Zóveel kan de droogte je huis kosten: meer dan een miljoen woningen lopen risico op paalrot — en je verzekering dekt het niet

Bij elke hete zomer zakt het grondwater, en bij elke zakking komen ergens in Nederland de koppen van houten heipalen droog te staan. Wat volgt is een sluipmoord op je fundering. De rekening: gemiddeld 92.000 euro per woning, becijferde toezichthouder AFM dit jaar. En die rekening ligt niet bij de klimaatveroorzaker, niet bij de waterbeheerder en niet bij je verzekeraar. Die ligt op je eigen keukentafel.

De cijfers zijn dit jaar door twee gezaghebbende partijen opnieuw op scherp gezet. Het Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek (KCAF) telt op basis van zijn FunderMaps-database ruim 6,4 miljoen panden en concludeert dat er nu al tussen de 487.000 en 537.000 woningen verhoogd risico lopen door droogte en bodemdaling. Reken je klimaatverandering mee, dan loopt dat op naar circa 687.000 panden — met de bredere KCAF-schatting van tot een miljoen risicowoningen als je álle oudere houten paalfunderingen en funderingen op staal meetelt.

De Autoriteit Financiële Markten bracht dit jaar de financiële kant in kaart en kwam met een nog concretere klap: bijna een half miljoen woningeigenaren zit in een risicocategorie, waarvan ruim 120.000 met risicolabel D — herstel noodzakelijk. Voor die groep alleen al gaat het om een herstelopgave van 11 miljard euro; tel je huurwoningen en bedrijfspanden mee, dan staat de teller op 25 miljard.

En dat is nog het optimistische scenario. Doet de politiek niets, dan kan de totale schade oplopen tot 54 tot 60 miljard euro in 2050, becijferden KCAF en NRC eerder.

Wat kost paalrot je concreet? Iets meer dan een nieuwe keuken, om het maar zacht uit te drukken:

Voor de gemiddelde eigenaar met risicolabel D is dat 21 procent van de woningwaarde — een zomerhitte die je hele overwaarde opeet.

Nu de onvermijdelijke tegenvaller: je opstalverzekering betaalt hier niks aan. Het Verbond van Verzekeraars is er open over: schade aan funderingen door droogte is geen "onzeker voorval". Wie jarenlang naast een dalende grondwaterspiegel woont, kan volgens de sector immers zien aankomen wat er komt. Dus: geen dekking.

De Waarderingskamer formuleert het onbewogen ambtelijk: "Er bestaat geen regeling op basis waarvan de overheid eventuele schade aan de fundering vergoedt. (…) De reguliere opstalverzekering vergoedt deze schade in het algemeen niet." Wie een woning met funderingsrisico koopt "zal er rekening mee moeten houden dat alle mogelijke toekomstige herstelkosten voor eigen rekening komen".

Vertaald: klimaatverandering is een individueel probleem van de bewoner die toevallig op de verkeerde kluit veen woont.

Uitzonderingen zijn er, maar klein:

De politieke reflex bij een schade van 54 miljard is, hoe kan het ook anders, een subsidiepot. Het huidige advies luidt: 30 procent vergoeding, maximaal 40.000 euro per eigenaar. Wat betekent dat 70 procent van de rekening — grofweg 65.000 euro bij een gemiddelde ingreep — bij de huisbezitter blijft liggen. "Dat kan ik van mijn pensioentje niet betalen," zei een van de gedupeerden in het onderzoek van EenVandaag. Dat lijkt geen overdrijving.

Daarnaast blijven bestaan:

En de waardevermindering? Uit onderzoek in ESB blijkt dat een woning met bekende funderingsschade gemiddeld 12 procent lager verkoopt — ruim 47.000 euro minder. Verkopen is dus geen ontsnappingsroute; de markt rekent hetzelfde af.

Kort en niet geruststellend:

• KCAF — Stand van het Land 2025

• AFM-rapport: Funderingsherstel financierbaar voor woningeigenaren

• Vereniging Eigen Huis — Risicogebieden en herkennen