Elke negen minuten overlijdt in India iemand aan een slangenbeet. Hoe kan dat?

Terwijl jij dit leest, loopt ergens op het Indiase platteland iemand een dodelijke beet op. Het gaat om een bizar aantal slachtoffers: zo'n 58.000 mensen per jaar. Volgens onderzoekers is het probleem nog groter dan de officiële cijfers laten zien.

Volgens een grote studie, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift eLife, stierven in India tussen 2000 en 2019 zo'n 1,2 miljoen mensen aan een slangenbeet, gemiddeld 58.000 per jaar. Dat komt neer op ongeveer 160 doden per dag, of zo'n zeven per uur.

India is daarmee het zwaarst getroffen land ter wereld. Het land is goed voor bijna de helft van alle slangenbeetdoden wereldwijd.

Het cijfer is hoogstwaarschijnlijk nog een forse onderschatting ook. De Indiase overheid meldde over de periode 2003 tot 2015 slechts 15.500 slangenbeetdoden in openbare ziekenhuizen. Dat is een tiende van de 154.000 doden die in dezelfde periode werden opgespoord via de Million Death Study. Veel slachtoffers overlijden thuis en komen nooit in een ziekenhuisregister terecht.

Het gaat vooral om mensen op het platteland:

- De meeste sterfgevallen vinden thuis plaats, in landelijk gebied. Veelal kleine, zeer giftige slangen kruipen op zoek naar een warme schuilplaats tegen op de grond slapende mensen aan.

- Ongeveer 70 procent van de doden valt in acht staten met een hogere ziektelast, en de helft tijdens het regenseizoen.

- Bijna de helft van de slachtoffers is tussen de 30 en 69 jaar, en ruim een kwart is jonger dan 15.

- Het risico dat een Indiër vóór zijn 70e aan een slangenbeet overlijdt, is ongeveer 1 op 250, en in sommige gebieden aanzienlijk hoger.

Ook een andere internationale studie, gepubliceerd in Nature Communications, komt op een vergelijkbaar beeld uit. Die schat het aantal doden in India op 64.100 per jaar, waarvan de meeste in Uttar Pradesh (zo'n 16.100). Het exacte aantal verschilt dus per onderzoek, maar het is altijd de orde van grootte van tienduizenden.

Waarom blijft het probleem zo groot? Vooral arme plattelandsbewoners zijn het slachtoffer, een groep waar weinig geld en aandacht naartoe gaat. De Wereldgezondheidsorganisatie wil het aantal slangenbeetdoden wereldwijd tegen 2030 halveren, en dat lukt alleen als India flinke vooruitgang boekt.