Toekomst Hoogovens hangt ineens af van strijd tussen 2 mannen in Mumbai

Over vijf weken moet de handtekening staan onder de grootste industriële deal van dit kabinet. De grootste hobbel is niet de milieubeweging, en ook niet de Tweede Kamer. Die zit in een bestuurskamer in Mumbai, waar twee mannen ruzie maken over geld.

Vorig jaar zetten de staat, de provincie Noord-Holland, Tata Steel Nederland en het Indiase moederbedrijf hun naam onder een intentieverklaring. Daarin staat een tijdpad: uiterlijk 30 september 2026 moet er een definitieve maatwerkafspraak liggen, tenzij de partijen samen besluiten die datum op te schuiven. Lukt dat niet, dan mag elke partij de verklaring opzeggen.

De inzet is een investering van 4 tot 6,5 miljard euro, waarvan de staat maximaal 2 miljard bijdraagt: 1,4 miljard voor verduurzaming, 600 miljoen voor gezondheid en leefomgeving. De rest moet Tata zelf ophoesten, en kostenstijgingen zijn volledig voor rekening van het bedrijf.

Bestuursvoorzitter Natarajan Chandrasekaran van moederholding Tata Sons kondigde op 12 augustus aan dat hij na februari 2027 vertrekt. Reden: Noel Tata, voorzitter van de Tata Trusts die 66 procent van Tata Sons bezitten, blokkeerde zijn herbenoeming. De trusts eisen kapitaaldiscipline en willen de schuldenlast omlaag. Een selectiecommissie voor een opvolger is in de maak; de aandeelhoudersvergadering werd op 18 augustus uitgesteld.

Voor IJmuiden is de timing rampzalig. Eind juli liet de Indiase top bij de kwartaalcijfers al weten opnieuw te beoordelen of de vergroeningsinvestering haalbaar en rendabel is. De Nederlandse uitstooteisen zijn daarbij het belangrijkste bezwaar. Pijnlijk detail: de man die het Indiase staalbedrijf leidt, is tevens voorzitter van de raad van commissarissen in IJmuiden — en geldt nu als serieuze kandidaat voor de hoogste stoel in Mumbai.

Uitstel is het waarschijnlijkste scenario: een investeringsbesluit voor een kwart eeuw neemt een vertrekkende voorzitter niet meer, en een nieuwe treedt pas in februari aan. Gevolg: Hoogoven 7 en Kooksgasfabriek 2 blijven langer draaien dan de geplande sluiting in 2029 en 2030 — precies waar de IJmond geen jaar extra van wil.

Route twee is een afgeslankt plan. Het groen-staalplan is eerder al gehalveerd van twee ijzerinstallaties naar één; een variant met alleen een elektrische oven op ingekocht ijzer is technisch en financieel veel lichter. Nadeel: minder hoogwaardig staal, en dus een kleinere fabriek.

Route drie is terugtrekking. Komt er geen geld uit India én niet uit Den Haag, dan is het bedrijf naar eigen zeggen niet meer levensvatbaar. Alternatieve gebiedsplannen voor het terrein liggen al op tafel.

Het Openbaar Ministerie besloot op 8 juli tot dagvaarding, onder meer voor het opzettelijk in de lucht brengen van schadelijke stoffen. De gietwalserij lag sinds april stil door chroom-6-uitstoot boven de norm en mocht pas vanaf 5 augustus proefdraaien. In juli viel de 46ste dwangsom sinds 2020 voor rauwe cokes; de toezichthouder onderzoekt vervroegde sluiting van de cokesfabriek.

Nederland verzwaart de eisen om twee miljard belastinggeld te rechtvaardigen. India dreigt juist door die eisen af te haken. Die knoop moet binnen vijf weken door — of hij schuift door naar een voorzitter die nog niet is gekozen.