AIVD: Ongekend dreigingsbeeld, nationale veiligheid onder druk

ZOETERMEER (ANP) - In de tachtig jaar dat de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en zijn voorlopers bestaan, was het nationale dreigingsbeeld nog nooit zo ernstig als nu. De nationale veiligheid staat van veel verschillende kanten "langdurig onder druk", stelt AIVD-directeur Simone Smit donderdag op basis van het jaarverslag van afgelopen jaar. Er is sprake van "een veelvoud aan dreigingen die met elkaar samenhangen".

De inlichtingendienst signaleerde in 2025 onder meer dreigingen binnen het islamitisch extremisme, anti-institutioneel extremisme, links-extremisme en rechts-extremisme. De belangrijkste terroristische dreiging komt voort uit het jihadisme en in Nederland komt die "vrijwel geheel vanuit ISIS". De beweging stuurt aanslagplegers aan. De AIVD ziet een toename van het aantal aanhangers onder jongeren tot 24 jaar.

De rechts-extremistische dreiging is tweeledig: er is een brede, niet-gewelddadige beweging, terwijl sommige rechts-extremisten daarin "een legitimatie voor het gebruik van geweld" zien. De AIVD greep in bij personen die wapens en munitie maakten en verzamelden om die "zeer waarschijnlijk" in te zetten.

Cybercrime

De oorlog in Gaza blijkt, net als in 2024, één van de belangrijkste onderwerpen voor de links-extremistische beweging. Veel van het linkse protest was activistisch: dreiging vanuit die beweging was "gering".

In 2024 signaleerde de AIVD een toename van het aantal landen met "een offensief cyberprogramma" en in 2025 bleek dat de dreiging die uitgaat van zulke programma's groter is dan eerst werd ingeschat en de bestrijding daarvan is ingewikkeld. "De strijd in het cyberdomein is een ongelijke strijd", stelt de dienst. In 2025 vonden verschillende cyberaanvallen plaats, bijvoorbeeld op het Openbaar Ministerie.

Spionagedreiging

De nationale veiligheid wordt onder meer bedreigd door samenwerkingen tussen criminele netwerken en buitenlandse overheden. Bepaalde overheden beschermen criminele netwerken in ruil voor hun diensten, waaronder het gebruik van dodelijk geweld, spionage en inmenging. Zulke netwerken hebben in 2025 "een sterke positie kunnen opbouwen". Via spionage proberen buitenlandse overheden informatie te krijgen in Nederland en Europa. De AIVD ziet "een grote aanhoudende spionagedreiging" uitgaan van onder meer Rusland, China, Iran en Marokko.

De AIVD vindt de aanvallende houding van Rusland een gevaar. "Net als in 2024 stelde Rusland zich in 2025 steeds agressiever, brutaler en provocerender op". Het land bereidt zich voor op een langdurige confrontatie met het Westen. Als gevolg daarvan is een militair conflict tussen Rusland en het Westen niet langer ondenkbaar, zegt de AIVD.