Rente terug op stand van 2023: waarom en wat nu?

maandag, 25 mei 2026 om 20:33

De gemiddelde hypotheekrente voor tien jaar vast met NHG ligt nu net boven de 4 procent, het hoogste niveau sinds eind 2023. Tegelijk waarschuwen economen dat de oorlog in Iran en de blokkade van de Straat van Hormuz de olieprijs en dus de inflatie verder kunnen opstuwen. Dat zet de Europese Centrale Bank onder druk om langer hogere rentes aan te houden. Voor huizenkopers en huizenbezitters voelt het alsof de tijd van “gratis geld” definitief voorbij is. Maar hoe uitzonderlijk is deze stand eigenlijk – en wat betekent dit concreet voor jouw woonplannen?

Waarom de hypotheekrente nu stijgt

De directe aanjager is niet de Nederlandse woningmarkt, maar de wereldeconomie. Door de oorlog in Iran is de olieprijs fors opgelopen, mede doordat de strategische Straat van Hormuz deels geblokkeerd is, een cruciale route voor de wereldwijde energievoorziening. Hogere energieprijzen vertalen zich uiteindelijk in hogere inflatieverwachtingen in de eurozone.

Beleggers eisen daarom meer rente op langlopende staatsleningen. De Nederlandse tienjaarsrente – graadmeter voor hypotheekrentes – beweegt inmiddels rond de 3,1 à 3,2 procent, het hoogste niveau in jaren. Banken en hypotheekverstrekkers lopen daar op vooruit en verhogen stap voor stap hun hypotheekrentes, om hun marges en risico’s te bewaken.

Wat merk je als koper of eigenaar?

Voor een hypotheek van vijf ton betekent een rente van rond de 4 procent bruto ruim honderd euro hogere maandlasten dan begin dit jaar. Starters worden het hardst geraakt: zij moeten vaak maximaal lenen en zien hun leencapaciteit per tiende procentpunt rente dalen. Dat remt de vraag in het lagere segment, precies waar veel jonge kopers zoeken.

De nieuwe rentepijn komt niet uit de woningmarkt zelf, maar uit oorlog, olie en inflatie-angst.

Doorstromers zijn iets beter beschermd. Zij kunnen hun lage rente soms meenemen of profiteren van licht drukkende effecten op koopprijzen, waardoor de hogere rente deels wordt gecompenseerd. Huiseigenaren van wie de rentevaste periode afloopt, zien hun maandlasten wel duidelijk oplopen als zij van bijvoorbeeld 2,5 naar ruim 4 procent moeten oversluiten.

Is dit het nieuwe normaal – en wat nu?

In tegenstelling tot 2022 is er nu geen paniek, maar een gestage, geopolitiek gedreven rentestijging. De ECB hint op verdere renteverhogingen om inflatie in toom te houden, maar financiële markten rekenen ook op een daling zodra de olie- en energieprijzen normaliseren.

Voor starters is elke tiende procentpunt rente het verschil tussen nét wel en nét niet kunnen kopen.

Wie nu een huis zoekt, doet er goed aan uit te gaan van blijvend hogere rentes dan in het tijdperk van onder de 2 procent, en zijn budget daarop te baseren. Voor bestaande huiseigenaren kan het lonen om vroegtijdig advies in te winnen: soms is het beter nu langer vast te zetten, soms juist om korter of variabel te kiezen en te wachten op rustiger markten.

De feiten:

De gemiddelde hypotheekrente voor tien jaar vast met NHG ligt nu rond 4 procent, tegen circa 3,8 procent begin dit jaar.
De rente op Nederlandse tienjarige staatsleningen schommelt rond 3,1–3,2 procent, het hoogste niveau in meer dan twee jaar.
Het aantal hypotheekaanvragen is recent gedaald, vooral onder starters; zij deden in april 2026 ruim 10 tot 15 procent minder aanvragen dan een jaar eerder.
In de vorige renteschok, in 2022, steeg de hypotheekrente in enkele maanden van rond 1 naar ruim 4,5 procent.