Rouw volgt geen rechte lijn, maar het ritme van de natuur

Rouw is geen lineair proces, maar volgt het ritme van de seizoenen. Wetenschappers ontdekken hoe de natuur troost biedt bij verliesverwerking.

Net zoals de seizoenen in de natuur komen en gaan, beweegt het rouwproces zich in golven en cycli. In een aangrijpend essay in The New York Times beschrijft schrijver Brian Keith Jackson hoe hij na het overlijden van zijn moeder troost vond in haar tuin, waar hij een vogel begeleidde van nestbouw tot het uitvliegen van de jongen. "We are all in a constant state of grief, even though we don't always admit it", schrijft hij. "Grief comes with any change."

Die woorden raken een wetenschappelijke waarheid. Psychologen Margaret Stroebe en Henk Schut ontwikkelden het Dual Process Model, dat aantoont dat gezonde rouwverwerking bestaat uit een voortdurende oscillatie tussen twee staten: momenten waarop we het verlies onder ogen zien, en momenten waarop we ons richten op het dagelijks leven en herstel. Die beweging heen en weer is niet zwak, maar juist noodzakelijk.

De natuur blijkt daarbij een krachtige bondgenoot. Omgevingspsycholoog Agnes van den Berg, verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen, toonde in haar onderzoek aan dat contact met natuur stresshormonen verlaagt en het welzijn verhoogt. Voor rouwenden kan dat betekenis bieden: de kringloop van seizoenen, van groei en verval, weerspiegelt de eigen beleving. In de herfst vallen bladeren, maar het voorjaar keert altijd terug.i

William Worden, Amerikaans rouwdeskundige, benadrukt dat rouwen actief werk vergt. Zijn vier rouwtaken omvatten het onder ogen zien van de realiteit, het doorleven van de pijn, het aanpassen aan een nieuwe werkelijkheid, en het vinden van een blijvende verbinding met wie er niet meer is. Die taken verlopen zelden netjes achter elkaar; ze overlappen, keren terug, net als seizoenen die soms vroeg of laat komen.​

Brian Keith Jackson eindigde zijn essay met een lege vogelnest in de tuin van zijn moeder. "Nature and time will fill the void again, in new ways", schrijft hij. "I know I will remove it. But not today." Dat is misschien wel de essentie van rouw: niet het verlies uitwissen, maar leren leven met het ritme van aanwezigheid en afwezigheid, van verdriet en verwondering.

De natuur kent dat ritme al millennia. Het is tijd dat we erkennen dat rouw hetzelfde doet.

Tip: lees Hoogleraar Agnes van den Berg: Groen is gezond