De lichten in de cabine gaan uit, je neemt je pil tegen vliegangst of je slaappil en de stewardess komt langs met de wijn. Thuis zou je daar niet over nadenken. In de lucht pakt dat glas anders uit. Zowel apothekers als onderzoekers waarschuwen daarvoor, en hoe slecht het kan aflopen liet een bekende actrice al eens zien.
Actrice Selma Blair werd afgelopen zondag na een Delta-vlucht van Los Angeles naar New York gearresteerd. Volgens CNN is ze aangeklaagd voor mishandeling, omdat er aan boord stewardessen gewond raakten. Haar advocaat zegt dat het om een medische crisis ging. Hij vertelde dat ze na lange draaidagen aan boord was gestapt, viel, haar hoofd stootte en meerdere doses van haar medicijnen had gemist. Ze werd vrijgelaten op een borgsom van 20.000 dollar.
Door de arrestatie kwam een eerder incident weer in het nieuws. In 2016 werd Blair op een vlucht van Cancún naar Los Angeles onwel en moest ze per brancard het toestel uit. Tegen Vanity Fair zei ze toen dat ze een grote fout had gemaakt: "Na een fijne reis met mijn zoon en zijn vader heb ik alcohol met medicijnen gemengd, waardoor ik een black-out kreeg en dingen zei en deed waar ik enorme spijt van heb."
After a lovely trip with my son and his Dad, I mixed alcohol with medication, and that caused me to black out and led me to say and do things that I deeply regret.
- Selma Blair in 2016 tegen Vanity Fair (origineel in het Engels)Later vertelde ze in het tv-programma The Talk volgens NewsNation dat ze één glas wijn op had. Daarnaast had iemand haar een pil gegeven waarvan ze dacht dat ze die eerder had gebruikt. Het bleek iets heel anders te zijn.
Op kruishoogte zit je op 2.400 meter
De luchtdruk in de cabine is niet die van thuis. Volgens ALCOHOLInfo is de luchtdruk lager op grote hoogte, of dat nu op een bergtop is of in een vliegtuig. Daardoor komt een alcoholisch drankje harder aan dan op de grond. De droge lucht in de cabine maakt het erger, want alcohol droogt je ook nog eens uit.
Duitse onderzoekers hebben dat in 2024 gemeten. Hun studie verscheen in het vakblad Thorax. Volgens Gezondheid.be lieten ze 48 gezonde mensen van 18 tot 40 jaar slapen in een gewoon slaaplab of in een cabine waarin de luchtdruk overeenkwam met een hoogte van 2438 meter. Wie op die nagebootste hoogte alcohol had gedronken, had tijdens de
slaap gemiddeld nog 85 procent zuurstof in het bloed en een hartslag van 88. Zonder alcohol was dat op dezelfde hoogte 88 procent en 73 slagen. Ook de diepe slaap werd korter: met alcohol op hoogte duurde die 46,5 minuten, onder normale omstandigheden 92 minuten.
Er is wel een kanttekening. Gezondheid en Wetenschap benadrukt dat het om tijdelijke effecten bij gezonde vrijwilligers ging en dat niet is gemeten of ze de gezondheid echt schaden. Volgens de onderzoekers kunnen die effecten wel uitmaken voor mensen met een hart- of longziekte. Er is nog iets wat de studie niet laat zien: wat er gebeurt als je bovenop dat wijntje ook een slaap- of kalmeringsmiddel neemt. Dat is niet onderzocht.
Thuis is één glas wijn bij je pil al niet slim. In de lucht komt het glas zelf ook nog eens harder aan.
Deze middelen versterken de alcohol
Vooral de pillen die je speciaal voor de reis meeneemt, maken het risico groot. Dat zijn niet altijd zware medicijnen. Op Apotheek.nl, de medicijnsite van apothekersorganisatie KNMP, staat bij al deze middelen een waarschuwing over alcohol:
- Kalmeringsmiddelen tegen vliegangst, zoals oxazepam. Volgens het Farmacotherapeutisch Kompas kan een arts het voorschrijven om één keer te gebruiken bij vliegangst. Wie het daarvoor gebruikt, moet het volgens Apotheek.nl minstens 2 uur van tevoren innemen. Alcohol kan je er nog suffer van maken.
