Over kwalen en kwaaltjes die we wel hebben maar er niet zijn

Ik twitterde en schreef van de week wat over een onderzoek dat mijn aandacht had getrokken. Canadese onderzoekers hadden vastgesteld dat het premenstrueel syndroom (PMS) niet bestaat.  Ondertussen weet ik wel wat voor reacties je kunt verwachten. Mannen maken vaak flauwe grappen in de geest van ´dat zal ik mijn vrouw dan maar snel gaan vertellen´ en vrouwen zijn geneigd het serieus te nemen, maar bij dit bericht was er ook veel ergernis. ´Canadese onderzoekers´? Wat zullen mannen nu wel weer willen vertellen over ongesteldheid en of je daar chagrijnig van wordt, er stemmingswisselingen bij krijgt? Arme Dr. Gillian Einstein directeur van het collaborative program in Women’s Health van de Universiteit van Toronto. Sinds wanneer is zij ineens een man?

 

Ik weet ondertussen wel dat veel mensen de link die ik met een twitterbericht meestuur niet lezen. Net als krantenlezers hebbenze genoeg aan de krantenkoppen en dat is al voldoende om aan een discussie te beginnen. Ik denk altijd maar dat informatie geen inzicht is en dat een opinie niet identiek is met kennis.

Het onderzoek betrof een analyse van alle grote onderzoeken die op dit gebied gedaan zijn. Een meta-analyse heet dat. En daar kwam gewoon niet uit dat het PMS bestaat. Dat ongesteldheid pijnlijk is en er meer vocht bij vast houdt dat staat buiten kijf. Het ging om de stemmingsstoornissen. Die stemmingswisselingen komen net zo vaak voor buiten de periode rond de ongesteldheid.

Ik voel me bij het doorgeven van informatie soms ook de pianospeler en begin me dan een beetje te verontschuldigen. Ik schreef dat ik geïnteresseerd ben in ´disease mongering´ en daarom dit soort berichten deel. Het merendeel van de mensen blijkt echter niet te weten wat disease mongering betekent. En het is juist zo boeiend. Het is een proces waarbij verbanden gelegd worden waarbij niet grondig alle factoren zijn meegenomen. Vervolgens zijn er altijd belangengroepen die in staat zijn om het syndroom dat ontdekt is te marketen omdat ze menen een goede behandeling te kunnen verkopen.

Er staan nog veel meer klachten op het lijstje van de syndromen die iets met disease mongering te maken hebben: female sexual dysfunction, het overgangssyndroom, adhd, sociale angststoornis en je kunt er nog meer vinden in het boek Selling Sickness van Ray Moynihan en Alan Cassels uit 2005.

Als ik wel eens een voorbeeld moet geven van disease mongering noem ik de 21 ziekten van het mannelijk zaad zoals Ayurvedische genezers ze kennen. Te dik, te dun, te weinig, te veel, niet mooi wit maar waterig en noem maar op, maar geen van die aandoeningen kennen we in Nederland. In India en Sri Lanka behandelen echter de genezers die aandoeningen al eeuwen. Dat geloven mijn studenten tenminste. Dat het binnen de wetenschappelijke geneeskunde ook gebeurt valt ze moeilijk.

Ja zorg is een markt. Een goede koopman prijst zijn producten aan en is in staat zijn klanten te laten geloven dat ze een probleem hebben. Omdat het vervelend is voor charlatan te worden uitgemaakt zorgt de koopman ook dat hij er zelf heilig in gelooft. Uiteindelijk gelooft iedereen erin en kan men zich niet voorstellen dat het anders is.

 

Ivan Wolffers is arts, hoogleraar en schrijver

6 Reacties Doe mee met de discussie →


  1. queet

    Nou zeg, dan heb ik 15 jaar lang heel veel last gehad van een niet-bestaande ziekte dus. En dat steeds 2 weken per maand. Ernstig en zeer hinderlijk. Lichamelijk en geestelijk in het ongerede. Wat een aansteller was ik zeg. Had ik het maar geweten dat het niet bestond, dan had ik niet zoveel verprutste jaren gehad. Reken maar uit: totaal 7,5 jaar. Zei ze cynisch…

    • Apekool

      Beste ‘queet’, je trekt de verkeerde conclusie. Jij kan helaas heel veel last hebben van (hormonale?) stoornissen rondom je maandelijkse periode, maar dat maakt het nog geen “ziekte”.

      Ook is het mogelijk dat er andere factoren zijn die bij jou een heftige reactie veroorzaken: invloed van de pil (kan ook nog per type verschillen), juist geen pil, andere medicijnen, overgevoeligheid en interactie met bepaald voedsel etc.

      Het vervelende is dat je nooit aan een systematische behandeling toekomt als je het benoemd als PMS.

      (in antwoord op queet)
  2. Anton van Haasteren

    Als je mensen wijs maakt dat ze ziek zijn kunnen de farmacie en de gezondheidszorg weer lekker geld verdienen.

    • Niegol

      Binnen de farmacie moet je de werking van het middel aan kunnen tonen. Als je in Clinical trails geen duidelijke vooruitgang van de patiënt kunt aantonen, betalen de verzekeraars niet.
      Denk bij bovengenoemde kwakzalverij eerder aan homeopathie, acupunctuur, fysiotherapie, Jomanda etc. Daar hoeft, itt de farmaceutische wereld, geen greintje bewijs te worden geleverd om te kunnen factureren, en dat loopt lekker binnen.

      (in antwoord op Anton van Haasteren)

Reacties niet toegestaan