WhatsApp leest straks stilletjes mee in je gesprekken — maar dat is juist goed voor je

WhatsApp werkt aan een opvallende nieuwe beveiligingsfunctie die verdachte berichten kan herkennen nog vóór je zelf doorhebt dat iemand je probeert op te lichten. De app analyseert daarvoor de inhoud van bepaalde chats, maar volgens WhatsApp gebeurt dat uitsluitend op je eigen telefoon — zonder dat je berichten naar Meta-servers worden verstuurd.

De functie heet Scam Alert en is voorlopig slechts beschikbaar voor een beperkte groep bètatesters. Het doel: gebruikers beschermen tegen steeds slimmere WhatsApp-fraude, zoals neppe klantenservices, valse beleggingsadviezen en berichten van iemand die zich voordoet als een bekende.

Zodra Scam Alert is ingeschakeld, downloadt WhatsApp een klein machine-learningmodel naar je toestel. Dat model beoordeelt inkomende berichten van mensen die niet in je contactenlijst staan.

Het zoekt niet naar één specifiek verboden woord, maar naar combinaties van taalgebruik en gespreksverloop die vaak bij fraude voorkomen. Bijvoorbeeld:

Ziet het systeem een overeenkomst met patronen uit eerder gemelde scams, dan krijgt alleen de ontvanger een waarschuwing in de chat. De afzender wordt daar niet over ingelicht.

Dat WhatsApp berichten lokaal analyseert, betekent niet dat Meta op een server kan meekijken met privégesprekken. De classificatie gebeurt op het apparaat zelf: de inhoud van een bericht en het model blijven volgens WhatsApp op de telefoon van de gebruiker. De end-to-endversleuteling blijft daardoor intact.

Dat is een belangrijk verschil met een systeem waarbij alle WhatsApp-berichten eerst naar een centrale server zouden gaan voor controle. Bij Scam Alert wordt de analyse gedaan aan de kant van de ontvanger, nadat het toestel het bericht al versleuteld heeft ontvangen en ontsleuteld om het in de app te kunnen tonen.

WhatsApp zegt bovendien dat een melding niet automatisch leidt tot een rapportage. Alleen als je zelf besluit een gesprek te rapporteren, kan WhatsApp gegevens uit die chat ontvangen om de melding te onderzoeken.

Scam Alert is optioneel. Wie de functie niet wil gebruiken, hoeft dat niet te doen en kan haar ook later weer uitschakelen. Tijdens de test is de waarschuwing vooral bedoeld voor chats met onbekende nummers, niet voor berichten van bestaande contacten.

Krijg je een waarschuwing, dan bepaal je zelf wat er gebeurt. Je kunt het nummer blokkeren, het gesprek rapporteren, de chat negeren of de afzender juist als betrouwbaar markeren. In dat laatste geval zouden verdere waarschuwingen voor die conversatie uitblijven.

De functie bevindt zich in een beperkte bètafase. WhatsApp test Scam Alert met onder meer onderzoekers uit zijn bug-bountycommunity, maar heeft nog niet bekendgemaakt wanneer de functie voor alle gebruikers beschikbaar komt — of wanneer Nederlandse gebruikers haar precies krijgen.

De ontwikkeling komt op een moment waarop WhatsApp-fraude steeds geraffineerder wordt. Criminelen maken gebruik van herkenbare profielfoto’s, gestolen namen, kunstmatige intelligentie en tijdsdruk om slachtoffers snel tot een betaling of het delen van een code te verleiden. Een extra waarschuwing in de app kan dan precies het moment van twijfel opleveren dat nodig is om schade te voorkomen.

Ook met Scam Alert blijft opletten noodzakelijk. Een algoritme kan een frauduleus bericht missen, maar kan ook ten onrechte alarm slaan bij een legitieme afzender. Zie de melding daarom als een extra veiligheidslaag, niet als een definitief oordeel.