Waarom geloven mensen in het paranormale?

Bij kinderen lopen fantasie en werkelijkheid vaak door elkaar. Veel kinderen geloven dat hun helden bovennatuurlijke krachten bezitten, dat ze gedachten kunnen lezen en in de toekomst kunnen kijken. Bij volwassenen blijkt dat ook nog vaak voor te komen: meer dan 71% van de Amerikanen gelooft in wonderen, 42% gelooft in geesten, 41% denkt dat buitenzintuiglijke waarnemingen mogelijk zijn en 29% gelooft in de astrologie.

Hoe valt dat te verklaren? Onderzoekers van de Universiteit van Toulouse onderzochten of cognitieve denkstijlen bepalen waarom mensen in het paranormale geloven. In het eerste experiment kregen studenten te horen dat onderzocht werd of je sterrenbeeld je persoonlijkheid kan voorspellen. Eerst kregen ze een beschrijving van hun persoonlijkheid ‘op basis van hun sterrenbeeld’. In werkelijkheid kreeg iedereen dezelfde beschrijving met uitspraken die voor bijna iedereen gelden. Vervolgens werd hen gevraagd hoe nauwkeurig deze beschrijving was.

Voorafgaand aan het experiment vulden de deelnemers een test in, waaruit bleek of ze intuïtieve of reflectieve denkers waren. Als je hen een probleem voorlegt, geven intuïtieve denkers het antwoord dat het eerst in hen opkomt. Reflectieve denkers houden deze eerste opwelling kritisch tegen het licht voordat ze antwoord geven. Zowel intuïtieve als reflectieve denkers bleken zich te herkennen in de beschrijvingen, maar reflectieve denkers in veel mindere mate dan intuïtieve denkers.

De onderzoekers veronderstelden dat intuïtieve denkers ook meer geneigd zouden zijn om te geloven in bovennatuurlijke verschijnselen. Daarom bedachten ze een experiment, waarbij een andere groep studenten zogenaamd deelnam aan een onderzoek naar telepathie. De onderzoekers huurden een nep-deelnemer in die de gedachten van de studenten zou lezen. Tijdens het experiment trokken de deelnemers een willekeurige kaart uit van een reeks van 5, waarna de nep-deelnemer zei welke kaart het was. Aan de deelnemers werd gevraagd of ze dachten dat dit het gevolg van geluk of toeval was of van buitenzintuiglijke waarnemingen. Niet-reflectieve denkers noemden vaker buitenzintuiglijke waarnemingen als verklaring, terwijl reflectieve denkers het vaker zagen als een toevalstreffer.

Waarom geloven intuïtieve mensen eerder in het paranormale? Psychologen hebben daar een verklaring voor bedacht, nl. de combinatie-drogreden. Dit is een redeneringsfout, waarbij mensen ten onrechte veronderstellen dat 2 gebeurtenissen die samen optreden waarschijnlijker zijn dan 1 gebeurtenis. Bv. (A) Linda kan de toekomst voorspellen en (B) Linda kan de toekomst voorspellen en gedachten lezen. In werkelijkheid is de waarschijnlijkheid dat 2 gebeurtenissen tegelijk voorkomen altijd kleiner of gelijk aan de waarschijnlijkheid dat alleen 1 van de gebeurtenissen plaatsvindt. Recent onderzoek heeft aangetoond dat mensen die geloven in het paranormale vatbaarder zijn voor deze combinatie-drogreden.

Maakt het wat uit of mensen wel of niet in het paranormale geloven? Ja, want dit soort overtuigingen kunnen schadelijk zijn. Als je mensen alleen maar blootstelt aan een 2-minuten durende samenzwerings-video leidt dit al tot een vermindering van de acceptatie van de wetenschap, het maatschappelijk engagement en prosociaal gedrag. Dit wordt het ‘samenzweringseffect’ genoemd. Vooral niet-reflectieve denkers zijn hier vatbaar voor en dat maakt hen vaker het slachtoffer van oplichting. Denk maar aan al het geld dat wordt uitgegeven aan mensen die beweren dat ze de toekomst kunnen voorspellen of kunnen communiceren met overledenen.

Is er een manier om mensen te beschermen tegen deze valse overtuigingen? Daar zijn wel aanwijzingen voor. Onderzoek toont aan dat als je mensen leert om meer reflectief te denken, ze minder geloven in complottheorieën.

Bron(nen):   Scientific American      

20 Reacties Doe mee met de discussie →


  1. Anton van Haasteren

    Er zijn mensen die in een god geloven………

    • Calhoun84

      En dat worden er gelukkig nog elke dag meer….

      (in antwoord op Anton van Haasteren)
      • Boven Jan

        Waarschijnlijk ook voornamelijk intuïtieve mensen, geen reflectieve. Ook niet vreemd aangezien de groei van religie vooral in ‘minder ontwikkelde’ delen van de wereld is, waar intuïtie en primair denken meer voorkomt dan in de ‘ontwikkelde’ delen waar men vooral reflectief en berekenend is.

        (in antwoord op Calhoun84)
        • Calhoun84

          De groei van het christendom in China en Afrika is in ieder geval geen achteruitgang. Wat mij in Nederland opvalt is het aantal jonge wetenschappers dat op zoek is naar God.

          (in antwoord op Boven Jan)
          • Boven Jan

            De groei van het christendom in China valt te betwijfelen aangezien dit sterk gekoppeld is aan acceptatie door het regime. Voorheen was openlijk geloven niet toegestaan, nu wel maar binnen restricties. Dit betekend nog niet een daadwerkelijke groei van het aantal gelovigen.

