Kamerhuurder of kleinkind in huis en daardoor minder AOW? Uitvoerders willen die controle schrappen, zo zou het voor jou uitpakken

vrijdag, 30 oktober 2026 om 20:13

Je bent alleenstaand en krijgt AOW. Er komt een kleinzoon bij je wonen, of je verhuurt een kamer. Dan kan de SVB gaan uitzoeken of jullie samen een huishouden voeren, en is dat zo, dan zakt je AOW naar het bedrag voor samenwonenden. Die controle willen de uitvoerders kwijt. In de nieuwe evaluatie van de Wet SUWI noemen onderzoekers het afschaffen van de leefvormen in de AOW als manier om de regels eenvoudiger te maken. Toch verandert er voorlopig niets.

In september legde het kabinet het concrete plan namelijk op de plank, omdat het te duur zou zijn.

Wat de onderzoekers voorstellen

De onderzoekers gingen na hoe de SVB en het UWV 20 procent op hun uitvoeringskosten kunnen besparen. Daarvoor zagen ze drie routes: minder dienstverlening, meer automatisering en eenvoudigere wetten. Bij die laatste route gaven ze als voorbeeld „het afschaffen van leefvormen in de AOW en het afschaffen van overgangsregelingen”. In hun reactie wijzen de ministers erop dat vereenvoudiging van de AOW-leefvormen ook in het coalitieakkoord staat. Over vereenvoudiging in het algemeen schrijven ze dat soms „een beperkt negatief inkomenseffect voor een beperkte groep nodig” kan zijn. Wat dezelfde evaluatie zegt over de wachttijd voor AOW'ers met jaren in het buitenland, lees je in ons eerdere stuk 'AOW aangevraagd na jaren in het buitenland? Bij een op de vier duurt het te lang, en dan kun je tot €1.442 eisen'.

Nu gaat het om meer dan €500 bruto per maand

Een volledige AOW is sinds 1 juli 2026 €1.662,16 bruto per maand voor een alleenstaande en €1.139,39 per persoon voor samenwonenden, zonder vakantiegeld. Het verschil is €522,77 bruto per maand. Of je het hoge of het lage bedrag krijgt, hangt nu af van de vraag of je met iemand een gezamenlijke huishouding voert. Voor je eigen kind of je vader of moeder geldt een uitzondering: woon je als ongehuwde AOW'er alleen met hen, dan houd je het bedrag voor een alleenstaande.

Bij andere huisgenoten kijkt de SVB naar de feiten, en dat kan uitpakken op een manier die je niet verwacht. Een opa werd gekort omdat zijn kleinzoon €350 kostgeld betaalde en bijna dagelijks met hem at, meldde Dagelijkse Standaard. De rechter gaf de SVB gelijk. Een kamerverhuurster met een ondertekend huurcontract raakte haar alleenstaanden-AOW kwijt door een gezamenlijke boodschappenpot van €50 per maand. Welke familieleden wel en niet meetellen, zetten we eerder op een rij in ons stuk over schoonkinderen en exen in huis.

Het plan dat klaarligt: alleen nog kijken of je fiscaal partner bent

De SVB wil op termijn een AOW waarvan de hoogte helemaal los staat van de manier waarop mensen samenleven. Als eerste stap pleit de uitvoerder voor een objectief partnerbegrip. De SVB zou dan aansluiten bij het fiscaal partnerschap van de Belastingdienst en niet meer achter de voordeur kijken. Wie volgens die criteria geen partner is, houdt bij samenwonen of mantelzorg gewoon dezelfde AOW, schreef het ministerie van SZW eerder aan de Kamer. Ook iemand tijdelijk onderdak geven, bijvoorbeeld een dakloze, zou dan geen gevolgen meer hebben voor je uitkering.

Voor de meeste AOW'ers verandert er niets. Bij 98,6 procent van de ongeveer 3,6 miljoen AOW-gerechtigden komt de partnertoets op hetzelfde uit. Voor ongeveer 53.000 mensen verandert het bedrag wel.

Ongeveer 40.000 AOW'ers gaan van het lage samenwonendenbedrag naar het hogere bedrag voor alleenstaanden, meldt Seniorenjournaal op basis van EW.
Ongeveer 19.000 AOW'ers gaan er juist fors op achteruit.
Voor wie erop achteruitgaat, is in de raming van het ministerie overgangsrecht meegenomen.

Zo zou het voor jou uitpakken

Kamerhuurder of volwassen kleinkind in huis: ben je volgens de objectieve criteria geen partner, dan heeft samenwonen geen gevolgen voor je AOW. Een gedeelde boodschappenpot zou dan niet langer beslissen.
Eigen kind of ouder in huis: dat telt nu al niet mee voor ongehuwden. Volgens de uitgewerkte variant verandert daar niets aan.
Getrouwd, maar je woont apart: gehuwden die duurzaam gescheiden leven, krijgen nu ieder een AOW van 70 procent. Het ministerie schreef dat gehuwden met een partner in een zorginstelling onder het objectieve partnerbegrip standaard partner blijven. Wat dat betekent voor een partner in het buitenland, staat niet in de stukken die tot nu toe openbaar zijn.

Het verst gaat volledige individualisering: één bedrag voor iedereen. Dat heeft een prijs, zei SVB-voorzitter Starmans eerder in het FD. 70 procent voor iedereen kost volgens haar €12 miljard. Kies je voor 50 procent, dan gaat 40 procent van de AOW'ers erop achteruit.

Waarom het kabinet op de rem staat

Het objectieve partnerbegrip leidt tot hogere AOW-uitgaven, en daar heeft het kabinet geen geld voor gereserveerd. Dat bleek in september uit de SZW-begroting bij de Miljoenennota 2027. Het kabinet beschouwt de aangenomen motie van Elles van Ark (CDA) en Stephan Neijenhuis (D66) als afgedaan. Het onderzoek naar vereenvoudiging gaat wel door. De SVB werkt samen met het ministerie verder aan conceptwetgeving, zei woordvoerder Johan Rheeder tegen MAX Meldpunt.

De AOW-leefvormen zijn complex, brengen burgers in de knel en zijn op lange termijn onhoudbaar.

- Johan Rheeder, woordvoerder SVB, tegen MAX Meldpunt

Wat je nu kunt doen

Meld het op tijd bij de SVB als er iemand bij je komt wonen. Twijfel je of het een gezamenlijke huishouding is, neem dan vooraf contact op en niet pas achteraf.
Verhuur je een kamer, leg dan een zakelijke afspraak vast: een huurcontract en bewijs dat de huur wordt betaald.
Houd boodschappen, maaltijden en bankrekeningen gescheiden van die van je huurder.

Wil je weten wanneer de samenwoontoets verdwijnt? Dat weet nu niemand. De SVB wilde invoering al in 2028 mogelijk maken, maar zonder geld en zonder besluit van de Kamer gelden tot die tijd de huidige regels.