De opmars van syfilis en gonorroe

dinsdag, 26 mei 2026 om 17:52

Syfilis en gonorroe maken een stevige comeback in Europa: het aantal meldingen is in tien jaar tijd meer dan verdrievoudigd, en officiële instanties slaan alarm over de gevolgen voor de volksgezondheid.

Recordaantallen in Europa

Volgens nieuwe cijfers van het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) bereikten bacteriële soa’s in 2024 recordhoogtes in Europa, vooral door een scherpe stijging van gonorroe en syfilis. In totaal werden 106.331 gevallen van gonorroe geregistreerd in de EU en EER, een toename van 303 procent ten opzichte van 2015.

Syfilis liet een vergelijkbare trend zien: het aantal gemelde infecties meer dan verdubbelde in dezelfde periode tot 45.577 gevallen. De ECDC spreekt van de hoogste niveaus in meer dan tien jaar, wat wijst op een brede en hardnekkige verspreiding over meerdere landen.

Wie worden het hardst geraakt?

De sterkste stijgingen worden gezien onder mannen die seks hebben met mannen, die al jaren de zwaarst getroffen groep vormen. Tegelijkertijd zien gezondheidsdiensten een duidelijke toename van syfilis onder heteroseksuele vrouwen in de vruchtbare leeftijd, met als gevolg dat ook het aantal gevallen van aangeboren syfilis bijna is verdubbeld.bbc+4

In landen als Spanje liggen de absolute aantallen hoog: daar werden in 2024 ruim 37.000 gevallen van gonorroe en meer dan 11.500 syfilisinfecties geregistreerd. Ook in Nederland nemen soa’s toe, al jaren op rij, meldt Soa Aids Nederland.

Waarom nu deze opmars?

Deskundigen wijzen op een mix van oorzaken: minder condoomgebruik, desinformatie over soa-risico’s op sociale media en jarenlange onderinvestering in test- en behandelvoorzieningen. De Nederlandse organisatie Soa Aids Nederland spreekt van “zorgwekkende” cijfers en wijt de groei mede aan te krappe budgetten voor GGD-seksuele gezondheidscentra, die simpelweg niet iedereen kunnen bedienen.

Daarnaast spelen onbetrouwbare online thuistesten een rol: mensen krijgen vals geruststellende uitslagen en blijven anderen onbewust besmetten, waarschuwen artsen. Zonder tijdige behandeling kunnen gonorroe en syfilis leiden tot chronische pijn, onvruchtbaarheid en ernstige hart- of zenuwproblemen.

Wat moet er gebeuren?

De ECDC roept landen op tot “daadkrachtig optreden”, met meer testen, gerichte campagnes en betere toegang tot zorg, vooral voor jongeren en kwetsbare groepen. Ook nationale gezondheidsdiensten adviseren nieuwe, brede campagnes om condoomgebruik en soa-bewustzijn op te krikken.

Zo bescherm je jezelf ook op vakantie

Gebruik altijd een condoom bij vaginale, anale én orale seks; dat verkleint de kans op gonorroe, syfilis en andere soa’s aanzienlijk.
Laat je testen bij de huisarts of GGD als je klachten hebt, onbeschermde seks had of hoort dat een (ex-)partner een soa heeft.
Wacht niet op klachten: soa’s geven vaak geen symptomen, maar kunnen wél blijvende schade veroorzaken als je ze niet op tijd behandelt.
Maak gebruik van gratis en anonieme soa-testen bij de GGD als je jonger bent dan 25, man die seks heeft met mannen, sekswerker of tot een andere risicogroep behoort.
Wees kritisch op online thuistesten: kies alleen tests van betrouwbare aanbieders en laat een positieve (of twijfelachtige) uitslag altijd bevestigen bij huisarts of GGD.
Deel je uitslag met recente sekspartners als je een soa blijkt te hebben, zodat ook zij zich kunnen laten testen en behandelen.
Check bij twijfel de online soa-checker van Soa Aids Nederland voor persoonlijk advies over testen en bescherming.