Waarom verdoving voor vrouwen nog steeds geen standaard is bij intieme onderzoeken

Het is een veelgehoorde ervaring: vrouwen die pijn of ongemak voelen tijdens een gynaecologisch onderzoek, maar te horen krijgen dat “het erbij hoort”. Waar bij andere medische ingrepen standaard verdoving of pijnstilling wordt aangeboden, krijgen vrouwen bij inwendig onderzoek meestal niets. Hoe kan dat?

Een belangrijk deel van de verklaring ligt in historische medische bias. De moderne geneeskunde is eeuwenlang gevormd door mannelijke onderzoekers en artsen, met een focus op het mannelijk lichaam als norm. Vrouwelijke anatomie en pijnbeleving werden vaak gezien als afgeleiden daarvan. Onderzoek naar pijn bij vrouwen kwam pas laat op gang, en veel klachten werden afgedaan als “overgevoeligheid” of “hysterie”.

Daarnaast spelen praktische en culturele factoren mee. Artsen geven aan dat plaatselijke verdoving bij bijvoorbeeld het inbrengen van een speculum of een spiraaltje technisch mogelijk is, maar tijdrovend. De wachttijd, extra kosten en de overtuiging dat de pijn “kort maar te doen” is, zorgen ervoor dat verdoving zelden wordt aangeboden. Dat dit argument vooral vrouwen treft, wijst op een diepgeworteld probleem: het lichaam van de vrouw wordt nog te vaak geacht ongemak te verdragen.

Veel patiënteverenigingen pleiten inmiddels voor meer keuzevrijheid en empathie. Waarom zou een vrouw geen verdoving mogen krijgen als zij daar behoefte aan heeft? In andere medische disciplines is pijnbestrijding immers vanzelfsprekend. Een verdoving voor het trekken van een kies is standaard — waarom dan niet voor het plaatsen van een spiraaltje?

Er ontstaan langzaam veranderingen. Enkele ziekenhuizen en huisartsenpraktijken bieden inmiddels lokaal verdovende gels of kortwerkende anesthesie aan. Ook wordt er internationaal meer onderzoek gedaan naar vrouwelijke pijnbeleving en de psychologische impact van intrusieve onderzoeken. Toch blijft de norm dat vrouwen het “even moeten doorstaan”.

De vraag of dat terecht is, raakt aan iets groters: de plaats van vrouwelijke ervaring in de geneeskunde. Zolang medische handelingen bij vrouwen worden beoordeeld op praktische efficiëntie in plaats van op comfort en gelijkwaardigheid, blijft verdoving bij gynaecologisch onderzoek een luxe in plaats van een recht.