Deze Zeeuwse vis zwemt nooit in zee: is dat de toekomst van vis op je bord?

Een vis die zijn hele leven in een bassin doorbrengt: het klinkt niet meteen als het toppunt van duurzaamheid. Toch laat The Kingfish Company in het Zeeuwse Kats zien waarom vis kweken op land een serieus alternatief kan zijn. Het bedrijf produceert yellowtail kingfish voor onder meer de horeca. Maar achter die belofte schuilt ook een lastige vraag: hoe maak je verantwoorde kweek financieel rendabel?

Wie aan Zeeuwse vis denkt, ziet waarschijnlijk vissersschepen, de Oosterschelde en een verse vangst voor zich. Bij The Kingfish Company ziet de werkelijkheid er anders uit. Hier groeien de vissen op in bassins op het land, niet in open zee of in kooien in een fjord. Het gaat om yellowtail kingfish, een hoogwaardige vis die onder meer wordt gebruikt in de Japanse en Italiaanse keuken.

De techniek achter deze kweek heet RAS: een recirculerend aquacultuursysteem. Daarbij wordt water hergebruikt en kunnen kwekers omstandigheden zoals temperatuur, licht en zuurstof regelen. Het principe lijkt op dat van een kas: je probeert een omgeving te creëren waarin een soort goed kan groeien, zonder afhankelijk te zijn van het plaatselijke klimaat.

Juist de controle over de leefomgeving maakt deze vorm van viskweek interessant. In een eerder interview beschreef medeoprichter Ohad Maiman hoe de Zeeuwse kwekerij natuurlijk zeewater gebruikt en dat zuivert voordat het teruggaat naar zee. Ook stelde hij destijds dat het bedrijf zonder antibiotica en hormonen werkte en wind- en zonne-energie gebruikte. Het zijn bedrijfsclaims uit 2022, maar ze maken duidelijk waarop de duurzaamheidsaanpak is gebaseerd.

Er is bovendien erkenning van buitenaf. Volgens de Marine Stewardship Council was Kingfish Zeeland de eerste yellowtail-kingfishkwekerij ter wereld die ASC-certificering behaalde. Dat keurmerk is bedoeld voor verantwoord gekweekte vis.

Toch is ‘op land gekweekt’ niet automatisch hetzelfde als duurzaam. Het FD beschrijft hoe de kwekerij in Kats een groot deel van de zorgen rond viskweek weet weg te nemen, maar nog niet alle. Een bassin is dus geen vrijbrief: ook de manier waarop een bedrijf produceert, blijft van belang.

Daar zit meteen de spanning in het Zeeuwse verhaal. The Kingfish Company kweekt een vis die geliefd is bij sterrenchefs, maar heeft volgens het FD financieel loodzware jaren achter de rug. Marktgroei en meer aandacht voor duurzaamheid moeten helpen om daar verandering in te brengen.

De voorgeschiedenis laat zien dat dit geen eenvoudige bedrijfstak is. Topman Vincent Erenst vertelde het FD dat hij bij andere bedrijven al drie keer had geprobeerd kingfish yellowtail te kweken. Die pogingen liepen volgens hem telkens verkeerd af. Een geschikte vis produceren is kennelijk één uitdaging; er een gezond bedrijf omheen bouwen is een tweede.

Voor consumenten is de belangrijkste les dat de tegenstelling tussen ‘wild’ en ‘gekweekt’ te simpel is. Ook bij wilde vis bestaan grote verschillen, bijvoorbeeld door overbevissing, bodembeschadiging en bijvangst. Het Voedingscentrum adviseert daarom de VISwijzer te raadplegen en bij aankopen in de supermarkt op het MSC-keurmerk te letten.

De kwekerij in Kats laat ondertussen zien dat een vis niet in zee hoeft te zwemmen om een interessant alternatief te zijn. De belofte is er, net als de belangstelling vanuit de gastronomie. Of die combinatie ook een financieel gezond bedrijf oplevert, is de grote uitdaging achter de Zeeuwse bassins.