Het internet maakt ons dommer

We hebben de mond vol over respect voor verschillen. Tolerantie. Intussen worden we gedwongen uniform te denken en te handelen – vanaf het kinderdagverblijf, via school en ons beroepsleven tot onze dood. Illustratief hiervoor zijn de gezondheidszorg en het onderwijs, waarin een gemechaniseerde aanpak domineert en elke uniciteit onmiddellijk de kop wordt ingedrukt.

Op het meest elementaire niveau van onze cultuur (het basisonderwijs) domineert de multiplechoiceformule en wordt zodoende elke creativiteit vanuit het kind ontmoedigd. Zelf leren denken is er niet bij. Er moet gekozen worden uit een aantal antwoorden. Slechts één waarheid bestaat. Eigen interpretaties worden ontmoedigd. Je moet dus leren wat iemand anders wil horen. Hierdoor veegt men elke drang naar verwondering en nieuwsgierigheid van de kaart. Individuele verhalen worden weggeretoucheerd, bijzondere gevallen worden verwaarloosd en niet serieus genomen. Statistieken en grafieken maken de dienst uit. Het individu is naar de achtergrond verdwenen. Aanpassing aan maatschappelijke normen is het moderne credo – ook al levert dit op termijn niet veel positiefs op. Resultaten (zorg en onderwijs) worden gebaseerd op een rekenkundig gemiddelde, in plaats van op het unieke verhaal van elk specifieke individu. De illusie van objectieve meting heeft het open oor voor het individuele verhaal vervangen. Daardoor worden we steeds meer beroofd van het menselijk vermogen om betekenissen te maken. Als we echter de taal verwaarlozen, wordt betekenis louter iets toevalligs, een nutteloze variabele die elke wetenschappelijke visie vervaagt en tenslotte vernietigt.

Hoe uniform moeten we worden? Allemaal op Facebook en Twitter? Anders begrijpen we elkaar niet meer?

‘Sociale’ media lijken het centraal zenuwstelsel van de moderne maatschappij te zijn. De tweedimensionale wereld kent echter geen face to face communicatie, maar is digitaal. In deze versimpelde werkelijkheid hoeven we de uitdaging relaties met anderen aan te gaan niet op te nemen. Er wordt geen pijn geleden via digitale communicatie. In de tweedimensionale wereld is alles beter onder controle dan in de echte wereld. Lichaamstaal beslaat ongeveer 50% van de communicatie. Op Facebook en Twitter is hier geen sprake van. Je oefent het ook niet. Wanneer kijk ik iemand in de ogen? Wanneer raak ik iemand aan? Wanneer verhef ik mijn stem, of ga ik juist minder luid spreken? Hoe vertel ik mijn geliefde dat de liefde op is?

Digitale informatie wordt in hapklare brokken geserveerd. Een menu à la carte om de zinnen fragmentarisch tot ons te kunnen nemen – omgeven door bewegende en dus onrustverhogende advertenties, balken, keuzemenu’s, etc. Door deze digitale communicatie worden we rustelozer, agressiever en raken onze cognitieve vermogens aangetast. Ons creatief intellect verliest dientengevolge steeds meer greep op onze sociale integriteit. Het internet maakt ons dommer. Ons brein is namelijk gevoelig voor de omgeving, omdat hersenen plastisch zijn en zich onmiddellijk aanpassen aan iedere omgeving. Elke mentale activiteit heeft invloed op de bedrading in ons brein. Allerlei onderzoeken hebben dan ook aangetoond dat veelvuldig internetgebruik neurologische effecten heeft. Lineaire communicatie brengt een andere hersenbedrading tot stand. De verbeeldingskracht en het abstractievermogen worden immers voortdurend gestimuleerd. Het brein is er om dingen te begrijpen en inzicht te verwerven. Dat kan een machine niet, omdat allerlei belevingen en ervaringen met elkaar moeten worden verbonden. Een computer kan schaken, maar nooit een filosofisch boek schrijven of de economische crisis oplossen. Het internet infantiliseert onze hersenen.

Op zichzelf is technologie niet goed of slecht, het hangt er vanaf wat we ermee doen. Een creatieve computer zal nooit kunnen worden ontwikkeld, maar werken aan ons creatief intellect is een opdracht waartoe de mens permanent wordt uitgedaagd. Het mysterie van het individuele bestaan moet derhalve met allerlei middelen worden bewaakt. We dienen te investeren in dialoog en de innerlijkheid van het individu weer serieus nemen. Het is hoog tijd dat we beseffen dat de uniciteit van het individu meer dan ooit belangrijk is in een tijd die steeds minder ruimte biedt voor het persoonlijke verhaal.

 

Boeken van Etienne Kuypers
www.etiennekuypers.com
Speakers academy Etienne Kuypers

3 Reacties Doe mee met de discussie →


  1. WimB

    Volgens mij bewijst bovenstaand stuk niet zozeer dat internet ons dommer maakt, maar toont het vooral aan dat de auteur weinig van internet begrijpt. Ik zal echter niet gelijk zeggen dat hij er te dom voor is.

  2. thykkur kanina

    Ik kan op aardig wat punten meegaan in het artikel. Of het internet ook daadwerkelijk dommer maakt is discutabel, maar een artikel is meer dan alleen de titel.

    Dat internet en met name sociale media de ‘backbone’ vormt van de huidige generatie, is zonder meer waar. Het is ook méér geworden dan een simpel communicatiemiddel. Het is een massa communicatiemiddel. Helaas met de bijbehorende neveneffecten.
    Ook ik heb mij aangemeld op facebook en op twitter. Waarom? Omdat ik wilde weten wat het is waar de hype op is gebaseerd. Persoonlijk ben ik niet onder de indruk. Ik heb besloten niet veel te delen met mijn medemens. Het gebruik van sociale media valt bij mij rechtsonder in de time management matrix van Stephen Covey… Niet belangrijk, niet urgent.

    Wat betreft de voorhanden informatie en media op Internet deponeer ik de stelling: de domme worden dommer, de slimme slimmer.

    Meer dan ooit tevoren, moeten wij leren informatie te scheiden. Wat is waar, wat niet? Waar kan ik betrouwbare informatie vinden? De simpele burger zal het kaf van het koren niet kunnen scheiden en alles voor zoete koek tot zich nemen. Wat dat betreft ben ik meer als een Leo Veensma. Ik ben bijvoorbeeld niet iemand die er voor gaat zitten om een avondje uitgerangeerde sterren van een duikplank te zien springen. Oftewel: er zijn mensen die bewust pulp opzoeken, en die zullen dat ook online doen. Ook is de kans groter dat ze zich mengen in triviale discussies waar ze hun ongefundeerde opinie als waarheid verkondigen. Een van de redenen waarom ik doorgaans geen reacties plaats of lees bij een ‘nujij’.

    Voor de individu is er wel degelijk plaats op het Internet. Dat het niet veel meer is dan een roepende in de virtuele woestijn, dat is een tweede. De kans dat deze man verkettert wordt door de onwetende massa is een aannemelijker scenario. En zo plaats ik toch nog een te uitgebreide reactie, die nauwelijks zal worden gelezen…

    P.s. de ontwikkeling van creatieve computers is in volle gang en zal ook werkelijkheid worden. Het is een kwestie van tijd. Als dat eenmaal een feit is, dan zijn de gevolgen niet meer te overzien in een samenleving als de onze – denk b.v. aan de effecten als zo’n apparaat op mondiale schaal bij dealingrooms worden ingezet, of bij militaire installaties. Dat is andere koek dan een onschuldige schaakcomputer.

Reacties niet toegestaan