Naar inhoud springen

Je telefoon gaat. Onbekend nummer. Je neemt op, zegt 'hallo' en hoort niets. Even later hangt de beller op. Vreemd, maar onschuldig? Dit willen oplichters echt van je weten

Samenleving
door Dirk Kruin
bijgewerkt om
shutterstock_2832099983
Je telefoon gaat. Onbekend nummer. Je neemt op, zegt 'hallo' en hoort niets. Even later hangt de beller op. Vreemd, maar onschuldig?
Niet helemaal. Alleen zit het gevaar ergens anders dan de waarschuwingen die rondgaan.

Een test, geen gesprek

Achter zo'n stil telefoontje zit vaak software die tegelijk grote aantallen nummers belt. Het doel: uitzoeken welke nummers echt in gebruik zijn. Neem je op, dan weet het systeem dat er iemand bereikbaar is.
Zo'n bevestigd nummer is voor oplichters interessant om later opnieuw te bellen, dan wel met een verhaal.

Is 'hallo' zeggen gevaarlijk?

Op sociale media gaat het hardnekkige advies rond om bij onbekende nummers niets te zeggen. Je stem zou worden opgenomen en met AI nagemaakt.
Dat valt mee. Opnemen en 'hallo' zeggen maakt je niet meteen tot slachtoffer. Technisch kan een stem met een paar seconden opname worden gekloond. Maar live een overtuigend gesprek voeren met zo'n stem is nog lastig.
In de praktijk komt het weinig voor. Van de Nederlanders die in 2024 slachtoffer werden van vriend-in-nood-fraude, ging het bij maar 2 procent om een gekloonde stem. De rest kreeg een nepbericht via WhatsApp of sms.

En 'ja' zeggen?

Ook ja-fraude is voor consumenten vooral een spookverhaal. Het idee is dat oplichters je 'ja' achter een opname plakken waarin je akkoord gaat met een contract.
Maar voor energie, water en veel abonnementen is een 'ja' aan de telefoon niet genoeg. Je zit pas vast als je ook schriftelijk akkoord geeft.
Voor ondernemers ligt dat anders. Zij kunnen geen beroep doen op consumentenrecht, dus voor hen is een mondeling akkoord in principe bindend.

Waar het wél misgaat

Het echte risico zit in wat er na het opnemen gebeurt. Met spoofing laten oplichters een vertrouwd nummer op je scherm verschijnen, bijvoorbeeld dat van je bank. Of een robotstem vraagt je een toets in te drukken voor een 'openstaande boete'.

Zo reageer je verstandig

  • Hoor je niets? Hang op.
  • Hoor je een automatisch bericht? Hang op en druk geen toetsen in.
  • Zegt iemand van je bank te zijn? Hang op en bel zelf het officiële nummer.
  • Gemiste oproep uit het buitenland? Bel niet terug, het kan een dure betaallijn zijn.
  • Geef nooit persoonlijke gegevens of inloggegevens door, en maak geen geld over.
  • Spreek met familie een codewoord af voor noodsituaties.
Een nummer blokkeren kan, maar let op. Gebruikte de oplichter het nummer van je bank, dan blokkeer je ook je echte bank.
Toch in de val gelopen? Neem contact op met de Fraudehelpdesk en doe aangifte bij de politie.

Meer weten?

  • Telefoonfraude en AI: waar jij voor moet oppassen (Radar)radar.avrotros
  • Schriftelijk akkoord bij telefonische koop (ACM ConsuWijzer)consument.acm
  • Hoe voorkom je robottelefoontjes? (KVK)
loading

Loading