Kabinet moet afzien van subsidie Tata Steel, zeggen economen

DEN HAAG (ANP) - Meer dan honderd economen, hoogleraren en lectoren roepen het kabinet op af te zien van de voorgestelde miljardensubsidie aan Tata Steel Nederland. De oproep wordt gedaan in een gezamenlijke brief aan de Tweede Kamer en het kabinet. De brief, gepubliceerd in het weekblad Economisch Statistische Berichten (ESB), verschijnt enkele weken voor het Kamerdebat over de overeenkomst met de staalproducent.

In september 2025 sloot het toenmalige kabinet een intentieverklaring met Tata Steel Nederland over de verduurzaming van de locatie in IJmuiden. Daarbij werd toegezegd dat de overheid hieraan 2 miljard euro kan bijdragen. Volgens de economen kunnen deze publieke middelen echter veel effectiever worden ingezet voor investeringen die het concurrentievermogen van Nederland echt ondersteunen.

Het gaat daarbij niet alleen om de 2 miljard euro aan subsidie, maar ook om zaken als arbeidscapaciteit, fysieke ruimte, milieuruimte waaronder stikstof en de schaarse duurzame energie en netcapaciteit. Op dit alles legt Tata Steel IJmuiden een aanzienlijk beslag en wordt de ruimte voor verduurzaming en groei van andere economische activiteiten beperkt.

Europese staalindustrie

Het streven naar strategische autonomie, ofwel een Europese staalindustrie die is ingericht op de lange termijn, kan volgens de economen een legitiem argument zijn. Maar dat vereist Europese coördinatie via Europese aanbestedingen. Voor Nederland is strategische autonomie volgens hen echter een illusie. In een land zonder ijzererts dat alle grondstoffen importeert, maakt het voor autonomie weinig verschil of grondstoffen of staal wordt geïmporteerd, vooral als de productie van staal grotendeels voor de export is.

Ook blijft de staalproductie in Nederland structureel duurder dan elders in Europa door hogere energiekosten, waarschuwen de economen. Daarnaast ontbreekt in de voorlopige afspraken een harde, afdwingbare garantie van Tata Steel India om verliezen in IJmuiden op te vangen of aanvullende investeringen te financieren. In het geval van verdere verliezen, herstructurering of faillissement zijn de publieke middelen daardoor onvoldoende beschermd en dreigt Tata Steel bij iedere tegenvaller terug te komen voor aanvullende publieke steun.

De brief is ondertekend door economen van onder meer de universiteiten van Amsterdam, Rotterdam, Tilburg, Groningen en Maastricht. Onder de ondertekenaars bevinden zich Arnoud Boot (UvA), Roel Beetsma (UvA) en Rick van der Ploeg (Oxford).