Dit wordt het weer in Nederland over 50 jaar

De kleurige klimaatkaart uit de schoolatlas — u weet wel, de kaart met keurig afgebakende zones van poolklimaat tot tropisch — is aan een grondige update toe. Warschau krijgt volgens de nieuwste projecties voor 2100 een klimaat dat lijkt op dat van Miami. Zweden gaat richting het huidige Nederland. En Alicante zit straks in dezelfde klimaatzone als het Egyptische Alexandrië. Dat is geen sciencefictionscenario, maar de kaart die klimaatwetenschappers al hebben getekend.

De indeling die iedereen kent uit de atlas gaat terug op het Köppen-Geiger-systeem, ontwikkeld begin twintigste eeuw. Het verdeelt de wereld in klimaatzones op basis van temperatuur en neerslag: poolklimaat, landklimaat, zeeklimaat, mediterraan, tropisch, woestijn. Zolang temperatuur en regen stabiel blijven, blijft de kaart hetzelfde. Zodra die parameters flink verschuiven, verspringen de labels. En dat gebeurt nu.

Europa warmt met een halve graad per decennium op — bijna twee keer zo snel als het wereldgemiddelde.

Het Europese continent warmt sneller op dan vrijwel enig ander bewoond gebied ter wereld. Sinds 1955 stijgt de temperatuur hier met gemiddeld 0,50 graad per decennium, tegen 0,27 graad voor de wereld als geheel. Alleen het Arctisch gebied gaat nog harder, met 0,75 graad per tien jaar. Onder een middenscenario voor uitstoot (het pad waarop de wereld nu ongeveer koerst) ziet Europa er tegen 2100 fundamenteel anders uit op de kaart.

Vier verschuivingen springen eruit:

De Franse Atlantische kust krijgt een mediterraan zeeklimaat, Portugese zomers worden net zo heet en droog als die van Zuid-Spanje nu, en in Oekraïne worden warme, vochtige zomers nog heter terwijl de winters streng blijven.

Nederland ligt in de zone die het minst schokkend van kleur wisselt op de kaart — maar dat is misleidend. Onze zomers en winters schuiven mee op naar het oosten, naar het Baltische gebied, waar het huidige zeeklimaat het landklimaat verdringt. Concreet betekent dat voor Nederland zelf: warmer in alle seizoenen, meer tropische dagen, minder vorst, drogere zomers, nattere winters, hevigere buien en een zeespiegel die blijft stijgen. Bij een hoog uitstootpad hoort mondiaal een opwarming rond 4,9 graden, bij een laag pad 1,7 graden. Dat verschil is niet marginaal — het is het verschil tussen "warmer Nederland" en "een ander Nederland".

Een nieuw label betekent niet dat Warschau letterlijk Miami wordt, of dat Alicante ineens Egyptisch aandoet. Het betekent dat de bandbreedte van wat normaal is opschuift — en dat wegen, dijken, riolen, kassen en ziekenhuizen die op het oude normaal zijn ontworpen, aan de rand van hun houdbaarheid komen. De atlas in de klas mag over vijf jaar herzien worden. De infrastructuur die eronder ligt, kan niet zo snel om.