            Ook zie ik niet hoe het christendom in Afrika bijdraagt aan verbetering aangezien moslims en christenen elkaar in veel landen daar elkaar de kop inslaan. De agressie komt van beide kanten, wat christenen hier natuurlijk niet willen erkennen want de moslims moeten de grote boosdoener blijven.

            (in antwoord op Calhoun84)
          • Calhoun84

            De kerk in China groeit als kool. Openlijk geloven is helaas nog steeds niet toegestaan. Met enige regelmaat worden in China nog kruizen vernietigd door de staat. China ziet het christendom, net als de islam, nog steeds als een gevaar. Je mag de groei in China betwijfelen maar een zelfs de laagste schattingen spreken nog van groei. Wat je over Afrika zegt is ernstig zwart/wit en in de meeste landen gaat het prima tussen die twee groepen. ik ken weinig christenen die het extremisme binnen het christendom ontkennen al is dit wel een aanzienlijk kleiner probleem dan bij sommige andere religies. Als volgeling van Jezus kun je geweld immers nooit goed praten, daar hebben ze het Oude Testament voor nodig. Feitelijk ben je dan geen christen 😉

            Edit: ik kan op de telefoon zo snel geen link plaatsen maar dat religie groeit is te onderbouwen met cijfers. Waarschijnlijk ook we via Google te vinden.

            (in antwoord op Boven Jan)
          • Boven Jan

            Ik ben ook wel bekend met google dus het lukt…

            http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projections-2010-2050/

            Wat vooral blijkt is dat er een absolute groei van religie is, maar dat het aandeel van het Christendom tov de wereldpopulatie gelijk blijft. De Islam groeit vooral.

            Weinig hoopgevend dus want als we naar de geschiedenis kijken zien we dat de grootste momenten van progressie plaatsvonden bij een marginalisering van het geloof in het denken; wetenschappelijke revolutie en verlichting. We zagen in dat spiritualiteit en dogma’s ons niet hielpen met de aardse vraagstukken.

            Ik zie de groei van het geloof in Afrika en China vooral als een tussenfase naar werkelijke ontwikkeling, die na het geloof komt. Net als in de Europese geschiedenis is de dominantie van geloof een fase geweest die goede en slechte dingen heeft gebracht.

            (in antwoord op Calhoun84)
          • Anton van Haasteren

            Wat is geloof eigenlijk?
            Religie is alleen maar een uiting van geloof, maar zegt niet wat geloof is.
            Geloof is een eigenschap van mensen, net als bijvoorbeeld intelligentie, dat ze meegekregen hebben in de evolutie voor hun overleving.
            Intelligentie konden we gebruiken om problemen op te lossen en bijvoorbeeld werktuigen te ontwikkelen.
            Geloof kunnen we gebruiken om doelen te bereiken, een hardloper die gelooft in zijn of haar overwinning van een wedstrijd of een ontdekkingsreiziger die nieuwe gebieden verkent.
            Geloof heb je om te zeggen dat er meer is voorbij de grenzen van je zintuigen. maar je weet niet wat. Daarom laat het je zoeken en dat is de waarde van geloof.

            (in antwoord op Boven Jan)
          • Anton van Haasteren

            Persoonlijk zie ik religie als een menselijke uiting van angst voor de dood.

            (in antwoord op Anton van Haasteren)
          • Anton van Haasteren

            Mensen geloven in het paranormale omdat ze nu eenmaal geloven.

            (in antwoord op Anton van Haasteren)
          • Ko Herent

            En nou nog vinden want hij verstopt zich goed.

            (in antwoord op Calhoun84)
      • Ko Herent

        Ik ben er gelukkig van genezen na een strenge opvoeding in den here.

        (in antwoord op Calhoun84)
    • Burgermans

      De meeste mensen zelfs.

      (in antwoord op Anton van Haasteren)
  2. Ko Herent

    De vraag rijst nu of astrologie gelijk staat aan paranormaal. Dat bepaalde sterrenbeelden dezelfde eigenschappen bezitten valt moeilijk te ontkennen.

    • gast

      Kan een astroloog de ene persoon van de andere onderscheiden op basis van
      astrologische gegevens? De Astrotest bood Nederlandse astrologen de kans dit aan te tonen.
      De verwachtingen van de 44 deelnemers bleken echter te hooggespannen. Geen enkele
      astroloog scoorde boven de kansverwachting en de astrologen spraken elkaar onderling
      tegen. Hun vertrouwen in de astrologie bleef echter vrij ongeschokt. (Uit Skepter)

      (in antwoord op Ko Herent)
      • Ko Herent

        Heb je een link naar die test? Hebben ze de personen gesproken, geobserveerd?

        (in antwoord op gast)
        • gast

          Hier het artikel uit skepsis. Overigens heeft Informatie verkregen uit observaties van en gesprekken met clienten niets met astrologie te maken. Dit noemen we gewoon mensenkennis of ‘cold reading’.

          (in antwoord op Ko Herent)
  3. Heldoppantoffels

    Wat een flauwekul. Omdat deze onderzoekers zelf nooit iets hebben waargenomen is het er niet? Ik kan zelf soms wat dingen zien die er niet zouden moeten zijn volgens de wetenschappelijke doctrine. (overigens geen Jomanda-achtige praktijken, meer een beetje aura en dat soort dingetjes.)

Reacties niet toegestaan