7 wetenschappelijke bevindingen die in 2018 niet waar bleken

De wetenschap wil nogal eens een blunder begaan. Vaak omdat de onderzoekers willen scoren met een ronkend persbericht. Ze blazen de conclusies een beetje op om de kranten te halen en zoeken met ingewikkelde statistische toetsen naar verbanden die bij nadere analyse geen stand houden. Ook in 2018 zijn er weer wat wetenschappelijke conclusies onderuit gehaald. De Volkskrant zet de belangrijkste op een rij:

1. Visolietabletten
De drogisterijen staan er vol mee: capsules met Omega 3-vetzuren. Ze zouden zo ongeveer overal goed voor zijn, maar dit jaar bleek dat dit niet zo is. Een overzichtsstudie van 79 eerdere onderzoeken uitgevoerd door de gezaghebbende Cochrane Collaboration toonde aan dat de capsules nutteloos zijn. Mogelijk omdat visolie nu eenmaal op een andere manier door het lichaam wordt verwerkt als we het via vis binnen krijgen.

2. Lezen
Kinderen die veel lezen zouden daar empathischer van worden, doordat ze beter de bedoelingen van anderen doorzien. Onderzoekers probeerden de studie te herhalen, maar slaagden daar niet in. Ze konden niet vaststellen dat lezen empathische gevoelens stimuleert.

3. Bloedtest Alzheimer
Hoogleraar neurochemie Charlotte Teunissen (UMC Amsterdam) verkondigde dit najaar dat een bloedtest voor Alzheimer nabij was en meldde in het persbericht en passant dat ook genezing daardoor een stap dichterbij kwam. Haar collega’s reageerden kritisch en vonden dat Teunissen valse hoop wekte. In Medisch Contact herinnerde arts-filosoof Bert Keizer zich intussen dat haar baas Philip Scheltens in 2000 ook al beloofde dat de genezing van alzheimer aanstaande was.

4. Fijnstof en fruit
Fijnstof zou de hersengroei remmen, fruit eten zou zorgen voor minder rimpels en eenzaamheid vergroot de kans op diabetes. Allemaal onzin, blijkt uit de nadere bestudering van 19 onderzoeken door de Volkskrant. 15 daarvan bleken slecht uitgevoerd: de verbanden waren zwak of niet aanwezig en de onderzoekers waren enkel op zoek naar spannende uitkomsten, oordeelden de twee gevraagde statistici.

5. Lachen
Lachen is gezond, zo leerden we uit eerder onderzoek, maar ook dat idee houdt geen stand. “Ondanks talloze onderzoeken is er nog altijd geen enkel positief gezondheidseffect bewezen”, zei hoogleraar cultuursociologie Giselinde Kuipers op een Volkskrant KennisCafé. “Lachen is niet gezonder dan een kopje koffie drinken of een stukje fietsen.”

6. Zingeving
Zingeving zit in de genen, concludeerden Amsterdamse onderzoekers in oktober. Ze vroegen een grote groep Britten ‘In hoeverre vindt u uw leven betekenisvol?’ en legden de antwoorden naast hun DNA. Daaruit kwamen twee genen naar voren die van invloed zouden zijn. Maar ook nu reageerde de wetenschappelijke wereld kritisch. De methode rammelt, want wat zegt één vraag op een vragenlijst nu echt over zingeving en de genen zouden eerder iets zeggen over andere kenmerken, zoals opleiding of lichaamslengte.

Bron(nen):   De Volkskrant