Je rijdt na je werk naar huis over een weg door het bos. Het schemert al, en in de berm lichten twee ogen op. Na zondag 25 oktober wordt dat moment een stuk waarschijnlijker. Gaat het mis, dan is de vraag niet alleen of jij en het dier het overleven, maar ook wie de schade betaalt.
In de nacht van zaterdag 24 op zondag 25 oktober gaat de klok een uur terug. Welke apparaten je zelf moet verzetten, lees je in ons stuk 'Zondag gaat de klok een uur terug: deze apparaten moet je zelf nog verzetten'. Daarin schreven we ook dat de avondspits vanaf maandag 26 oktober deels in het donker valt. Voor wie door bosgebied rijdt, komt daar nog een risico bij: overstekend wild.
Het wild verzet de klok niet mee
Reeën, herten en wilde zwijnen leven op het ritme van de zon. Volgens de Noordelijke Ondernemers Jagersgilde (NOJG) zijn veel van deze dieren in de schemering en de vroege ochtend het meest actief. Door de wintertijd verschuift de spits naar precies die momenten.
Piet Croughs van de wildbeheereenheid Susteren/Graetheide zei het vorig jaar bij de vorige overgang naar de wintertijd zo:
Dieren kennen geen zomer- of wintertijd. Hun routes en gewoontes blijven identiek; alleen wij veranderen abrupt ons ritme
- Piet Croughs, wildbeheereenheid Susteren/Graetheide, via NOJGDie gewenning duurt een tijd. Stichting Wildaanrijdingen Nederland liet eerder aan Hart van Nederland weten dat het wel twee tot drie weken duurt voordat de dieren aan de nieuwe situatie gewend zijn. Een wildbeheerder in het Buijtenland van Rhoon vertelde eerder dat er in de twee weken na het verzetten van de klok meer reeën worden aangereden.
In het najaar is er nog meer onrust in het bos. Duurzaamnieuws schreef begin oktober dat de bronst van edelherten op de Veluwe doorgaans van half september tot half oktober loopt. Wilde zwijnen trekken in de herfst rond de schemering op pad, precies wanneer de meeste wildaanrijdingen gebeuren.
Zondag een uur langer slapen, vanaf maandag rij je in de spits van de reeën.
Duizenden aanrijdingen per jaar
Een centrale registratie van wildaanrijdingen bestaat in Nederland niet, meldt de Dierenbescherming. De cijfers lopen daardoor uiteen. Stichting Wildaanrijdingen Nederland noemt alleen al voor reeën zo'n 10.000 aanrijdingen per jaar. Cijfers van de Koninklijke Nederlandse Jagersvereniging die regionale media dit voorjaar aanhaalden, komen uit op 12.000 tot 15.000 aangereden reeën per jaar.
Volgens de Dierenbescherming kwamen er tussen 2012 en 2022 18 mensen om het leven na een aanrijding met een dier. Er waren in die periode 487 aanrijdingen waarbij iemand gewond raakte. Dat het niet alleen op de Veluwe gebeurt, laat Flevoland zien: daar telde de Faunabeheereenheid in 2023 en 2024 elk jaar ruim zeshonderd wildaanrijdingen, de meeste met reeën.
Bijna €2.500 per aanrijding
Volgens Gijs van Aardenne van Stichting Wildaanrijdingen Nederland bedraagt de schade van een wildaanrijding bijna €2.500 per keer. Hij telt daarin zowel de materiële als de immateriële schade mee, schreef de Jagersvereniging in 2024. Kijk je alleen naar de verzekering, dan ligt het bedrag lager: volgens het Verbond van Verzekeraars was de gemiddelde schadeclaim na een aanrijding met een wild dier in 2020 €1.921.
Wie dat betaalt, hangt af van je polis. Een ree heeft geen eigenaar, dus er is niemand die je aansprakelijk kunt stellen. Je bent aangewezen op je eigen autoverzekering:
- Alleen WA: je bent alleen verzekerd voor schade die je bij anderen veroorzaakt. De schade aan je eigen auto betaal je zelf.
- WA beperkt casco (WA+) of all risk: de schade aan je auto wordt dan meestal vergoed. In je polisvoorwaarden staat precies wat gedekt is, schrijft de ANWB.
- Schadevrije jaren: bij de meeste verzekeraars verlies je die niet door een aanrijding met een wild dier.
- Uitwijken: bij beperkt casco moet het volgens tussenpersoon Schee Scheuller wel om een directe botsing met het dier gaan. Ontwijk je het dier en rijd je tegen een boom, dan valt dat daar niet onder.
Wie het dier ontwijkt en tegen een boom rijdt, heeft met beperkt casco vaak het nakijken.
Stuur recht en rem
Dat laatste is ook om een andere reden belangrijk. Volgens de ANWB overleven de dieren een aanrijding vaak niet, en de automobilist die impulsief uitwijkt, belandt tegen een boom of een tegenligger. Het advies: houd je stuur recht en wijk niet uit.
Snelheid maakt het grootste verschil. Dimlicht schijnt volgens de ANWB niet veel verder dan 30 meter, met groot licht zie je tot 100 meter ver. Rijd je 60 km/u met dimlicht of 80 km/u met groot licht, dan kun je volgens de ANWB nog op tijd remmen. Over groot licht zijn de adviezen niet eensgezind. Univé wijst erop dat het dieren kan verblinden, en de Belgische Autogids schrijft dat dieren erdoor kunnen verstijven. Zie je een dier staan, schakel dan terug naar dimlicht en toeter.
Steekt er één ree over, houd er dan rekening mee dat er meer volgen. Dat schreven we eerder ook in 'Aanrijding met wild komt veel vaker voor dan je denkt: dit is wat je moet doen'.
Wat je nu kunt doen
- Kijk vóór 25 oktober in je polis of je alleen WA hebt of ook beperkt casco of all risk.
- Rijd in de twee tot drie weken na de klokwissel in de schemering langzamer op wegen door bos en natuurgebied, zeker waar waarschuwingsborden staan.
- Kijk ook in de berm: de ogen van reeën en herten weerkaatsen het licht van je koplampen, schrijft de NOJG.
- Houd afstand van je voorganger, zodat jij nog kunt remmen als hij voor een dier moet stoppen.
- Toch een aanrijding? Zet je auto veilig langs de kant met de alarmlichten aan en bel de politie op 0900-8844. Is er gevaar op de weg, bel dan 112.
- Rijd niet door, ga niet achter een gevlucht dier aan en neem een aangereden dier nooit mee. Maak wel foto's van de situatie voor je verzekeraar.
Wandel je in de herfstvakantie door het bos? Lees dan ook ons stuk 'Het is half oktober, maar teken bijten deze zachte week gewoon nog: hier zitten ze na je boswandeling het vaakst (en dat is niet je lies)'.
Bronnen:
De Jagersvereniging,
Dierenbescherming,
NOJG,
Hart van Nederland,
Buijtenland van Rhoon,
Duurzaamnieuws,
OOG tv,
Omroep Flevoland,
ANWB,
Autoverzekering.nl,
Schee Scheuller,
Univé,
Autogids,
NOJG (handelen bij aanrijding),
Welingelichte Kringen