RhodBerth)
          • Heldoppantoffels

            Daar zal je vast wel een punt hebben, maar op 2000 meter gif de grond inspuiten is nog steeds zeer onwenselijk. Het spuit er aan alle kanten uit dus de verspreiding is niet uitsluitend op 2000 meter diepte.

            (in antwoord op RhodBerth)
    • Grietver

      Dat is het gevolg van politiek beleid, zoals ook duidelijk in de analyse staat. Dat kan je als constatering aandragen. Maar niet als argument tegen schaliegas (maar ik weet niet of dat je bedoeling was). Want dan is men tegen omdat men niet voor is. Met die redenering zouden ook nooit meer nieuwe medicijnen op de markt kunnen komen.

      (in antwoord op Templein)
      • Templein

        Ik ben tegen schaliegaswinning omdat het nog meer uitstel betekent in de overgang naar duurzame winning.

        Bovendien begrijp ik van een aantal deskundigen dat het schaliegas-succesverhaal in de VS inmiddels afneemt. Door de hoeveelheid wordt de marktprijs lager. Winst minder. Vervolgens stijgt de kostenprijs omdat de meest toegankelijke winningsplaatsen al leeggehaald zijn. Het winnen wordt moeilijker.
        Bovendien heb ik niet veel vertrouwen in verhalen over verbeterde technieken van multinationals. De rampen die hieruit voort kunnen komen stijgt boven het menselijke en al-wat-leeft-en-bloeit uit.

        Het politieke beleid wat u terecht zo kadert, is niet voor niets uitgestippeld. Maar de lobbyisten van fossiele brandstoffen gaan maar door met het beïnvloeden van overheden en instituten, met hun eigen rekenmodellen. Ze proberen ook de burgers te beïnvloeden met verhaaltjes. Alsof er geen klimaatcrisis is en alsof in één klap de economische crisis ook is opgelost. In Nederland doen ze niet eens hun best om op krimp te anticiperen. Daarom is de vergelijking met de muziekindustrie zo schrijnend vergelijkbaar.
        In de VS hebben ze inderdaad een mooie omslag kunnen maken dankzij schaliegas. Hoewel het succes inmiddels afneemt. En er is schade in de omgeving. Hoezeer, daar lees ik verschillende verhalen over. Gelukkig gaan ze ook door met duurzame energieontwikkelingen.

        (in antwoord op Grietver)
  6. Heldoppantoffels

    Beste lezers de methode om het schaliegas te winnen (fracking), is uitermate schadelijk voor mileu en mens.

    Kijk eens naar deze aflevering van Tegenlicht en bedenk je dan of wij dit zouden moeten willen:

    http://tegenlicht.vpro.nl/afleveringen/2012-2013/gasland.html

    Stop liever met die idiote heffingen op de zonnepanelen vanuit China. De werkelijke reden is dat de olie industrie en overheid er belang bij hebben om alles bij het oude te laten, er komt anders te weinig geld binnen. Nu zijn er ontwikkelingen in europa dat mensen met zonnepanelen BTW plichtig worden voor alle opgewekte energie, dus de overheid zoekt al allerlei manieren om de gaten te dichten en het jou en mij moelijk te maken om zelfvoorzienend te worden.
    Het zijn mooie voorbeelden waaraan je kunt zien dat de overheid er helaas niet is voor de burger en hele andere belangen nastreeft dan die van de eigen kiezers.

    • kletsmajoor

      Zit je aluminium hoedje wel recht?

      (in antwoord op Heldoppantoffels)
      • Heldoppantoffels

        Heb je de documentaire uberhaupt wel gezien? Je maakt jezelf namelijk behoorlijk belachelijk.

        (in antwoord op kletsmajoor)
        • Pietje_Precies

          tegenlicht staat er nou eenmaal bekend om dat ze vooral de andere kant van het verhaal laten zien en nou niet bepaald aan objectieve berichtgeving doen…..Wel een mooi programma, maar hoge amusementswaarde…

          (in antwoord op Heldoppantoffels)
          • Heldoppantoffels

            Dus als een bron je niet uitkomt dan moet je het ter discussie stellen? Je gelooft het 8 uur journaal wel?

            Geloof mij, ze spuiten echt geen appelsap de grond in….

            (in antwoord op Pietje_Precies)
    • Zonnestraaltje

      de regering wil nu ook belasting gaan heffen op zonnecellen voor eigen gebruik,
      dus het rendement wordt dan alweer lager.

      (in antwoord op Heldoppantoffels)
  7. Zonnestraaltje

    fantastisch dat er zoveel kopstukken op één lijn zitten, ik ben benieuwd wat zij van de huidige bezuinigingen ofwel afbraakpolitiek vinden, waar ons land nog 20 jaar de gevolgen van zal ondervinden.
    Oh ja, dat valt niet binnen hun vakgebied dus is het ook niet belangrijk. Maar een denktank naast de RvS en de Bilderbergroep zou geen slecht idee zijn.

Reacties niet toegestaan