Drinken we straks gezuiverd rioolwater? Delfland kijkt er in de droogte serieus naar

Het klinkt als een grap uit een slechte sciencefictionfilm, maar in het Westland is het een agendapunt: gezuiverd rioolwater inzetten om de droogte te overleven. Nog niet in uw kraan. Wel op de tomaten.

Het Hoogheemraadschap van Delfland heeft code zwart afgekondigd. In het kustgebied tussen Den Haag en Rotterdam geldt een onttrekkingsverbod: er mag geen druppel meer uit sloten, beken en kanalen worden gehaald. Al het beschikbare zoete water is nodig om de waterstanden op peil te houden, want uitgedroogde veendijken kunnen gaan scheuren, schuiven en in het slechtste geval breken.

Voor de glastuinbouw is dat een existentieel probleem. Bloemen, groente en fruit hebben zoet water nodig, en dat is er niet. Bij een gesprek tussen waterschap en sector lagen drie noodoplossingen op tafel: zoet water aanvoeren met tankwagens, een ontziltingsinstallatie bij de Nieuwe Waterweg, en gezuiverd rioolwater inzetten in de tuinbouw.

Al het beschikbare zoete water gaat naar de dijken. Wat de tuinders overhouden, moet ergens anders vandaan komen.

Voorlopig niet. De optie die Delfland nu onderzoekt gaat over gietwater voor gewassen, niet over kraanwater voor huishoudens. Maar de stap naar drinkwater is minder ver dan u zou hopen — of vrezen.

Technisch is het namelijk al te doen. Met koolfiltratie, ultrafiltratie, omgekeerde osmose, uv-behandeling en marmerfiltratie is rioolwater zo ver op te schonen dat het aan drinkwatereisen voldoet. In het project De Ultieme Waterfabriek onderzoeken veertien partijen, waaronder waterschappen en drinkwaterbedrijven, precies dat: gezuiverd afvalwater hergebruiken als koelwater, proceswater, tuinbouwwater — en drinkwater.

Delfland zelf loopt daarin niet achteraan. Bij de rioolwaterzuivering in Vlaardingen wordt jaarlijks ongeveer 25 miljard liter water gezuiverd dat daarna richting zee verdwijnt. In het project S.C.H.O.O.N. wordt een deel daarvan met ozon en zandfiltratie extra schoongemaakt en hergebruikt in de omgeving, onder meer om de Krabbeplas door te spoelen tegen blauwalg.

De techniek is niet de bottleneck. De juridische route en de maatschappelijke acceptatie zijn dat wel. Onderzoek naar Amerikaanse steden laat zien hoe snel het misgaat als een gemeente dit oplegt zonder uitleg: in San Diego liep een eerste poging in de jaren negentig volledig vast op wantrouwen en het gevoel dat sommige wijken andermans afvalwater kregen. Pas na jaren van open communicatie via scholen, buurthuizen en kerken lukte het wel.

In Nederland is het vertrouwen in waterschappen en drinkwaterbedrijven groter, dus die weerstand zal vermoedelijk milder zijn. Maar er is een ongemakkelijker punt: hergebruik maakt water duurder, en het lost verspilling niet op. Wie eerst nieuwe bronnen aanboort en daarna pas naar het verbruik kijkt, dweilt met de kraan open.

Hergebruik is geen wondermiddel. Het is een pleister op een systeem dat water behandelt als oneindig.

Die blijft het gewoon doen. Een watertekort is niet hetzelfde als een drinkwatertekort: van al het zoete water dat Nederland binnenkomt via rivieren en neerslag gaat maar ruim anderhalf procent naar huishoudens en bedrijven. Dat de sloten leeg zijn, betekent dus niet dat de kraan dat ook is.

Wel geldt: hoe vaker zomers als deze terugkomen, hoe serieuzer het gesprek over gezuiverd rioolwater wordt. Eerst voor de tuinbouw. Daarna, ergens in de jaren dertig, misschien voor de rest.