Dit virus verspreidt zich via de gewone huismug – en rukt op in Europa
gezondheidwoensdag, 05 augustus 2026 om 6:13
De mug die 's nachts in je slaapkamer zoemt, is in Zuid-Europa allang geen onschuldige plaaggeest meer. Het westnijlvirus schuift met de warmte mee naar het noorden, en eind juli kwam het tot vlak over de Duitse grens. Nederland telt dit seizoen nul besmettingen – maar de ingrediënten liggen wel klaar.
Het westnijlvirus circuleert in de natuur tussen wilde vogels en steekmuggen. Muggen raken besmet door bloed te drinken van geïnfecteerde vogels en geven het virus daarna door aan andere vogels, en soms aan mensen en zoogdieren zoals paarden. Andersom werkt het niet: een mug die een besmet mens steekt, raakt zelf niet besmet. De mens is een doodlopende weg voor dit virus.
De overdracht loopt in Nederland via de huissteekmug, Culex pipiens – de meest voorkomende mug van het land en precies de soort die het beste gedijt in bewoond gebied, met emmers, plantenschotels, verstopte dakgoten en afgedekte regentonnen als kraamkamer. Geen exotische indringer dus, geen tijgermug uit een vrachtcontainer, maar de mug die al generaties lang boven je hoofdkussen hangt.
De mens is geen schakel in de keten, maar het eindstation. Dat maakt het virus niet minder vervelend – alleen minder besmettelijk.
158 gevallen, zeven landen, één nieuw land
De cijfers van dit seizoen laten zien hoe het virus zich over Europa verdeelt. Sinds het begin van het overdrachtsseizoen 2026 en tot 29 juli zijn 158 lokaal opgelopen menselijke besmettingen gemeld in zeven Europese landen, verspreid over 49 getroffen regio's. Italië telt er 94, Griekenland 42, Noord-Macedonië en Spanje elk zeven, Roemenië vijf, Frankrijk twee en Duitsland één.
Die ene Duitse besmetting is j de interessantste van de lijst. Het gaat om de eerste in Duitsland zelf opgelopen infectie van 2026, hoogstwaarschijnlijk door een muggenbeet in de Rhein-Pfalz-Kreis in Rijnland-Palts. De patiënt was niet in het buitenland geweest; de besmetting werd bij toeval ontdekt. Duitsland registreert sinds 2019 elk jaar tussen de vier en 35 lokaal opgelopen infecties, tot nu toe vooral in het oosten van het land. Rijnland-Palts ligt aanzienlijk dichter bij Limburg dan bij Brandenburg.
Ter vergelijking: het seizoen 2025 sloot in Europa af op 1.112 lokaal opgelopen menselijke besmettingen in veertien landen, met 97 doden, plus 186 uitbraken bij paardachtigen en 359 bij vogels. Dat is geen pandemie, maar het is ook geen voetnoot meer.
Nederland: acht patiënten in 2020, daarna stilte
In oktober 2020 werd bij een mens in Nederland voor het eerst een besmetting vastgesteld. De patiënt liep het virus waarschijnlijk op door een muggenbeet in de regio Utrecht, waar in augustus en september van dat jaar ook vogels en muggen met het virus werden gevonden. Uiteindelijk kwamen daar nog zes besmettingen in de regio Utrecht bij en één in de regio Arnhem: acht in totaal. Sindsdien zijn er geen nieuwe infecties bij mensen in Nederland vastgesteld.
Maar het virus verdween niet. In 2025 werd het aangetoond in twee dode wilde kauwen uit Rijswijk en Tilburg – de eerste keer dat westnijlvirus in Nederland bij dode wilde vogels werd gevonden. Begin oktober 2025 volgden een muggenpool en een paard in Zuid-Holland. Rond diezelfde tijd doken in de omgeving van Mechelen drie besmette dode vogels op. Het virus circuleert dus, laag en onopvallend, in de vogel-muggencyclus aan beide kanten van de grens.
Acht patiënten in één najaar, daarna zes jaar niets bij mensen – en tegelijk een virus dat in vogels, muggen en een paard gewoon aanwezig blijkt.
Wat een besmetting in de praktijk betekent
De meeste mensen merken er niets van: 80 procent van de besmette personen krijgt geen klachten. Ongeveer 19 procent ontwikkelt milde griepachtige klachten – koorts, hoofdpijn, spierpijn, buikpijn, diarree, soms huiduitslag of vergrote lymfeklieren. Bij 1 procent van de infecties wordt iemand ernstig ziek, met een hersenontsteking of hersenvliesontsteking.
Juist die laatste categorie verklaart waarom gezondheidsdiensten het virus serieus nemen. Bij deze ernstige ziektebeelden ligt de kans op overlijden tussen 4 en 14 procent; bij mensen van zeventig jaar of ouder loopt dat op naar 15 tot 29 procent. Mensen ouder dan vijftig en mensen met een lagere weerstand door ziekte of medicijnen worden vaker ernstig ziek. De tijd tussen een besmette muggenbeet en de eerste klachten bedraagt twee tot veertien dagen, meestal twee tot zes.
Er is geen vaccin tegen westnijlkoorts en er bestaan geen medicijnen tegen. De behandeling is symptomatisch; bij een ernstig verloop is ziekenhuisopname nodig. Wie de ziekte heeft doorgemaakt, kan haar niet opnieuw krijgen.
Zo houd je de mug uit je slaapkamer
De maatregelen zijn saai, goedkoop en effectief:
- Gooi wekelijks alle met water gevulde bakjes, potten en schotels in tuin en op balkon leeg.
- Dek regentonnen af en zorg dat er geen water blijft staan in dakgoten of op een plat dak.
- Plaats horren voor ramen en deuren, zeker in de slaapkamer, zodat je kunt ventileren zonder muggen binnen te laten.
- Slaap bij veel muggen onder een klamboe – de simpelste bescherming in de uren dat de huissteekmug actief is.
- Gebruik bij verblijf buiten in de schemering een muggenwerend middel met DEET.
Voorlopig blijft de kans dat een Nederlander deze zomer westnijlkoorts oploopt klein. Maar "klein" is iets anders dan "nul", en de richting waarin de Europese cijfers bewegen is niet die van geruststelling.
Meer weten?
POPULAIR NIEUWS
Onweer op komst? Dit zijn de apparaten waarbij je écht de stekker eruit moet trekken (en welke gewoon kunnen blijven zitten)
Zo werkt de nieuwe generatie airco’s: koelen zonder koudemiddel
De virale toiletpapiertruc tegen muggen: leuk knutselwerk, geen bescherming
Zo maak je thuis de perfecte iced coffee (zonder verwaterde smaak)
Zit het geheugen van je Android-telefoon propvol, terwijl je al maanden aan het opruimen bent? Dit zijn de verborgen prullenbakken die je vergeet te legen
Het is echt zo dat muggen altijd dezelfde mensen moeten hebben: dit is de reden
Loading