Ga je vóór 2027 met pensioen? Dan loop je mogelijk €15.000 aan compensatie mis — check of het jou raakt

Er zit een adder onder het gras van de grootste pensioenverbouwing sinds decennia. Vanaf 1 januari 2027 stapt een groot deel van Nederland over op de vernieuwde pensioenregeling. En uitgerekend de mensen die dénken dat ze de dans ontspringen door net vóór die datum met pensioen te gaan, kunnen daardoor een compensatie mislopen die kan oplopen tot vijf cijfers. Bij ABP staat er in een rekenvoorbeeld zwart op wit een bedrag van ruim 15.000 euro. Toeval? Nee. Beleid.

Even goed opletten, want de timing is hier alles.

De oude pensioenwereld draaide op de zogeheten doorsneesystematiek: jong en oud legden hetzelfde percentage in en bouwden hetzelfde op, waarbij de premie van jongeren feitelijk meebetaalde aan de opbouw van ouderen. Die systematiek wordt afgeschaft. In de nieuwe opzet bouwt iedereen op voor de eigen inleg.

Klinkt eerlijk. Is het op papier ook. Alleen: één groep valt tussen wal en schip. Wie halverwege de rit zit — grofweg de veertigers en vijftigers — heeft jarenlang "voor de ouderen" betaald en profiteert straks niet meer van jongere inleggers. Precies voor die groep is er compensatie bedacht. Een pleister op de wond, betaald uit het collectieve pensioenvermogen.

Hier wordt het interessant, en voor sommigen pijnlijk. De regel bij ABP is even simpel als onverbiddelijk:

De logica erachter: wie gestopt is, bouwt niets meer op en ondervindt dus "geen nadeel" van de overgang. Kort door de bocht, want die redenering gaat voorbij aan iedereen die jarenlang heeft meebetaald aan het oude systeem en er nu net niet meer van meesnoept. Maar de pensioenfondsen hanteren nu eenmaal de opbouwdatum als scherprechter.

Dus de vraag "wanneer stop ik met werken?" is opeens ook een financiële weddenschap geworden.

Dat hangt volledig af van je leeftijd op 1 januari 2027 en van je pensioengrondslag. Bij ABP loopt het compensatiepercentage op tot een piek rond je vijftigste:

De veertigers en vijftigers zitten dus in de goudmijn, de zestigers zien het bedrag hard slinken. En vlak vóór de pensioengrens is er nog nauwelijks iets te halen.

Dat bedrag van ruim 15.000 euro dat je overal voorbij ziet komen? Dat komt uit een concreet ABP-rekenvoorbeeld van ene "Linda", die haar opbouw voor 75% vrijwillig voortzet en daarmee op 15.066 euro compensatie uitkomt. Geen garantiebedrag, geen gemiddelde — een illustratie. Maar wel eentje die laat zien dat het hier niet om kruimels gaat.

Alsof de leeftijdstabel nog niet genoeg was: er moet ook geld in de pot zitten. Compensatie wordt pas uitgekeerd als de dekkingsgraad hoog genoeg is.

Met andere woorden: zelfs als je aan alle voorwaarden voldoet, hangt de uitkering af van de financiële gezondheid van je fonds op de peildatum. Pensioenland blijft pensioenland.

Voor de duidelijkheid: dit is geen ABP-exclusieve toestand. Ook bij PFZW, het fonds voor zorg en welzijn, komt er een compensatieregeling voor deelnemers die nadeel ondervinden van het afschaffen van de doorsneesystematiek — met name de geboortejaren 1959 tot en met 1995. En ook daar geldt de waarschuwing dat een aanspraak op compensatie kan vervallen als je eerder met pensioen gaat. De exacte bedragen en voorwaarden verschillen per fonds, dus de gouden regel is: staar je niet blind op één tabel, maar duik in de spelregels van je eigen fonds.

Het klinkt onaangenaam berekenend om je pensioendatum te laten bepalen door een leeftijdstabel en een dekkingsgraad. Maar zo werkt het spel nu eenmaal. Een paar maanden langer doorwerken kan zomaar duizenden euro's schelen — en een paar maanden te vroeg stoppen kan diezelfde duizenden euro's kosten.