CPB: beperkt effect hogere energieprijzen op meeste huishoudens

DEN HAAG (ANP) - Het effect van de hogere prijzen van energie en brandstof door de oorlog in het Midden-Oosten op de financiën is voor de meeste huishoudens in Nederland beperkt. Dat meldt het Centraal Planbureau (CPB) in een nieuwe studie naar de doorwerking van die hogere prijzen op de besteedbare inkomens. Maar er zijn uitschieters, want de impact is groter voor huishoudens met lagere tot modale inkomens die meer gas verbruiken en vaker auto rijden.

In het onderzoek werd gekeken naar twee scenario's. In het scenario dat de marktverwachtingen volgt, is het negatieve effect op de inkomens dit jaar en volgend jaar in doorsnee minder dan 1 procent. Maar in het scenario waarbij de Iranoorlog toch langer duurt en de energieprijzen langer hoog blijven, dan neemt het negatieve inkomenseffect toe tot in doorsnee ongeveer 1 procent in 2026 en tot circa 2 procent in 2027.

Daarmee blijven de directe inkomenseffecten volgens het CPB voorlopig nog ruim onder het mediane koopkrachtverlies van ongeveer 4 procent tijdens de energiecrisis in 2022 door de oorlog in Oekraïne toen de gasprijzen zeer sterk stegen.

Lagere inkomens

Maar voor huishoudens die een lager tot modaal inkomen hebben met een hoger gasverbruik en meer autokilometers, of beide, neemt het effect sterker toe. Daar kan het koopkrachtverlies tot 6 procent oplopen. Voor huishoudens met een bovenmodaal inkomen kan dat negatieve effect tot 4 procent van het inkomen stijgen.

Het CPB zegt verder dat er volgend jaar ook een groter effect komt van de gestegen gasprijzen, omdat richting de winter steeds meer huishoudens worden geconfronteerd met hogere gastarieven door aflopende energiecontracten. Dat kan vooral voor lagere inkomens zwaar doorwegen omdat energiekosten een relatief groot deel van het besteedbaar inkomen treffen.

Het onderzoek stelt verder dat het bezit van bijvoorbeeld warmtepompen en elektrische auto's huishoudens minder gevoelig maakt voor prijsstijgingen van brandstoffen. Lagere inkomens zouden daarvan potentieel het sterkst kunnen profiteren, maar in de praktijk hebben vooral huishoudens met hogere inkomens beschikking over een warmtepomp of elektrische auto.