Winkels halen de camerabril van Meta uit de schappen, de Tweede Kamer wil hem verder aan banden leggen. Maar voor blinden en slechtzienden is dezelfde bril geen gluurapparaat. Het is een paar extra ogen.
Ellen Zieleman is sinds 2018 volledig blind. In augustus kocht ze bij de opticien om de hoek een Ray-Ban Meta, voor 499 euro. Ze was daar de eerste blinde klant; de andere exemplaren gingen naar goedzienden, als gadget.
Sindsdien vraagt ze de bril waar de lift is, hoe laat het is en of haar shirt bij haar broek past. Zitten er vlekken op? Het antwoord klinkt via kleine speakers in de pootjes. Zo lost ze zelf op waarvoor ze vroeger een voorbijganger moest aanspreken.
Wat de bril wel en niet kan
De bril heeft een camera, microfoons, speakers en de AI-assistent van Meta. Op een spraakopdracht leest hij tekst voor, beschrijft hij de omgeving of herkent hij voorwerpen. Via de app Be My Eyes kijkt desgewenst een ziende vrijwilliger live mee door de camera. Die koppeling werkt ook in Nederland, al werkt de spraakopdracht nog niet in elke taal.
Een hulpmiddel in de medische zin is het niet: Meta maakte een consumentenproduct. Dat merk je. Bij een bijeenkomst met een groep vrouwen telde de bril van Zieleman ook vier mannen.
“Je moet blijven nadenken over wat hij zegt.”
Geleidehond en taststok blijven dus nodig. De bril ziet geen diepte, kan drukke verkeerssituaties niet inschatten en beoordeelt telkens één beeld in plaats van continu mee te kijken.
Waarom de rest van Nederland boos is
De bijnaam ‘gluurbril’ komt niet uit de lucht vallen. Afgelopen zomer werden vrouwen op het strand van Zandvoort ongemerkt gefilmd, de beelden belandden in een Telegram-groep. Op een festival in Rotterdam filmde een man vrouwen bij de toiletten.
Het witte opnamelampje is bij fel zonlicht of op afstand slecht te zien. Na een update van 2 september kon de Consumentenbond nog altijd filmen met een sticker over het lampje.
Hans Anders en Wehkamp haalden de bril uit hun aanbod. De Consumentenbond, Offlimits en The Firewall geven Meta tot 13 oktober om in te grijpen, anders volgt een rechtszaak. Op 29 september nam de Tweede Kamer een motie aan die het kabinet vraagt het dragen van zulke brillen verder te verbieden. Wel met een uitzondering in gedachten: ‘noodzakelijk medisch gebruik’. De uitwerking volgt in het eerste kwartaal van 2027.
Zieleman draagt haar bril daarom niet altijd. Zelf kreeg ze nog geen nare opmerkingen, maar ze kent mensen die dat wel overkwam.
Hulpmiddel of gluurbril?
De Oogvereniging wil reguleren in plaats van verbieden. Maak onderscheid tussen de bril als hulpmiddel en de bril waarmee iemand anderen stiekem filmt, herkent of analyseert, is de boodschap. Expertisecentrum Visio, dat blinden en slechtzienden begeleidt, steunt dat standpunt.
Oogvereniging-directeur Carin Hoorn wijst op een opvallend detail: blinde gebruikers hebben vooral live beeld nodig, geen opslag.
“De meest omstreden functie, het maken van opnames, is dus niet nodig.”
Of Meta daar oren naar heeft, is de vraag. Tot die tijd draait het debat om één product met twee gezichten.
Slim gebruik als je slecht ziet
- Prijs: vanaf 419 euro, met meekleurende glazen of glazen op sterkte richting 500 euro of meer.
- Zet in de Meta AI-app het opslaan van AI-beelden uit.
- Zeg tegen omstanders wanneer je de camera gebruikt.
- Zet de bril af in toiletten, kleedkamers en ziekenhuizen.
- Check medicijnen, allergenen en houdbaarheid altijd dubbel.
- Ga niet uit van vergoeding door je zorgverzekeraar.
Meer weten?