Overgang bij mannen? Alleen deze drie klachten wijzen echt op je hormonen

woensdag, 21 oktober 2026 om 15:15

Een man van middelbare leeftijd zit ’s ochtends vermoeid op de rand van zijn bed.

Je bent sneller moe dan vroeger, je broek knelt rond je buik en je hebt minder vaak zin in seks. Op internet heet dat al snel de mannenovergang, met testosteron als oplossing. maar bij de meeste mannen ligt het heel ergens anders aan.

Bij 2 op de 100 mannen is het echt de hormonen

Artsen noemen de mannenovergang late-onset hypogonadisme, een tekort aan testosteron dat pas op latere leeftijd ontstaat. Een Europees onderzoek onder 3.369 mannen van 40 tot 79 jaar vond het bij ongeveer 2 procent, meldde de Universiteit van Manchester in 2010 bij de publicatie in de New England Journal of Medicine.

Steeds meer mannen vragen hun huisarts of een laag testosteron hun klachten verklaart, schreef vaksite MedNet dit voorjaar. Internist-endocrinoloog Diederik Smit ziet in zijn spreekkamer hetzelfde beeld als de onderzoekers.

“Van de 100 mannen die denken dat ze een tekort hebben, blijkt in mijn ervaring slechts 1 à 2% daadwerkelijk een tekort te hebben.”

Testosteron daalt wel met de jaren. Die daling begint rond je dertigste en gaat geleidelijk, zegt de Australische vruchtbaarheidsarts Hossam Elzeiny tegen het tijdschrift Body & Soul. Smit is voorzichtiger: “Het is überhaupt de vraag of testosteron wezenlijk daalt met de leeftijd.” Als het al gebeurt, gaat het volgens hem om een paar procent per jaar.

Merkbare klachten komen meestal pas rond je zeventigste, zegt endocrinoloog Roger Hart, medisch directeur van de Australische vruchtbaarheidskliniek City Fertility. Lang niet iedere man krijgt ze.

Deze drie klachten wijzen wel op te weinig testosteron

De Europese onderzoekers legden 32 klachten naast het testosteron in het bloed. Negen hingen ermee samen. De belangrijkste zijn seksueel:

minder vaak een ochtenderectie
minder vaak aan seks denken
erectieproblemen

Pas als alle drie samengaan met een laag testosteron, spreken de onderzoekers van een mannenovergang. Elk van deze klachten los kwam ook veel voor bij mannen met normale waarden.

Ook de Nederlandse richtlijn voor huisartsen kijkt naar de erectie. Die adviseert testosteron alleen te meten bij duidelijke erectieproblemen, schrijft MedNet.

Moe, prikkelbaar of een buikje: meestal iets anders

“Een lager testosteron kan samengaan met verlies van motivatie, minder vitaliteit, verminderde lichamelijke prestaties en meer buikvet”, zegt Hart tegen Body & Soul. Dezelfde klachten hebben alleen veel meer oorzaken. Hart noemt een slecht werkende schildklier, ijzertekort, een depressie en chronische ziekte.

Smit ziet vooral mannen die “veel hooi op hun vork nemen”, zonder dat er sprake is van een burn-out. Zulke druk veroorzaakt precies dit soort klachten, zegt hij. Somberheid en snel geïrriteerd zijn kunnen ook signalen van een depressie bij mannen zijn.

Slaap werkt twee kanten op. Slecht slapen verlaagt je testosteron en weinig testosteron maakt je slaap slechter, schrijft Vice op basis van Hart.

Testosteron online bestellen heeft een prijs

Krijgen mannen bij de huisarts een uitslag aan de onderkant van normaal, dan bestellen sommigen zelf testosteron via internet, ziet Smit. Vaak volgen ze Amerikaanse adviezen met doses van 200 tot 250 milligram per week, twee keer zoveel als de 100 milligram die in Europa gebruikelijk is.

Je eigen aanmaak stopt zodra je testosteron van buitenaf gebruikt. Na twee of drie jaar komt die aanmaak na het stoppen vaak niet meer terug, waarschuwt Smit. Op de lange termijn neemt ook de kans op hart- en vaatziekten toe.

Afvallen, krachttraining, beter slapen en onderliggende aandoeningen aanpakken kunnen in veel gevallen zowel je testosteron als je klachten flink verbeteren, zegt Elzeiny.

“De focus moet altijd liggen op de algehele gezondheid, niet alleen op hormoonwaarden.”

Wanneer laat je je testosteron meten?

Je hebt alle drie de seksuele klachten. Dat is een reden om naar de huisarts te gaan. Met erectieproblemen alleen ook: die kunnen een vroeg signaal van hart- en vaatziekten of diabetes zijn.
Je bent maandenlang moe zonder duidelijke oorzaak. De huisarts kijkt dan eerst naar je schildklier, je ijzer en je stemming.
Laat je bloed ’s ochtends en nuchter prikken. Niet-nuchter kan de waarde tot 30 procent lager uitvallen, schrijft de Belgische consumentenorganisatie Test Aankoop. Een betrouwbare meting gebeurt op twee verschillende ochtenden.
Een uitslag tussen 9 en 13 nmol/l is laagnormaal. Dan volgt eerst een tweede meting, zegt Smit. Is die ook te laag, dan verwijst de huisarts je naar een internist.