Klein deel koninklijke koloniale objecten mogelijk onrechtmatig

DEN HAAG (ANP) - Een klein deel van de objecten met koloniale herkomst uit de Koninklijke Verzamelingen is mogelijk onrechtmatig en onrechtvaardig verkregen. Dat blijkt uit onafhankelijk onderzoek naar circa duizend objecten door een commissie die is aangesteld door de Stichting Historische Verzamelingen van het Huis Oranje-Nassau (SHVON). Hoewel de beschikbare informatie over de onderzochte voorwerpen vaak onvolledig is, zagen de onderzoekers voor het overgrote deel van de voorwerpen geen directe indicaties voor een mogelijk probleem. Van ongeveer tweehonderd objecten kon de herkomst niet worden vastgesteld.

Van een klein deel van de voorwerpen, enkele tientallen, kan wel met "hoge mate van waarschijnlijkheid" worden gezegd dat ze onrechtmatig werden verkregen. Het gaat daarbij met name om voorwerpen die bij militaire acties werden buitgemaakt en aan leden van het koningshuis werden geschonken.

Voorbeelden van deze voorwerpen zijn onder meer een historisch handvuurwapen, een zogenoemde donderbus van Raden Intan, die is veroverd tijdens de Lampongse expeditie in 1856, en een schild van de krijgsoverste van de vorst van Samalanga, buitgemaakt tijdens de Eerste expeditie naar Samalanga in 1877. Beide expedities waren in voormalig Nederland-Indië.

Aanbevelingen

Het onderzoek richtte zich op objecten die in de periode van 1840 tot ongeveer 1949 in het bezit kwamen van de koninklijke familie. Objecten met koloniale herkomst van voor 1840 komen vrijwel niet voor in de huidige Koninklijke Verzamelingen, omdat deze niet bewaard zijn gebleven. De onderzochte voorwerpen komen met name uit Indonesië, Suriname en de Caribische eilanden. Het overgrote deel bestaat uit geschenken aan koning Willem III, koningin Wilhelmina en koningin Emma.

De onderzoekscommissie doet ook een paar aanbevelingen. Zo stelt zij dat het rapport beschikbaar moet komen voor vertegenwoordigers van voormalige koloniale gebieden. Het kan zo een "eerste stap" zijn op weg naar "een open gesprek over de toekomst van de objecten waarvan de aanwezigheid in de Koninklijke Verzamelingen als onrechtmatig of onrechtvaardig moet worden beschouwd". Ook moet de SHVON gaan nadenken over hoe ze het wil aanpakken als er verzoeken tot teruggave worden ingediend, suggereert de commissie.

Bestuurslid van de SHVON Peter Schoon zegt trots te zijn op het onderzoeksresultaat. "We gaan zo snel mogelijk alles digitaliseren, liefst nog voor het eind van het jaar, en dan ook zo snel mogelijk in gesprek met de landen van herkomst."