- Slaapmiddelen uit dezelfde groep, de benzodiazepinen. Het Kompas schrijft dat alcohol het effect van deze middelen op de hersenen versterkt.
- Sterke pijnstillers, zoals tramadol en oxycodon. Bij tramadol reageer je volgens Apotheek.nl veel sterker op alcohol dan je gewend bent. Bij oxycodon kan alcohol je ook erg suf maken als je zelf niets meer van de sufheid merkt.
- Tabletten tegen reisziekte, zoals cinnarizine en Primatour. Die haal je zonder recept, maar ook hierbij waarschuwt Apotheek.nl voor alcohol. Ze zijn alleen geschikt als je niet alert hoeft te blijven.
Juist die laatste groep wordt vaak vergeten, omdat je reistabletjes zonder recept haalt. In een bijsluiter van cinnarizine staat dat alcohol en het middel elkaars versuffende werking kunnen versterken. Kalmerende middelen en slaapmiddelen worden daarin ook genoemd als middelen die met cinnarizine een wisselwerking kunnen geven. Neem je een reispil en een kalmeringsmiddel, dan heb je dus al twee suffe middelen op voordat het eerste glas wijn er is.
Wat de apotheker zegt
Apotheker Annemieke Horikx van de KNMP zei vorig jaar tegen Radar dat je op vakantie soms makkelijker een extra glaasje drinkt, terwijl dat bij sommige medicijnen onverwachte effecten kan geven. "Alcohol kan de werking van medicijnen verzwakken of juist de werking van alcohol versterken", zei ze. Welk effect je krijgt, hangt volgens haar af van het medicijn en van hoe je lichaam het afbreekt.
Een apotheker die op Ziekenhuis.nl antwoord gaf op een vraag over vliegangst, adviseerde iemand met een korte vlucht om het middel twee tot drie uur voor vertrek in te nemen. Alleen tijdens de vlucht hoefde diegene geen alcohol te drinken. Alcohol versterkt het verdovende effect van oxazepam, schreef de apotheker.
Voor 50-plussers is er nog een reden om op te letten. Volgens de informatie van de apotheek kan oxazepam je coördinatie verminderen, waardoor je eerder valt. En in een donkere cabine moet je 's nachts toch even naar het toilet, door het gangpad van een bewegend vliegtuig.
Het reispilletje van de drogist telt ook mee.
Wat je nu kunt doen
Hoe je medicijnen mee aan boord neemt, met de originele verpakking en de Opiumwet-verklaring, lees je in ons stuk '
Deze 10 dingen horen in je tas onder de stoel, niet in je rolkoffer'. Voor de vlucht zelf geldt dit:
- Vraag je apotheker vóór vertrek of jouw medicijnen samengaan met alcohol, ook als je ze thuis al jaren gebruikt.
- Neem je een middel tegen vliegangst of een slaappil, laat de wijn en de cocktail aan boord dan staan.
- Combineer een reispil niet zelf met een kalmerings- of slaapmiddel zonder eerst te overleggen met je apotheker of arts.
- Slik nooit een pil die een ander je geeft, ook niet als je denkt dat je hem kent.
- Kijk op het etiket of in de bijsluiter. Staat er 'pas op met alcohol', dan geldt dat in de lucht des te meer.
- Heb je een hart- of longziekte? Overleg dan met je arts of je aan boord überhaupt alcohol kunt drinken.
Bronnen:
CNN,
NewsNation,
CBS News,
ALCOHOLInfo,
Gezondheid.be,
Gezondheid en Wetenschap,
Apotheek.nl (oxazepam),
Apotheek.nl (tramadol),
Apotheek.nl (oxycodon),
Apotheek.nl (cinnarizine),
Farmacotherapeutisch Kompas,
CBG (bijsluiter cinnarizine),
Service Apotheek,
Radar,
Ziekenhuis.nl