Maakt geloof in God gelukkig?

In Israël blijkt de bevolking het meest tevreden te zijn. Het is niet vreemd te vernemen over een van de meest welvarende landen ter wereld, dat de mensen er een hogere levensverwachting hebben dan in andere welvarende landen als Nederland of Duitsland. Toch overvalt me de vraag: hoe valt dit positieve levensgevoel te rijmen met de vele conflicten in de regio?

In Nederland is het aantal zelfmoorden 9,3 op 100.000. In Duitsland is dit 13 op 100.000. Denemarken en Zweden kennen ongeveer 13,5 zelfmoorden op 100.000, terwijl Zwitserland 17,4 op 100.000 zelfmoorden telt. Israël kent slechts 6,2 zelfmoorden op 100.000. Hoe kan dit? Welvarende landen in West-Europa hebben een hoger zelfmoordcijfer dan een land waarin constante oorlogsdreiging heerst. Bovendien heeft Israël een hoog geboortecijfer: 2,77 op 100.000. Nederland en Duitsland respectievelijk 1,66 en 1,41 op 100.000.

Hoe is dit mogelijk? Speelt God hierin een rol? In West-Europa is God immers dood verklaard, terwijl Hij in Israël nog steeds springlevend is.

Israëli’s zijn godsdienstiger dan bijvoorbeeld Nederlandse en Amerikaanse joden. Tweederde van de inwoners in Israël is gelovig. Dat heeft te maken met de heilige missie om het land Israël op te bouwen en ten koste van alles in stand te houden. Deze kracht wordt gevoed door, wat de Deense filosoof Søren Kierkegaard, “een sprong in het geloof” heeft genoemd. Israël is tot stand gekomen door geloofshandelingen. Mouwen opstropen en je gesteund weten door God. Niets anders. Het geloof brandt feller in Israël dan waar ook ter wereld.

Als God een inspiratiebron is voor het welzijn van de Israëli’s, zou dit automatisch moeten betekenen dat moslims ook uiterst tevreden zijn met hun leven. Zij zijn immers ook bijzonder gelovig. Toch zijn moslims veel minder tevreden dan Israëli’s. Het verschil zit in het feit dat voor moslims Allah alles controleert, terwijl voor Israëli’s ‘de sprong in het geloof’ juist karakteristiek is voor hun liefde voor het leven en hun afschuw ten opzichte van de dood. Zou dit verschil in de manier waarop het godsgeloof wordt beleden de oorzaak kunnen zijn dat vrede in het Midden-Oosten zo’n immens probleem is? Is dat het grote struikelblok?

Israëli’s hebben begrepen wat Goethes Faust voor ogen heeft: het gaat niet om geld, vrouwen en roem (zoals Mephistopheles wil), maar om het concrete leven zelf. Zelfbewustzijn dus. En laat zelfkritiek en zelfreflectie nu juist het gebrek zijn waarmee onze geseculariseerde westerse wereld worstelt. Het waanzinnige idee van oneindige economische groei is een collectief levensdoel geworden, terwijl langzamerhand toch moet doordringen dat dit dogma de zin van het leven uitholt en te pletter drukt. Ons bestaan is in een absurd ritme gekomen. In de politiek wordt deze situatie hier en daar gesignaleerd. Er wordt gepraat over verantwoordelijkheid, solidariteit, etc. Maar altijd in financiële termen. We zorgen niet meer voor elkaar. De natuur van de liefde is verworden tot een wegwerpartikel in een wegwerpwereld. Liefde bestaat nog slechts uit dingen. Uit materie en uit seks. Daarom wordt het hoog tijd dat we het agressieve individualisme te lijf gaan en het ‘wij’ laten primeren boven het ‘ik’. Verantwoordelijkheid, solidariteit, rechtvaardigheid. Het ‘wij’ van beschaving, het ‘wij’ van doordachte keuzes voor consumentengedrag en levensstijl.

Is het mogelijk onszelf bij de eigen haren uit het moeras te trekken? Of hebben we een kracht nodig die ons van gene zijde de hand toesteekt? In elk geval lijkt een gemis aan zelfbewustzijn het moderne westerse individu de strot dicht te knijpen. Het gebruik van anti-depressiva rijst de pan uit en de wachtkamers van psychiaters en psychologen zitten vol. Kerken zitten leeg. Synagogen niet.

Zou geloof in God ons gelukkiger kunnen maken?

Boeken van Etienne Kuypers
www.etiennekuypers.com
Speakers academy Etienne Kuypers

 

6 Reacties Doe mee met de discussie →


  1. WimB

    Als je geen verstand van statistiek hebt, kun je er echt van alles mee aantonen. Israël en Nederland hebben beiden een verhoudingsgewijze lange kustlijn t.o.v. Duitsland en zeker Zwitserland. Verklaart dit wellicht ook het verschil in zelfmoorden dat in laatstgenoemde landen substantieel hoger ligt (in Zwitserland het hoogst, want geen kustlijn)? Veel mensen voelen zich gelukkig als ze langs de kust lopen, dus dat zal het wel zijn, denk ik zo…..

