Fiets en fatbike de winter in: waar je in Noord- en Zuid-Holland op moet letten

Op zondag 25 oktober gaat de klok weer een uur terug. Vanaf dat moment fietsen veel scholieren en forenzen in Noord- en Zuid-Holland een deel van hun rit in het donker. Natte bladeren op het fietspad, regen en vroege duisternis maken van de herfst het seizoen waarin achterstallig onderhoud zich het snelst laat merken. Een remblok dat in september nog net goed was, piept in november. Een lamp die af en toe uitvalt, valt precies uit op het donkerste stuk van de route. 

Wie maar tijd heeft voor één controle, begint bij de verlichting. Voor en achter moet een werkende lamp zitten, wit voor en rood achter, en die moet je in het donker ook echt aanzetten. Losse lampjes met een lege batterij zijn een bekende oorzaak van boetes en van bijna-ongelukken. Een vaste lamp op de dynamo of op de accu van je e-bike is in de winter de minst foutgevoelige keuze. 

Daarna de banden. Met te zachte banden fiets je zwaarder, maar je loopt ook sneller een lekke band op. Glas en scherpe steentjes blijven op een nat wegdek makkelijker plakken. Kijk ook naar het profiel. Een kale buitenband heeft op natte bladeren of tramrails weinig grip, en dat merk je pas als je moet uitwijken. 

De remmen zijn het derde punt. Regen en vuil slijten remblokken sneller dan veel mensen denken. Voelt de remhendel slap aan, of hoor je metaal op metaal, dan zijn de blokken of de remschijven aan vervanging toe. Een schone en licht geoliede ketting maakt het rijtje af. Zand en strooizout van de winterwegen vreten aan een droge ketting. 

In de Randstad zie je ze overal: fatbikes met brede banden en een elektrische motor. Ze zijn zwaar, en dat gewicht komt terecht op de remmen en banden. Een fietsenmaker in Hoofddorp vertelde NH Nieuws al eerder dat fatbikes na 300 tot 400 kilometer vaak nieuwe remblokken en banden nodig hebben. Wie dagelijks naar school of werk rijdt, haalt dat aantal in een paar weken. 

Tegelijk is niet elke fietsenmaker bereid om aan een fatbike te sleutelen. Dezelfde NH Nieuws-reportage liet zien dat zaken in onder meer Naarden en Amsterdam-Noord fatbikes weigeren. Ze noemen de wisselende kwaliteit en het opvoeren van de motor als redenen. Voor eigenaren betekent dat soms zoeken naar een werkplaats die het wel doet. 

Let in de winter ook op de accu. Kou haalt de capaciteit omlaag, dus je actieradius is op een koude ochtend kleiner dan in de zomer. Laad de accu binnen op, bij kamertemperatuur, en laat hem niet wekenlang leeg in een koude schuur staan. Rijd je na een regenbui, droog dan de aansluitingen en het display af voordat je gaat laden. Zo voorkom je dat vocht en vuil op den duur contactproblemen geven. 

Wie een fatbike heeft, doet er goed aan te weten waar de grens ligt. Een fatbike valt onder dezelfde regels als een gewone e-bike. De motor mag maximaal 250 watt leveren en de trapondersteuning moet stoppen bij 25 kilometer per uur. Is de fiets opgevoerd, dan mag hij volgens de ANWB niet op de openbare weg en ben je bij een ongeluk niet verzekerd. Een goede fietsenmaker controleert bij een onderhoudsbeurt ook of de instellingen nog kloppen. 

Er verandert ook iets voor jonge rijders. Het kabinet werkt aan een helmplicht voor fatbikes en andere elektrische fietsen voor iedereen onder de 18 en noemt september 2027 als eerste mogelijke startdatum. Een minimumleeftijd voor fatbikes is nog niet vastgesteld. Ook krijgen gemeenten mogelijk de ruimte om fatbikevrije zones in te stellen, bijvoorbeeld in winkelgebieden. Voor ouders in steden als Leiden, Haarlem of Den Haag is het dus nuttig om de ontwikkelingen te volgen, ook als een helm nu nog niet verplicht is. 

Veel kleine klussen kun je zelf. Banden oppompen, de ketting schoonmaken en olie geven, een lamp vervangen of de batterij opladen kost weinig tijd en gereedschap. Bij remmen, versnellingen, een slag in het wiel of problemen met de motor en het display van een e-bike of fatbike ligt dat anders. Daar heb je kennis en de juiste onderdelen voor nodig. 

Een gewone onderhoudsbeurt voor de winter is daarom geen overbodige luxe, zeker niet voor wie elke dag fietst. Wie geen tijd heeft om de fiets weg te brengen, kan in een groot deel van Noord- en Zuid-Holland ook kiezen voor een fietsenmaker die aan huis komt. Dat scheelt vooral bij een zware fatbike of een e-bike met een lege accu, die je niet zomaar naar de werkplaats duwt. Vraag in alle gevallen vooraf wat de reparatie kost, zodat je niet voor verrassingen komt te staan. 

Het meeste onderhoud kost minder tijd dan een lekke band langs de kant van de weg. Een kwartier per maand voor licht, banden, remmen en ketting voorkomt de meeste problemen. Doe het bijvoorbeeld steeds op de eerste zondag van de maand, dan vergeet je het niet. Merk je dat iets niet goed voelt, wacht dan niet tot het voorjaar. In de donkere maanden telt elke meter remweg en elke lamp die het doet.