  2. Carla Wijnmaalen

    Wanneer je wil onderzoeken of het geloof in God zelfmoorden tegengaat, dan zou je zelfmoorden onder gelovigen moeten onderzoeken, en niet landen met elkaar moeten vergelijken. In Israël is er constante dreiging dit maakt het leven wellicht heel waardevol omdat je het zomaar zou kunnen verliezen, dit zou ook de hang naar het leven en het mindere aantal zelfmoorden kunnen verklaren.

    Ook is het geen zelfmoord plegen vanwege het geloof in God niet perse te vertalen in gelukkiger zijn. Zelfmoord is een zonde in het jodendom en het christendom, dat kan ook een reden zijn om het dus niet te doen als je gelovig bent, ook dan heeft het niet zoveel te maken met gelukkiger zijn dan een ongelovige,maar heeft het eerder te maken met geen zelfmoord durven plegen omdat je hier de straf van God vreest.

    De conclusie, dat geloof in God zorgt voor minder zelfmoorden en men dus kennelijk gelukkiger is, is dus nogal met de natte vinger getrokken, namelijk zonder te onderzoeken hoe zelfmoord en geloof met elkaar in verhouding staan.

  3. Dr. Etienne Kuypers

    Beste Carla,

    Ik trek geen conclusie. Ik stel het als vraag: zou geloof in God ons gelukkiger kunnen maken? – zo eindig ik de column immers…

  4. Dr. Etienne Kuypers

    Beste Carla,

    Ik trek geen conclusie – zoals je veronderstelt. ik stel het aan het slot van mijn column als vraag: zou geloof in God ons gelukkiger kunnen maken? …

  5. sveva

    In Nederland is al heel vaak bewezen, dat gelovigen niet gelukkiger zijn dan ongelovigen. Dan vergelijk je appels met appels.

    Elk mens wordt alleen geboren en gaat alleen dood en gaat relaties aan met anderen en beseft dat hij/zij samen sterker staat dan alleen, zo is de natuur.

    Daarnaast wordt iedereen geboren als individu en niet als onderdeel van een communitie. Een verzameling individuen kan de gehele groep sterker maken. Bij elke religie is het individu ondergeschikt aan de groep. De community (kerkgenootschap/religie) bepaald voor het individu. Of iemand daar nu gelukkiger van wordt of ongelukkiger hangt van de definitie van gelukkig zijn af.

    Tevens is het bestaan van de 10.000den goden en afgeleiden nog nimmer bewezen en alleen in stand gehouden door religieuze instituten die daar hun bestaansrecht en macht aan ontlenen. Als iemand daar gelukkiger van wordt om hieraan te doneren en om zich te onderwerpen, moet degene dat vooral doen. Maar om hier nu de algemene geluksbeleving van elk individu aan af te meten dat gaat me wat te ver.

    Waarschijnlijk vindt u ook dat de verlichting mislukt is en dat we weer terugmoeten naar de onderwerping aan kerk en vorst.

  6. Marcus

    Weer een sterk stuk! Nu is de vraag, wat gaat in Nederland (en de rest van West-Europa) voor sociale cohesie zorgen? Het is overduidelijk dat de morele fundering van het Westen grotendeels is geërodeerd door de secularisering van de vorige eeuw, maar een gezonde samenleving vereist wel een gedeelde set van normen en waarden. Zeker in deze tijd van de extremiteiten van het individualisme en algemene sociale malaise, vereist een samenleving een sociaal lijmmiddel om gezond te kunnen functioneren. Echter, in de 21e eeuw is het onwaarschijnlijk dat religie een rentree zal maken om als sociaal lijmmiddel te functioneren. Daarnaast opereert het huidige politieke gestel nog te veel binnen de lijnen van het puur economisch denken, waarin politici eerder functioneren als financieel managers dan als morele leiders die op de troepen vooruit lopen.

    Dhr. Kuypers, wat eventueel interessant voor u is om te lezen is het concept “Rule by Virtue”, wat stamt uit het Confucianisme. Het is een concept dat een uitgebreidere studie vereist dan ik hier kan duidelijk maken maar ik zal een paar uitspraken van Confucius erbij pakken om het het enigszins te verklaren:

    – “Confucius said, “Lead the people with governmental measures and regulate them by law and punishment, and they will avoid wrongdoing but will have no sense of honor and shame. Lead them with virtue and regulate them by the rule of propriety, adn they will have a sense of shame and, moreover, set themselves right”

    – Confucius said, “if you desire what is good, the people will be good. The character of a ruler is like wind and that of the people is like grass. In whatever direction the wind blows, the grass always bends”

    Natuurlijk is het concept van Rule by Virtue veel uitgebreider dan je uit de vorige twee passages kan afleiden. Desondanks, mijn vraag is: kunnen politici in hedendaags West-Europa nog de rol vervullen van Rulers by Virtue? Daarnaast: is de algehele sociale malaise en morele degradatie niet te ver doorgedrongen in de poriën van de maatschappij? Oftewel, is de huidige samenleving nog wel “te porren” voor termen zoals Verantwoordelijkheid, solidariteit, rechtvaardigheid. Zo ja, hoe?

Reacties niet toegestaan